نخستین سمفونی ویژه شهدای زن و کودک مقاومت با عنوان «فرشتگان بی‌صدا» در آستانه روز دانش‌آموز درحالی برگزار شد که وزیر دادگستری بر پیگیری حقوقی پرونده مدرسه میناب تا مجازات متجاوزان، تاکید کرد.
نخستین سمفونی ویژه شهدای زن و کودک مقاومت با عنوان «فرشتگان بی‌صدا» با حضور زهرا بهروزآذر (معاون رییس‌جمهور در امور زنان و خانواده)، امین‌حسین رحیمی (وزیر دادگستری)، فاطمه مهاجرانی (سخنگوی دولت) و خانواده‌های معزز شهدا و مهمانان خارجی از حوزه مقاومت صبح سه‌شنبه ۱۲ آبان‌ماه در تالار وحدت برگزار شد.
بهروزآذر به عنوان نخستین سخنران متنی درباره کودکان میناب خواند که مشروح آن به این صورت است: «اکنون که نزدیک به ۱۳ آبان و روز دانش‌آموز هستیم، لازم می‌دانم بگویم که روز دانش‌آموز، روز پرسشگری، امید و حق ساختن آینده است؛ روزی که ما را به یاد حق کودکان و نوجوانان برای آموختن، رشد کردن و زیستن در محیطی امن می‌اندازد.
مدرسه باید جایی باشد که کودک در آن جهان را بشناسد، رویاهایش را پرورش دهد و برای ساختن آینده آماده شود؛ مکانی که امنیت در آن پیش‌شرط یادگیری و امید به آینده باشد.
امروز در حالی از روز دانش‌آموز سخن می‌گوییم که خاطره تلخ این حوادث، معنای این روز را برای ما عمیق‌تر و مسئولیت‌مان را سنگین‌تر کرده است. مدرسه‌ای که باید پناهگاه آموختن و بالیدن باشد، هدف حمله قرار گرفت و کودکانی که باید با رویاهای فردا به کلاس درس می‌رفتند، قربانی خشونتی شدند که نه‌تنها جان انسان‌ها، بلکه حق بنیادین آنان برای زندگی، امنیت، آموزش و امید به آینده را نشانه گرفت.
این حمله، تعرض به جان انسان‌های بی‌گناه و امنیت یکی از بنیادی‌ترین نهادهای اجتماعی بود. هدف قرار گرفتن مدرسه به معنای تعرض به فضایی است که باید از هرگونه خشونت مصون باشد. نمی‌توان تحت هیچ ملاحظه سیاسی، نظامی یا تبلیغاتی، حرمت جان کودکان و امنیت محیط آموزشی را کم‌اهمیت جلوه داد.
تروریسم تنها به کشتن انسان‌ها محدود نمی‌شود، بلکه به حق انسان برای زندگی حمله می‌کند، امنیت خانه‌ها را از بین می‌برد و می‌کوشد بذر ترس و ناامنی را در ذهن و زندگی نسل‌های آینده بکارد. آثار چنین حملاتی به لحظه وقوع محدود نمی‌ماند، بلکه در خاطره خانواده‌ها، احساس امنیت کودکان و اعتماد جامعه به مکان‌هایی که باید محل امن زندگی و یادگیری باشند، باقی می‌ماند.
از همین رو، محکومیت تروریسم نمی‌تواند تابع جغرافیا، هویت قربانیان یا ملاحظات سیاسی باشد. جان انسان‌ها ارزش برابر دارد و رنج خانواده‌هایی که عزیزان خود را از دست داده‌اند، نباید با هیچ مرزبندی سیاسی و جغرافیایی کم‌اهمیت‌تر از رنج دیگران جلوه داده شود. تروریسم در هر شکل و با هر نام و از سوی هر فرد، گروه یا قدرتی که صورت گیرد، محکوم است. اگر قرار است اصل حرمت جان انسان‌ها معنای واقعی داشته باشد، باید در همه موقعیت‌ها و درباره همه قربانیان به یک اندازه به رسمیت شناخته شود.
امروز در کنار محکومیت این جنایت و مطالبه پاسخگویی، مسئولیت مهم دیگری نیز بر عهده داریم و آن، جلوگیری از فراموش شدن این اتفاق است. همان‌طور که واقعه هیروشیما هیچ‌گاه به فراموشی سپرده نشده، ما نیز نباید اجازه دهیم جنایت میناب به فراموشی سپرده شود یا صدای این انفجار خاموش بماند. آثار این حادثه باید در زندگی بازماندگان، حافظه خانواده‌ها و ذهن جامعه باقی بماند.
اگر روایت قربانیان زنده نماند و حقیقت آنچه بر آنان گذشته به نسل‌های بعد منتقل نشود، این خطر وجود دارد که خود واقعه و مسئولیت عاملان آن نیز از حافظه عمومی کنار گذاشته شود. در جهان امروز، حفظ این حافظه و انتقال آن به نسل‌های آینده اهمیت بسیاری دارد. باید درباره این پدیده صحبت کنیم و به کودکان و نوجوانان خود کمک کنیم تا این حقیقت را بشناسند، درباره آن بیندیشند و نسبت به ارزش صلح، امنیت، کرامت انسانی و حق زندگی حساس و مسئول باشند.
یادآوری این جنایت صرفاً بازگشت به گذشته نیست، بلکه تلاشی برای جلوگیری از تکرار آن در ایران و سراسر جهان است. امروز همه ما مسئولیت مشترکی در قبال مقابله با تروریسم، حمایت از قربانیان و جلوگیری از تکرار چنین رخدادهایی داریم. این مسئولیت برای دولت، فعالان و اثرگذاران، نهادهای بین‌المللی، رسانه‌ها، نهادهای آموزشی و جامعه هنری اهمیت دوچندانی دارد؛ چراکه امنیت کودکان و مصونیت آنان موضوعی محدود به یک جغرافیا نیست، بلکه بخشی از مسئولیت مشترک جامعه جهانی در برابر نسل آینده است.
ما با اندوهی عمیق از جان‌های عزیزی که از دست داده‌ایم و همه جان‌هایی که در این سال‌ها در جریان جنگ تحمیلی از میان ما پر کشیدند، با خشم و انزجار از جنایتی که در حق کودکان بی‌گناه ما روا داشته شد و با اراده‌ای استوار برای پاسخگو کردن عاملان و آمران این جنایت در برابر قانون و عدالت می‌ایستیم. ما از حق ملت خود برای امنیت، حرمت جان فرزندانمان و حق آنان برای داشتن آینده‌ای امن و امیدوارانه دفاع می‌کنیم.
یکی از ارزشمندترین راه‌های زنده نگه داشتن این یاد، هنر است. هنر می‌تواند آنچه را که گاه در زبان گزارش‌ها و اسناد نمی‌گنجد، به زبان احساس و تجربه انسانی بیان کند. موسیقی نیز از این منظر تنها مجموعه‌ای از نغمه‌ها و صداها نیست، بلکه زبانی است که می‌تواند اندوه را به همدلی، خاطره را به آگاهی و سکوت را به یادآوری تبدیل کند.
گرد هم آمدن هنرمندان و شنیدن موسیقی در چنین مناسبتی فرصتی است تا یاد قربانیان را زنده نگه داریم و پیام انسانی این واقعه را فراتر از زمان و مکان به گوش دیگران برسانیم. امیدوارم هنر بتواند ما را در برابر رنج این عزیزان و همه ملت ایران که در این غم بزرگ شریک هستند، حساس نگه دارد و اجازه ندهد فاصله جغرافیایی یا گذر زمان، احساس مسئولیت و همدلی ما را کمرنگ کند.»
پس از او سردار حبیب‌الله جان‌نثاری، معاون بازرسی بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و مقاومت، با اشاره به تقارن اجرای سمفونی زنان و کودکان جبهه مقاومت با روز دانش‌آموز و روز ملی مبارزه با استکبار جهانی اظهار کرد: تقارن اجرای این سمفونی با چنین روزهایی بسیار قابل تأمل است، به‌ویژه در شرایطی که جنایت‌های صورت‌گرفته علیه کودکان بی‌گناه، دل هر انسان آزاده‌ای را به درد می‌آورد. فردا روز دانش‌آموز است و همان‌طور که خانم دکتر بهروزآذر نیز اشاره کردند، دختران و پسران دانش‌آموزی که قربانی این جنایت بزرگ شدند، کودکانی معصوم و بی‌گناه بودند.
او با تأکید بر اهمیت روایتگری درباره این حوادث گفت: یکی از ابزارهای مهم برای روایت درست این وقایع، هنر در اشکال مختلف آن است. یکی از راه‌های انتقال این روایت نیز برگزاری مراسم‌هایی از این دست و اجرای چنین آثار ارزشمند هنری است.
جان‌نثاری با اشاره به مأموریت بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و مقاومت افزود: یکی از مهم‌ترین مأموریت‌هایی که امام شهید به ما محول کردند، حفظ آثار دفاع مقدس و جلوگیری از تحریف آن است؛ چراکه اگر در زمان مناسب به این موضوع پرداخته نشود، ممکن است با گذشت زمان، روایت‌ها دستخوش تحریف شوند.
او با اشاره به مفهوم دفاع مقدس و ضرورت تبیین آن اظهار کرد: باید روشن کنیم که در جنگ نظامی، ما آغازگر حمله نبودیم، بلکه از کشورمان دفاع کردیم. دفاع مقدس به چه معناست؟ چرا از این عنوان برای جنگ‌های اول و دوم، جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان استفاده می‌کنیم؟ زیرا ما از دین، ناموس، کشور و همه هستی خود پاسداری و حراست کردیم و در برابر تجاوز از آن دفاع کردیم. یکی از مهم‌ترین ابزارهای روایتگری، هنر در اشکال مختلف آن است و موسیقی نیز یکی از مهم‌ترین بخش‌های این عرصه به شمار می‌رود.
امیرحسین رحیمی، وزیر دادگستری نیز با تأکید بر ضرورت پیگیری حقوقی و قضایی جنایت‌های صورت‌گرفته علیه زنان و کودکان در جریان جنگ، از آغاز پیگیری‌های حقوقی در دولت و قوه قضاییه برای پاسخگو کردن عاملان این جنایت‌ها خبر داد و گفت: ما در دفاع از کشور پاسخ دادیم، اما این کافی نیست؛ عاملان این جنایت‌ها باید در مراجع قضایی داخلی، خارجی و بین‌المللی پاسخگو باشند.
او با اشاره به نقش هنر در زنده نگه داشتن یاد و خاطره شهدا اظهار کرد: یکی از راه‌های حفظ یاد و خاطره شهدا، اقداماتی از این دست است که بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس آغاز کرده است. هنر ابزاری بسیار مؤثر برای این منظور است و از همین‌جا از بنیاد حفظ آثار و همه کسانی که در اجرای این برنامه همکاری کرده‌اند، تشکر می‌کنم.
رحیمی در ادامه با اشاره به جنایت‌های صورت‌گرفته در میناب، لامرد و دیگر شهرهایی که زنان و کودکان در آنها جان خود را از دست دادند، همچنین قربانیان حملات در محور مقاومت و غزه گفت: اتفاقاتی که در این مناطق رخ داد و به شهادت زنان و کودکان بی‌پناه منجر شد، اقدام نظامی و جنگ متعارف نیست. ممکن است میان دو کشور جنگی رخ دهد، اما اصل جنگ علیه کشور ما نیز یک جرم و جنایت بین‌المللی است؛ چراکه هیچ کشوری حق ندارد به کشور دیگری حمله کند، مگر در مقام دفاع از خود یا با مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد.
وزیر دادگستری افزود: ما هیچ‌گاه به کشوری حمله نکرده‌ایم، اما هرگاه مورد حمله قرار گرفته‌ایم، با تمام توان از خود دفاع کرده و متجاوزان را پشیمان کرده‌ایم. اگر خدای ناکرده بار دیگر چنین جنایتی تکرار شود، باز هم با قدرت از کشورمان دفاع خواهیم کرد. با این حال، هیچ کشوری نمی‌تواند به بهانه دفاع از خود به ایران حمله کند؛ چراکه مطابق قواعد بین‌المللی، شورای امنیت نیز چنین مجوزی صادر نکرده است.
او با اشاره به حمله آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران اظهار کرد: اصل تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران عزیز، خود یک جرم و جنایت بین‌المللی است. اما حتی پس از ارتکاب این تجاوز نیز مطابق قواعد بین‌المللی، آنها حق نداشتند زنان و کودکان را هدف قرار دهند یا به بیمارستان‌ها حمله کنند. بسیاری از اقداماتی که انجام دادند، از جمله حمله به مدرسه میناب و ورزشگاه لامرد، مصداق جنایت جنگی است.
رحیمی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده در مجامع بین‌المللی بیان کرد: خوشبختانه با وجود نفوذ آمریکا در سازمان‌های بین‌المللی، آزاداندیشانی در این نهادها حضور دارند و با پیگیری‌هایی که انجام شد، موضوع مدرسه میناب در سازمان ملل متحد به‌عنوان جنایت جنگی مطرح و اعلام شده است. این موضوع زمینه پیگیری حقوقی و قضایی را برای ما فراهم کرده است.
او با اشاره به تأکید امام شهید بر ضرورت پیگیری حقوقی جنایت‌ها گفت: ایشان فرموده بودند که باید از نظر حقوقی و قضایی یقه جنایتکاران را بگیریم. در همین راستا، در دولت و قوه قضاییه نبرد حقوقی را آغاز کرده‌ایم تا به این تأکید عمل کنیم. ما در مقام دفاع پاسخ دادیم، اما این پاسخ به‌تنهایی کافی نیست. عاملان این جنایت‌ها باید بدانند که به دلیل تجاوز و ارتکاب جنایت جنگی، در مراجع قضایی داخلی، خارجی و بین‌المللی پاسخگو خواهند بود و این موضوع را با جدیت پیگیری می‌کنیم.
وزیر دادگستری با تأکید بر ضرورت دفاع از حقوق زنان و کودکان قربانی جنگ خاطرنشان کرد: ما امروز در این جمع گرد هم آمده‌ایم تا در قبال کودکان و زنان شهید جبهه مقاومت عهد ببندیم که از حقوق آنان کوتاه نخواهیم آمد. به‌ویژه واحدهای حقوقی دولت و قوه قضاییه که مسئولیت پیگیری‌های قضایی را بر عهده دارند، این وظیفه را دنبال خواهند کرد. همچنین در مرجع ملی حقوق کودک که نمایندگی آن در دولت بر عهده وزارت دادگستری است، وظیفه داریم این پیگیری‌ها را تا مجازات متجاوزان ادامه دهیم.
او ادامه داد: باید در سطح جهان مشخص شود که چنین جنایت‌هایی رخ داده است تا از تکرار آنها در دیگر نقاط جهان جلوگیری شود. هیچ تفاوتی ندارد که قربانیان در کدام کشور یا منطقه باشند؛ هیچ زن و کودکی نباید در جنگ‌ها کشته شود. این اصل را هم دین ما تأکید می‌کند و هم قواعد بین‌المللی. حتی اگر به هر دلیلی جنگی رخ دهد، طرف‌های درگیر موظف‌اند قواعد جنگ را رعایت کنند.
رحیمی با رد توجیه حمله به غیرنظامیان با عنوان اشتباه نظامی گفت: همان‌طور که خانم بهروز آذر و سردار جان‌نثاری نیز اشاره کردند، نمی‌توان این جنایت‌ها را با این توجیه که در جریان جنگ اتفاق افتاده یا هدف‌گیری اشتباهی بوده است، نادیده گرفت. مقام‌های آمریکایی خودشان می‌گویند که از امکانات و اشراف اطلاعاتی گسترده‌ای برخوردارند و حتی پلاک خودروها را در خیابان‌های ما می‌خوانند. با وجود چنین ادعایی، چگونه ممکن است ندانسته باشند که یک مکان، مدرسه است؟
او افزود: نمی‌توان ادعا کرد که حمله به مدرسه ناشی از اشتباه بوده است؛ اگر چنین اشتباهی رخ داده، چرا تکرار شده است؟ چرا ورزشگاه لامرد نیز هدف قرار گرفت؟ چنین اقداماتی قابل توجیه نیست و افکار عمومی جهان نیز آن را نمی‌پذیرد.
وزیر دادگستری در پایان با اشاره به ضرورت مجازات عاملان این جنایت‌ها گفت: با همت و مدد خون پاک شهدا و امام شهید، تلاش خواهیم کرد هم در عرصه عملی و هم در حوزه مسئولیت‌های حقوقی و پیگیری‌های قضایی، این جنایت‌ها را دنبال کنیم تا عاملان آن مجازات شوند و کودکان بتوانند با آرامش زندگی کنند.