شرکت سرگرمیهای تعاملی سونی، صاحب برند پلی استیشن، موفق به دریافت یکی از جوایز منفی Shonky Awards در سال ۲۰۲۶ شد و نامش در فهرست بدنامترین شرکتهای سازمان حمایت از مصرفکنندگان استرالیا قرار گرفت. دلیل این اتفاق، تصمیم سونی برای توقف عرضه فیزیکی بازیها و همچنین سیاستهای بحثبرانگیز آن در قبال مالکیت محصولات دیجیتال عنوان شده است.
سازمان استرالیایی CHOICE که حامی حقوق مصرفکنندگان است، در بیستویکمین دوره جوایز سالانه شانکی، سونی را به تالار شرم خود اضافه کرد. این سازمان درباره دلیل انتخاب سونی گفت:
جایزه شانکی به شرکتی تعلق میگیرد که از ما پول میگیرد تا بازی کنیم، اما اجازه نمیدهد مالک چیزی باشیم که خریدهایم.
عمدهترین انتقاد سازمان CHOICE به سیاستهای پلی استیشن در زمینه مالکیت دیجیتال بازمیگردد. بر اساس قوانین فروشگاه پلی استیشن، کاربران با خرید بازیهای دیجیتال، صرفاً مجوز استفاده از آنها را به دست میآورند و مالک واقعی نرمافزار نمیشوند. این سازمان با استناد به توافقنامه کاربری سونی تاکید کرد:
این نرمافزار به شما فروخته نمیشود، بلکه تنها مجوز استفاده از آن به شما داده میشود.
به باور CHOICE، مشکل زمانی جدی میشود که فروشگاه پلی استیشن همچنان از کلماتی مانند خرید و پرداخت استفاده میکند؛ در حالی که این احتمال وجود دارد که کاربران تحت شرایطی خاص، دسترسی به محتوای خریداریشده را از دست بدهند.
پیتر زالوزنی، کارشناس بازیهای ویدیویی در سازمان CHOICE، در این باره اظهار داشت:
وقتی یک بازی دیجیتال را انتخاب میکنید، در مرحله آخر تنها گزینه «سفارش و پرداخت» را میبینید؛ بدون اینکه به صراحت گفته شود که شما عملاً در حال اجاره کردن نرمافزار هستید.
تصمیم سونی برای پایان دادن به تولید دیسک بازیهای جدید از ژانویه ۲۰۲۸ دلیل دیگر اعطای این جایزه است. طبق اعلام رسمی، بازیهایی که پس از این تاریخ عرضه میشوند، تنها در قالب دیجیتال در دسترس خواهند بود. سونی پیش از این در دفاع از این تصمیم گفته بود:
این روند طبیعی هماهنگی با رفتار مصرفکنندگان است؛ چراکه استقبال از محتوای دیجیتال بسیار بیشتر از نسخههای فیزیکی شده است.
با این حال، CHOICE هشدار میدهد که حذف دیسکها به بازار بازیهای دستدوم لطمه میزند و حق خرید ارزانتر، فروش مجدد و تعویض بازیها را از بازیکنان سلب میکند. این سازمان همچنین تصمیم سونی برای مسدود کردن فروشگاههای دیجیتال پلی استیشن ۳ و پلی استیشن ویتا در ژوئیه ۲۰۲۷ و برنامهاش برای حذف بیش از ۵۰۰ فیلم StudioCanal از حساب برخی کاربران اروپایی را یادآور شد.
از دیدگاه CHOICE، چنین اقداماتی ثابت میکند که وابستگی کامل به فروشگاههای دیجیتال، دسترسی دائمی کاربران به محصولاتی که بابتشان پول پرداخت کردهاند را به خطر میاندازد.
سونی البته تنها شرکتی نیست که در سال ۲۰۲۶ جایزه شانکی را دریافت کرده است. شرکتهایی مانند Ticketmaster، Ticketek و Virgin Australia نیز به دلایل مختلف در این فهرست بدنام حضور دارند.
سازمان CHOICE در پایان تاکید کرد که حذف نسخههای فیزیکی و ایجاد محدودیت در مالکیت دیجیتال، قدرت انتخاب خریداران را محدود میکند؛ مسئلهای که با حرکت پرشتاب صنعت بازی به سمت دیجیتالی شدن کامل، بیش از پیش نگرانکننده به نظر میرسد.
