نقد فیلم «جادوی عملی ۲»؛ قصه‌ی پریانی از عشق و خواهری

در نقد «جادوی عملی ۲» به پیشرفت‌های قابل توجه آن نسبت به فیلم دهه‌نودی و داستان کاملاً زنانه‌اش می‌پردازم که به سختی در هالیوود پیدا می شود.

کسی فکرش را نمی‌کرد بین تمام فیلم‌های دهه‌نودی که برای ساخت بازسازی یا دنباله سراغش بروند، هالیوود روی «جادوی عملی» (Practical Magic) دست بگذارد؛ یک فیلم کوچک نه‌چندان خوب محصول ۱۹۹۸ که با اینکه از حضور بزرگترین نقش‌اول‌های زن آن سال‌ها، ساندرا بولاک و نیکول کیدمن، بهره می‌بُرد، با داستان ساده‌اش از عشق، نتوانست رد پررنگی بر خاطرات بینندگان بگذارد. اما کفگیر ته دیگ خورده است و انگار دیگر فیلمی نمانده که هالیوود بخواهد فرنچایزی از دلش بیرون بکشد. ازاین‌رو امروز با «جادوی عملی ۲» (Practical Magic 2) مواجهیم که با اینکه همچنان از فیلمنامه‌ای ناامیدکننده رنج می‌برد، به‌خاطر حضوری کارگردانی چون سوزانه بیر و بودجه و جلوه‌های ویژه‌ی بیشتر، فیلم بهتری از نسخه‌ی اصلی از آب درآمده است. در نقد «جادوی عملی ۲» به پیشرفت‌های قابل توجه آن نسبت به فیلم دهه‌نودی، و داستان کاملاً زنانه‌اش می‌پردازم که حتی امروز هم جای خالی‌اش دیده می‌شود.

هشدار! در نقد فیلم «جادوی عملی ۲» خطر لو رفتن داستان وجود دارد

نقد فیلم «جادوی عملی ۲»؛ بهتر از فیلم اول

در فیلم ۱۹۹۸ شاهد ماجراهای رمانتیک و تراژیک خواهران اوونز بودیم که در فراز و نشیب‌های عشق، جادوگری و نفرین‌های خانوادگی – که هر مردی که را عاشق یکی از زنان خاندان اوونز شود می‌کشد – از هم حمایت می‌کردند. حالا و در دنباله‌ای که ۲۸ سال بعد از این فیلم آمده، بازیگران اصلی دوباره دور هم جمع شده‌اند: دو خواهر جادوگر از خاندان اوونز یعنی سالی با اجرای ساندرا بولاک و جیلین با اجرای نیکول کیدمن، به همراه خاله‌هایشان، جِت (دایان ویست) و فرانسیس (استاکرد چنینگ). این دنباله‌ی جدید، که اقتباسی از چهارمین و آخرین کتاب آلیس هافمن در این مجموعه (The Book of Magic) است، دو خواهر دیگر را هم به جمع شخصیت‌های اصلی اضافه می‌کند: کایلی (جویی کینگ) و آنتونیا (میزی ویلیامز) که دخترانِ سالی هستند و نقشی کوچک در فیلم اول داشتند. «جادوی عملی ۲» با این خواهران شروع می‌شود که به تازگی پدرخوانده‌ی خود را به‌خاطر نفرین قدیمی اوونزها از دست داده‌اند.

با این حال، دختران از علت واقعی مرگ او خبر ندارند. سالی تمام این سال‌ها نه‌تنها هویت جادوگریِ فرزندانش را از آن‌ها پنهان کرده تا بلکه آن‌ها بتوانند بدون جادو زندگی معمولی داشته باشند، بلکه هرطور شده (حتی با عوض کردن پایان قصه‌های پریانی که برای دختربچه‌ها می‌خوانده) آن‌ها را از ایده‌ی عشق و عاشقی دور نگه داشته است. سالی حتی خودش هم توانایی‌های جادویی و فکر دوباره عاشق شدن را در خود سرکوب کرده است. ولی عاشقی دست خود آدم نیست و این بار نوبت کایلی رسیده که عاشق شود؛ عاشق پسری به نام گیدیون (زولو ماریدوئنا) که راه فراری از نفرین اوونزها ندارد و‌ تصادف می‌کند و به کما می‌رود. حالا کایلی و زنان دیگر باید هرچه زودتر، راهی برای شکست نفرینی پیدا کنند که قرن‌هاست گریبان‌گیرشان شده است.

در ادامه نباید دنبال اتفاق غیرمنتظره‌ای باشید، داستان دقیقا به همان شکلی که فکر می‌کنید پیش می‌رود. دختران بالاخره از هویت خود و تاریخچه‌ی نفرین سردرمی‌آورند، کایلی برای نجات گیدیون سر به بیابان می‌گذارد تا هم راه نجات و هم قدرت‌هایش را کشف کند اما به چنگ نیروهایی پلید می‌افتد. سالی و جیلین دوباره با هم متحد می‌شوند تا این بار کایلی را نجات داده و بالاخره نفرین عشق را خنثی کنند. دخترک به قدرت‌های جادویی‌اش پی می‌برد و با کمک مادر و خاله‌اش از دست شرور داستان نجات پیدا می‌کند. نفرین عشق نیز با فداکاری خاله جت و فرانسیس از بین می‌رود.

فیلم به سبک کمدی-رمانتیک‌های سال‌های نه‌چندان دور، با سکانس عروسی، این بار ازدواج کایلی با دوست‌پسرش تمام می‌شود و همه تا ابد در صلح و آرامش زندگی می‌کنند؛ حداقل تا وقتی که هالیوود دوباره یادش بیفتد می‌تواند پیش‌درآمد یا دنباله‌ای برای «جادوی عملی» بسازد.

«جادوی عملی ۲» با فیلم‌نامه‌ای به قلم آکیوا گلدزمن (که از فیلم اول بازگشته است)، جورجا پریچت و کلی مارسل، تکلیف خودش را نمی‌داند. درست مانند قسمت پیشین – که گاه بامزه و احمقانه بود و گاه از تجاوز و قتل حرف می‌زد – نمی‌تواند لحن خودش را و اینکه دقیقاً می‌خواهد چه رویکردی به داستان داشته باشد تعیین کند. نسل جدیدِ خواهران که حالا بزرگ شده‌اند، با تکرار پی‌رنگ اصلی از فیلم اول، چندباره متحمل فقدان‌های تراژیک می‌شوند. همزمان، قدرت‌های خارق‌العاده‌ی خود را کشف می‌کنند و پا به دنیایی جادویی می‌گذارند؛ دنیایی که گاه سرگرم‌کننده است و گاه مرگبار.

این تفاوت لحن با جدا شدن کایلی از سایر شخصیت‌ها و پیش گرفتن مسیر انگلستان آغاز می‌شود. کایلی با این باور که برای باطل کردن طلسم، باید سرنخی در سرزمین اجدادی‌اشان باشد، سریع راهی انگلستان می‌شود. او در تنهاییِ اتاقش، ورد می‌خواند، خون خود را می‌ریزد و جادوهای سیاهی را احضار می‌کند که او را به سمت اجدادش سوق می‌دهند. همزمان، سالی و جیلین پس از مراسم ختم خاله جت، به‌سرعت به دنبال کایلی به راه می‌افتند و برای یافتن دخترک، از پروفسوری (لی پیس) متخصص در حوزه‌ی جادوی سیاه کمک می‌گیرند. آن‌ها با اینکه می‌دانند جان کایلی در خطر است، مدام سر به سر هم می‌گذارند و سالی در پروفسور ایان رایت، معشوقه‌ای جدید می‌یابد. در این میان، آنتونیا و خاله فرانسیس (همراه سوسک مرگ) را هم فراموش نکنید که بر بستر گیدیون کشیک می‌دهند و تقریباً از داستان کنار گذاشته شده‌اند.

با وجود این فیلمنامه‌ی پرنقص، «جادوی عملی ۲» جادوی فیلم اول را تکرار می‌کند و حتی بیشتر از آن ارائه می‌دهد. این دنباله عملاً برای آن دسته از بینندگانی ساخته شده که «جادوی عملی» ۱۹۹۸ را به‌خاطر ورد خواندن‌ها، مریم‌گلی سوزاندن‌ها و قصه‌های پریانش دوست دارند. در فیلم دوم هم این لحظه‌های خیال‌انگیز تکرار شده؛ اما به واسطه‌ی بودجه‌ی سنگین‌تر و جلوه‌های ویژه‌ی کامیپوتری، عناصر جادویی بیشتری در آن پیدا می‌شود. اگر حدود جادوگری دختران در فیلم اول، به ساخت معجون‌ها و ورد خواندن‌ها محدود می‌شد، در فیلم دوم سالی و جیلی حسابی آتش‌بازی به راه می‌اندازند و در تقابل نهایی با شرور داستان، قدرت‌هایشان را به رخ کشیده و پیوندهای قدیمی را به یاد می‌آورند. مخصوصاً که با حضور سوزانه بیر، کارگردان کاربلد دانمارکی در مقام کارگردان «جادوی علمی ۲»، این عناصر ماورای طبیعی از نظر بصری هم به خوبی در تصویر فیلم ادغام شده‌اند.

اما جادویی‌ترین لحظات، به پیوند خواهرانه‌ی سالی و جیلی برمی‌گردد که سوزانه بیر – که با بولاک در فیلم آخرالزمانی «جعبه پرنده» (Bird Box) همکاری داشت – بیشترین بهره را از آن‌ها می‌برد. هر موقع سالی و جیلی کنار هم قرار می‌گیرند، چه برای سروکله زدن با هم و چه برای نجات جان پروفسور یا کایلی، دوتایی مسحورکننده‌ی بولاک و کیدمن بیش از هر چیز می‌درخشد؛ درخششی که ۲۸ سال پیش هم مشهود بود و حالا همچنان برقرار و به‌شدت نوستالژیک است.

بولاک و کیدمن اساساً بار اصلی فیلم را بر دوش می‌کشند. درست است که بازیگران مکمل دیگر چون دایان ویست و استاکرد چنینگ در اندک حضورشان بر تصویر بی‌نظیرند، اما یکی از عواملی که باعث می‌شود ۲ ساعت و ۱۰ دقیقه‌ی فیلم سریع‌تر بگذرد، دوتایی همچنان پرشور و جذاب بولاک و کیدمن است. آن‌ها در تلفیق لحظات کمدی با لحظات احساسی‌تر عالی عمل می‌کنند؛ همانطور که شوخی‌های سالی و جیلی با هم شما را به خنده وامی‌دارد، عشقشان نسبت به یکدیگر اشکتان را درمی‌آورد.

با اینکه زمان طولانی «جادوی عملی ۲» برای فیلم حال‌خوب‌کنی مثل آن معمول نیست، اما سوزانه بیر توانسته به خوبی خطوط داستانی متفاوت را با کمدی، عاشقانه‌ها و لحظات پرتنش در ریتمی تند و منسجم هماهنگ کند. با اینکه می‌شد برخی خرده‌داستان‌های فرعی و کم‌اهمیت را به‌کلی از فیلم حذف کرد، اما اثر در مجموع ساختاری منسجم دارد و با پایانی رضایتبخش همراه است که بی‌شک اگر از طرفداران فیلم اول هستید، شما را دست خالی نمی‌گذارد. حواستان به جزئیات هم باشد که «جادوی عملی ۲» با ظرافت تمام، ارجاعات هوشمندانه‌ای به فیلم نخست را در خود گنجانده است؛ چه در طراحی لباس، چه در صحنه‌پردازی، سکانس‌ها و حتی موسیقی متن که هرگاه فیلمنامه به خال نمی‌زند، موسیقی متن روپرت گرگسون-ویلیامز به داد آن می‌رسد. قطعات موسیقی انتخابی هم در «جادوی عملی ۲» نقش بسیار مؤثری دارند و بدون ملودراماتیک شدن، بر بار احساسی صحنه‌ها می‌افزایند؛ چه با بازگشت قطعه‌ی «نارگیل» (Coconut) که یادآور صحنه‌ای نمادین از فیلم اول است، چه بازخوانی قطعه‌ی «فید اینتو یو» (Fade Into You) از گروه «مزی استار».

عشق از نوعی دیگر

«جادوی عملی ۲»، مثل فیلم اول، درباره‌ی عشق است؛ درباره‌ی دوست داشتن و دوست داشته شدن و دشواری‌های حفظ این عشق که در استعاره‌ای از جادو پیچیده شده. اما خلاف فیلم اول – که به خواهری دو کاراکتر می‌پردازد اما همچنان مهم‌ترین عناصر پیش‌برنده‌ی داستان حول مردان و تصمیمات آن‌ها می‌گردد – فیلم تازه تمام و کمال زنان را در مرکزیت قرار می‌دهد؛ مشخصاً چندین نسل از زنان که با خاله فرانسیس و بریجت شروع می‌شود، به سالی و جیلین و دختران سالی، کایلی و آنتونیا می‌رسد. این ویژگی به سختی در آثار هالیوودی پیدا می‌شود؛ حتی اگر طرح داستان حول زنان و تجربیات آن‌ها بچرخد.

«جادوی عملی ۲» شخصیت‌های زن قوی را به تصویر می‌کشد که حتی وقتی با هم اختلاف نظر دارند، یا رازی را از یکدیگر پنهان کرده‌اند، می‌دانند که می‌توانند به خواهرشان، به مادرشان تکیه کنند. با اینکه داستان با تلاش کایلی برای نجات دوست‌پسرش آغاز می‌شود، اما با پیشرفت فیلم، می‌بینیم که «جادوی عملی ۲» بیشتر از آنکه درباره‌ی رابطه‌ی عاشقانه‌ی کایلی با گیدیون باشد، درباره‌ی عشق خواهری و پیوند قوی بین زنانی از نسل‌های مختلف است و این مهم‌ترین چیزی است که در مقایسه با فیلم ۱۹۹۸، از «جادوی عملی ۲» فیلمی بهتر ساخته است.

• طراحی لباس، صحنه و دکور خوب
• موسیقی متن و قطعه‌های انتخابی تأثیرگذار
• دوتایی درخشان ساندرا بولاک و نیکول کیدمن
• ارجاعات هوشمندانه به فیلم اول مخصوص طرفداران
• محوریت فیلم حول نسل‌های مختلف زنان و عشق خواهرانه و مادرانه بین آن‌ها

• کنار رفتن سریع خاله جت و خاله فرانسیس از داستان
• اختصاص زمان بیش از حد به ماجراهای کایلی در انگلستان
• اتکا به اکسپوزیشن و لحن ناهمگون خط داستانی سالی و جیلین با کایلی

«جادوی عملی» هیچوقت درباره‌ی داستانش نبوده است؛ «جادوی عملی» آن حس گرم و دلنشین خوردن قهوه‌ای داغ در روز سرد است. هرچند هنوز روزهای ما آنقدر سرد نشده، باز پیشنهاد می‌کنم «جادوی عملی ۲» را با یک فنجان قهوه، چای یا نوشیدنی موردعلاقه‌اتان و سر فرصت تماشا کنید. این فیلم تماماً درباره‌ی حال خوب است. نیکول کیدمن و ساندرا بولاک هم برای تداعی این حال خوب دوباره دور هم جمع شده‌اند و این دنباله را ساخته‌اند و آن احساس را به بیننده هم منتقل می‌کنند. به شرطی که اجازه دهید شما را با خودش به دنیای ماورایی از عشق و جادو ببرد.

شناسنامه فیلم «جادوی عملی ۲» (Practical Magic 2)

کارگردان: سوزانه بیر

نویسنده: آکیوا گلدزمن، جورجا پریچت و کلی مارسل براساس «کتاب جادو» نوشته‌ی آلیس هافمن
بازیگران: ساندرا بولاک، نیکول کیدمن، جویی کینگ، دایان ویست، استاکرد چنینگ، لی پیس، میزی ویلیامز
محصول: ۲۰۲۶، ایالات متحده
امتیاز سایت IMDb به فیلم: ۶.۱ از ۱۰
امتیاز فیلم در سایت راتن تومیتوز: ۳۶٪
خلاصه داستان: سالی بعد از مرگ همسرش در نتیجه‌ی نفرین خاندان اوونزها، تصمیم گرفته نه‌تنها دخترانش را از هرچه جادو و جادوگری است دور نگه دارد، که خودش هم توانایی‌های جادوگری را در خود سرکوب کرده است. وقتی کایلی عاشق می‌شود و نفرین اتفاقی تراژیک برای معشوق او رقم می‌زند، کایلی بالاخره به ماهیت نفرین خاندانی پی می‌برد و تصمیم می‌گیرد خود برای باطل کردن طلسم، دست به کار شود. وقتی او برای شکستن نفرین به انگلستان می‌رود، سالی و جیلین بلافاصله به دنبالش راه می‌افتند تا مبادا دخترک از سایه‌های سیاه دنیای جادوگری سردرآورد…

منبع: دیجی‌کالا مگ