پروژه D2Smell انتقال اطلاعات بو از طریق اینترنت و بازسازی سه رایحه در مقصد را ممکن کرده است؛ فناوری هنوز در مرحله پژوهش قرار دارد.
فهرست مطالب
پژوهشگران مؤسسه کارولینسکا در سوئد با توسعه فناوری D2Smell موفق شدند اطلاعات سه رایحه مختلف را به‌صورت دیجیتال منتقل کنند و بوها را در مقصد بازسازی کنند.
به گزارش سرویس فناوری تک‌ناک، دانشمندان سوئدی در پروژه تحقیقاتی D2Smell گام مهمی برای انتقال بو از طریق اینترنت برداشته‌اند. این فناوری می‌تواند اطلاعات مربوط به رایحه‌های مختلف را ثبت کند و پس از انتقال دیجیتال، همان بوها را با استفاده از دستگاهی مخصوص در مکانی دیگر بازسازی کند. پژوهشگران امیدوارند این دستاورد در آینده امکان انتقال رایحه را مانند تصویر و صدا فراهم کند.
رادیو سوئد در گزارشی به تاریخ ۴ سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که پژوهشگران مؤسسه کارولینسکا تاکنون سه رایحه را با موفقیت دیجیتالی کرده‌اند. یوهان لوندستروم، استاد علوم اعصاب بالینی و متخصص ادراک بویایی در این مؤسسه، موفقیت آزمایش‌ها را تأیید کرده است.
بااین‌حال، لوندستروم نام سه رایحه بازسازی‌شده را اعلام نکرد. او دلیل این تصمیم را رقابت پژوهشگران با یکی از شرکت‌های بزرگ فناوری عنوان کرد. هویت این شرکت هنوز مشخص نشده است.
این دستاورد در چارچوب پروژه D2Smell به دست آمده است. نام کامل این پروژه به معنای «دیجیتالی کردن بو، از بررسی ویژگی‌های ادراکی رایحه‌ها تا انتقال دیجیتال آنها» است. هدف اصلی پژوهشگران، توسعه فناوری لازم برای ثبت، انتقال و بازسازی بوها در نقاط مختلف جهان است.
فناوری D2Smell چگونه بو را از طریق اینترنت منتقل می‌کند؟
برخلاف تصاویر و فایل‌های صوتی، بو را نمی‌توان مستقیماً به داده‌های دیجیتال تبدیل کرد. احساس بویایی زمانی ایجاد می‌شود که مولکول‌های شیمیایی با گیرنده‌های بویایی در بینی ارتباط برقرار کنند. همین ویژگی، انتقال رایحه از طریق اینترنت را به چالشی پیچیده تبدیل کرده است.
پژوهشگران پروژه D2Smell برای حل این مشکل، ترکیبات شیمیایی رایحه‌ها را اندازه‌گیری می‌کنند و اطلاعات حاصل را به شکل دیجیتال درمی‌آورند. سپس این داده‌ها از طریق اینترنت به دستگاهی مخصوص در مقصد ارسال می‌شوند.
دستگاه گیرنده با استفاده از مواد معطر موجود، ترکیبات لازم را بازسازی می‌کند و بوی موردنظر را تولید می‌کند. در نتیجه، هیچ مولکول معطری از طریق اینترنت جابه‌جا نمی‌شود و تنها اطلاعات لازم برای بازسازی رایحه انتقال می‌یابد.
رادیو سوئد این دستگاه را نوعی «نمایشگر بو» توصیف کرده است. پژوهشگران امیدوارند در آینده نسخه پیشرفته‌تری از آن را با نام TeleSmell توسعه دهند. این دستگاه قرار است عملکردی مشابه تلویزیون داشته باشد، اما به‌جای نمایش تصاویر، رایحه‌های دیجیتالی را برای کاربران بازسازی کند.
پروژه D2Smell در اکتبر ۲۰۲۳ موفق به دریافت کمک‌هزینه تحقیقاتی ۱۱.۸ میلیون یورویی از شورای تحقیقات اروپا شد. این پروژه با همکاری یوهان لوندستروم از مؤسسه کارولینسکا، نوام سوبل از مؤسسه علوم وایزمن اسرائیل و جاناتان ویلیامز از انجمن ماکس پلانک آلمان اجرا می‌شود.
پژوهشگران برای توسعه این فناوری از روش ترکیب رنگ‌ها در تلویزیون الهام گرفته‌اند. نمایشگرهای معمولی با ترکیب سه رنگ قرمز، سبز و آبی میلیون‌ها رنگ مختلف تولید می‌کنند. دانشمندان می‌خواهند بررسی کنند که آیا می‌توان با ترکیب مجموعه محدودی از رایحه‌های پایه، بوهای متنوعی تولید کرد.
البته هنوز مشخص نیست چه تعداد رایحه پایه برای بازسازی بوهای مختلف لازم است. پژوهشگران باید ابتدا گستره بوهایی را که انسان در زندگی روزمره احساس می‌کند، شناسایی کنند.
از انتقال بوی گل رز تا توسعه تلویزیون معطر
موفقیت اخیر پژوهشگران نتیجه چندین سال مطالعه درباره عملکرد حس بویایی انسان است. مؤسسه کارولینسکا در گزارشی در فوریه ۲۰۲۶ اعلام کرد که گروه لوندستروم پیش‌تر توانسته بود بوی گل رز را از طریق اینترنت منتقل و بازسازی کند.
در آن مرحله، آزمایش انتقال دو رایحه دیگر ناموفق بود. بااین‌حال، گزارش سپتامبر رادیو سوئد نشان داد که پژوهشگران به پیشرفت تازه‌ای دست یافته‌اند و تعداد رایحه‌های بازسازی‌شده به سه مورد رسیده است.
یکی از چالش‌های مهم، تشخیص میزان شباهت رایحه بازسازی‌شده با نمونه اصلی است. لوندستروم توضیح داده است که مغز انسان می‌تواند بخشی از اطلاعات ناقص را تکمیل کند. بنابراین پژوهشگران باید مشخص کنند که برای شناسایی یک رایحه، چه میزان شباهت میان بوی اصلی و نسخه بازسازی‌شده ضروری است.
این فناوری در صورت توسعه می‌تواند کاربردهای تازه‌ای در فروشگاه‌های اینترنتی، بازی‌های ویدئویی و واقعیت مجازی داشته باشد. برای مثال، کاربران شاید در آینده بتوانند پیش از خرید اینترنتی عطر، رایحه محصولات را در خانه امتحان کنند.
بااین‌حال، فناوری D2Smell هنوز در مرحله تحقیق و توسعه قرار دارد. پژوهشگران زمان مشخصی برای عرضه عمومی دستگاه TeleSmell اعلام نکرده‌اند. توسعه این فناوری به پیشرفت بیشتر در شناسایی ترکیبات شیمیایی بوها و بازسازی دقیق رایحه‌های پیچیده نیاز دارد.
موفقیت در انتقال دیجیتال سه رایحه نشان می‌دهد که دانشمندان به تحقق ایده اینترنت معطر نزدیک‌تر شده‌اند. در صورت رفع محدودیت‌های فنی، کاربران آینده شاید بتوانند علاوه‌بر متن، تصویر و صدا، تجربه بویایی را نیز از طریق اینترنت با یکدیگر به اشتراک بگذارند.