آمازون طرحی محرمانه برای تبدیل شدن به مرجع اصلی اطلاعات محصولات در سراسر جهان دنبال می‌کند؛ برنامه‌ای که هدف آن کاهش وابستگی خریداران به گوگل، انجمن‌های اینترنتی و وب‌سایت برندها هنگام تحقیق درباره کالاهاست. بر اساس یک سند داخلی که رویترز به آن دست یافته و همچنین اظهارات افراد آگاه از این موضوع، این پروژه
آمازون طرحی محرمانه برای تبدیل شدن به مرجع اصلی اطلاعات محصولات در سراسر جهان دنبال می‌کند؛ برنامه‌ای که هدف آن کاهش وابستگی خریداران به گوگل، انجمن‌های اینترنتی و وب‌سایت برندها هنگام تحقیق درباره کالاهاست.
بر اساس یک سند داخلی که رویترز به آن دست یافته و همچنین اظهارات افراد آگاه از این موضوع، این پروژه با نام گراف جهانی محصولات (World Product Graph) تلاش می‌کند اطلاعات مربوط به تقریباً تمام کالاهای قابل فروش در جهان را گردآوری کند؛ حتی محصولاتی که آمازون آن‌ها را مستقیماً عرضه نمی‌کند.
با اجرای این طرح، آمازون می‌تواند بیش از گذشته به فروشگاهی برای همه‌چیز تبدیل شود، اطلاعات گسترده‌ای درباره طیف وسیعی از کالاها در اختیار مشتریان قرار دهد و بخشی از سلطه گوگل بر جست‌وجوی اینترنتی را به چالش بکشد. این اقدام همچنین می‌تواند رقابت با والمارت و کسب‌وکار رو به رشد تجارت الکترونیک آن را تشدید کند.
این برنامه پاسخی به گسترش روزافزون عامل‌های هوش مصنوعی نیز به شمار می‌رود؛ نرم‌افزارهایی که قادرند وظایف خرید را به‌صورت مستقل و از طرف کاربران انجام دهند. طبق سند داخلی، ابزار جست‌وجوی هوش مصنوعی خود آمازون نیز در بسیاری از موارد اطلاعات نادرستی ارائه می‌دهد.
در صورت اجرای کامل، گراف جهانی محصولات می‌تواند مشتریان را از فروشگاه‌های اینترنتی رقیب که اطلاعات محدودتری دارند، به سمت آمازون سوق دهد.
در سند داخلی آمازون آمده است:
آمازون نمی‌تواند مقصد اصلی تمام نیازهای خرید مشتریان باشد، اگر آن‌ها برای بررسی ارتباط میان محصولات مجبور شوند به گوگل، وب‌سایت برندها و پایگاه‌های نقد و بررسی مراجعه کنند. این اطلاعات وجود دارند، اما تاکنون مشتریان برای یافتن آن‌ها ناچار بوده‌اند تحقیقات زمان‌بری در وب‌سایت تولیدکنندگان، پایگاه‌های نقد و بررسی مستقل و انجمن‌های تخصصی فناوری انجام دهند.
رویترز نتوانسته مشخص کند که آمازون چه زمانی یا اساساً آیا این طرح را اجرا خواهد کرد یا خیر. با وجود این، سند مورد بررسی که ساختاری شبیه اطلاعیه مطبوعاتی دارد، تاریخ اول اکتبر ۲۰۲۷ را به‌عنوان زمان احتمالی معرفی این پروژه در نظر گرفته است.
آمازون در واکنش به این گزارش اعلام کرد:
اسناد پیش‌نویس و قدیمی اغلب تصویری ناقص از واقعیت ارائه می‌دهند و وجود یک سند ایده‌پردازی لزوماً به معنای آن نیست که برنامه‌های فعلی ما را منعکس می‌کند. ما همواره روی ایده‌ها و فناوری‌های تازه کار می‌کنیم تا کاتالوگ محصولات آمازون جامع‌تر، دقیق‌تر و برای مشتریان مفیدتر شود.
در حال حاضر نیز بسیاری از مصرف‌کنندگان برای تحقیق درباره محصولات، جست‌وجوی خود را از آمازون آغاز می‌کنند. اما طبق گزارش تحقیقاتی مورگان استنلی در سال ۲۰۲۵، تنها ۱۶ درصد از خریداران اینترنتی برای این کار به آمازون مراجعه می‌کنند؛ رقمی که در مقایسه با سهم ۵۷ درصدی گوگل بسیار کمتر به نظر می‌رسد.
با این حال، زمانی که مشتریان دقیقاً می‌دانند قصد خرید چه محصولی را دارند، آمازون برتری دارد. در چنین شرایطی، ۴۱ درصد جست‌وجوها از آمازون آغاز می‌شوند، درحالی‌که سهم گوگل ۲۳ درصد و والمارت ۱۸ درصد گزارش شده است.
فروشگاه همه‌چیز
طبق سند داخلی، اجرای پروژه گراف جهانی محصولات به شناسایی نحوه سازمان‌دهی کالاها توسط برندها در وب‌سایت‌های اختصاصی خودشان وابسته خواهد بود.
این فرایند مستلزم آن است که برخی برندها و خرده‌فروشان به‌صورت مستمر اطلاعات محصولاتشان را در اختیار آمازون قرار دهند. در کنار آن، آمازون قصد دارد وب‌سایت سایر فروشندگان را نیز به‌طور مستقل بررسی و اطلاعات محصولاتشان را استخراج کند.
رویترز نتوانسته مشخص کند آمازون دقیقاً از چه روشی برای جمع‌آوری اطلاعات وب‌سایت‌ها استفاده خواهد کرد یا اینکه در تمام موارد به دریافت مجوز از صاحبان این وب‌سایت‌ها نیاز دارد یا خیر.
طبق سند مورد بررسی، آمازون تاکنون شرکت‌هایی مانند کوکاکولا و بایر را برای ارائه اطلاعات محصولات خود به این پروژه جذب کرده است. این شرکت همچنین نشستی با حضور مدیران ارشد پروکتر اند گمبل و آمازون برای اجرای یک طرح آزمایشی برگزار کرده است. دو شرکت یادشده به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی ندادند.
به گفته یکی از افراد آگاه، آمازون در حال جابه‌جایی نیروها و سازمان‌دهی مجدد کارکنان داخلی برای آغاز این پروژه است. با این حال، رویترز نتوانسته مشخص کند که تاریخ اول اکتبر ۲۰۲۷ برای معرفی عمومی طرح، مهلتی واقع‌بینانه خواهد بود یا خیر.
سند تشریح‌کننده این برنامه در ساختار داخلی آمازون با عنوان روابط عمومی و پرسش‌های متداول یا PR/FAQ شناخته می‌شود. این اسناد معمولاً یادداشت‌هایی روایی در حدود شش صفحه هستند که منطق تجاری، اهداف و دلایل راه‌اندازی یک محصول یا سرویس جدید را توضیح می‌دهند.
البته انتشار چنین اسنادی لزوماً به معرفی یک سرویس جدید منجر نمی‌شود. افراد آگاه از موضوع نیز گفته‌اند که پروژه گراف جهانی محصولات ممکن است به دلیل نگرانی‌های مالی یا مسائل دیگر تغییر کند یا به‌طور کامل کنار گذاشته شود.
بر اساس سند داخلی، این پروژه زیرمجموعه واحد سیستم‌های انتخاب و کاتالوگ آمازون قرار دارد و مدیریت آن بر عهده رابرت تکئیلا، معاون رئیس این بخش، خواهد بود. او به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی نداد.
با دسترسی به اطلاعات کامل‌تر، آمازون می‌تواند به مشتریان کمک کند تا با اطمینان بیشتری جدیدترین مدل یا رنگ یک جاروبرقی یا تبلت را شناسایی کنند. این سیستم همچنین امکان ارائه پیشنهادهای شخصی‌سازی‌شده را فراهم می‌کند؛ برای مثال، بر اساس سابقه خرید یا سایر اطلاعات کاربران مشخص خواهد شد کدام محصول بیشتر با نیازهای آن‌ها مطابقت دارد.
این پروژه همچنین قرار است مشکلات موتور جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی آمازون، موسوم به روفوس (Rufus)، را برطرف کند. این شرکت از ماه مه استفاده از عنوان الکسا برای خرید (Alexa for Shopping) را برای این ابزار آغاز کرده است.
در سند داخلی درباره عملکرد روفوس آمده است:
بسیاری از پاسخ‌های روفوس از نظر واقعی نادرست یا ناقص هستند، اما مشتریان تخصص کافی برای تشخیص این اشتباهات را ندارند.
طبق همین سند، کاربران هر هفته حدود ۸۳ میلیون جست‌وجو از طریق روفوس انجام می‌دهند و پردازش این درخواست‌ها هزینه‌بر است. دسترسی به اطلاعات گسترده‌تر درباره محصولات می‌تواند به آمازون اجازه دهد از مدل‌های هوش مصنوعی کم‌هزینه‌تر استفاده کند و فرایند جست‌وجو را با بهره‌وری بیشتری پیش ببرد.
در یکی از نقل‌قول‌های فرضی و ساختگی که در سند برای نمایش دیدگاه مشتریان درج شده، یک خریدار خیالی می‌گوید:
قبلاً برای فهمیدن این مسائل مجبور بودم یک ساعت در ردیت وقت بگذرانم. حالا انگار فروشگاه بالاخره می‌داند چه چیزی برای فروش دارد.
آمازون در پاسخ به رویترز اعلام کرد که آمار میزان استفاده از روفوس در سند مورد اشاره، به‌طور قابل‌توجهی قدیمی شده است. این شرکت همچنین مدعی شد داده‌های فعلی نشان می‌دهند ابزار الکسا برای خرید در سطح جهانی حدود ۹۷ درصد دقت دارد.
مقابله با عامل‌های خرید هوش مصنوعی
به گفته افراد آگاه، گراف جهانی محصولات دست‌کم یک هدف مهم دیگر نیز دنبال می‌کند و آن مقابله با تهدید فزاینده عامل‌های خرید مبتنی بر هوش مصنوعی است.
اندی جسی، مدیرعامل آمازون، در نشست اعلام نتایج مالی سه‌ماهه سوم شرکت تلاش کرد تأثیر این فناوری‌ها بر کسب‌وکار آمازون را کم‌اهمیت جلوه دهد. او در آن نشست گفت:
هنوز تعداد کمی از مشتریان به شکل گسترده از این روش برای خرید استفاده می‌کنند.
جسی همچنین تأکید کرد که فعالیت تبلیغاتی آمازون تاکنون تأثیر چندانی از این ابزارها نپذیرفته است.
با وجود این اظهارات، طبق گفته افراد آگاه، مدیران آمازون نسبت به عامل‌های خرید هوش مصنوعی نگران‌تر شده‌اند؛ زیرا این ابزارها ممکن است مشتریان را به وب‌سایت‌های دیگری هدایت کنند که اطلاعات جامع‌تر یا کامل‌تری درباره محصولات دارند.
برای نمونه، عامل هوش مصنوعی میوز متعلق به متا از زمان راه‌اندازی در سپتامبر، محبوبیت قابل‌توجهی میان کاربران پیدا کرده و تاکنون بیش از ۱۰ میلیون کاربر در آمریکا و کانادا جذب کرده است.
آمازون در همان ماه دسترسی میوز به فروشگاه اینترنتی خود را مسدود کرد. این شرکت همچنین سال گذشته از شرکت هوش مصنوعی پرپلکسیتی شکایت کرد تا مانع دسترسی مشابه ابزارهای خرید مبتنی بر هوش مصنوعی این شرکت شود. این پرونده حقوقی همچنان در جریان قرار دارد.
جسی اعلام کرده است که طی یک سال گذشته بیش از ۴۰۰ میلیون نفر از الکسا برای خرید استفاده کرده‌اند.
با این حال، بانک سرمایه‌گذاری جی‌پی مورگان در گزارشی تحقیقاتی درباره ظرفیت میوز نوشت:
این ابزار پتانسیل آن را دارد که پس از ChatGPT به پرکاربردترین اپلیکیشن هوش مصنوعی مصرف‌کنندگان در جهان تبدیل شود.
ماه گذشته نیز ایلان ماسک، در واکنش به مطلبی درباره مسدود شدن عامل هوش مصنوعی گروک متعلق به شرکت ایکس‌ای‌آی در آمازون، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:
شاید بهتر باشد ما هم رقیبی برای آمازون راه‌اندازی کنیم.
افراد آگاه معتقدند آمازون با ایجاد جامع‌ترین پایگاه اطلاعات محصولات در جهان می‌تواند شرایطی فراهم کند که عامل‌های هوش مصنوعی فعال از طرف خریداران، برای پیدا کردن کالاها ناچار به مراجعه به آمازون دات‌کام باشند، نه وب‌سایت سایر فروشندگان.
چنین اقدامی همچنین به محافظت از کسب‌وکار تبلیغاتی رو به رشد آمازون کمک خواهد کرد.
کارکنان آمازون پروژه گراف جهانی محصولات را آغاز تلاشی گسترده برای تبدیل این وب‌سایت به مقصدی واحد برای خرید هر کالای قابل‌تصور توصیف کرده‌اند. این طرح در واقع گسترش سرویس‌های فعلی شرکت با نام‌های بای فور می (Buy for Me) و شاپ دایرکت (Shop Direct) به شمار می‌رود.
این سرویس‌ها محصولاتی را که در وب‌سایت فروشندگان دیگر عرضه می‌شوند، در آمازون فهرست می‌کنند و به مشتریان اجازه می‌دهند با واسطه‌گری آمازون آن‌ها را خریداری کنند.
رابرت تکئیلا در سند داخلی درباره هدف اصلی این پروژه گفت:
مشتریان همیشه توانسته‌اند محصولات را در آمازون پیدا کنند. چیزی که تاکنون وجود نداشته، درک ارتباط میان محصولات بوده است؛ اینکه این کالاها چه ارتباطی با یکدیگر دارند، کدام گزینه برای من مناسب‌تر است و چه محصولات دیگری را باید در نظر بگیرم.