از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه‌های آمریکایی، شکست راهبردی به متجاوزان تحمیل شده است.
به گزارش مشرق، از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران، نه‌تنها اهداف اعلامی این عملیات محقق نشد، بلکه به اذعان مقامات غربی و رسانه های آمریکایی، بن‌بست راهبردی و شکست‌های میدانی و سیاسی بر متجاوزان تحمیل شد. این جنگ که با حملات گسترده و کشتار غیرنظامیان از جمله دانش‌آموزان بی‌گناه آغاز شد، به‌سرعت ابعاد انسانی، امنیتی و اقتصادی گسترده‌ای پیدا کرد و واکنش‌های متفاوتی را در رسانه‌های بین‌المللی برانگیخت.
رسانه‌های جهان هر یک با رویکردهای خاص خود، تلاش کرده‌اند روایت این جنگ را شکل دهند؛ بررسی این بازتاب‌ها می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت واقعی جنگ و چشم‌انداز آن ارائه دهد.
رسانه های انگلیسی
وال استریت ژورنال در یادداشتی به قلم دیوید اچ. پترائوس، ژنرال بازنشسته ارتش آمریکا، نوشت همه خواهان پایان جنگ با ایران هستند، اما نحوه پایان آن اهمیت تعیین‌کننده دارد. پترائوس سه هدف اساسی آمریکا را بازگرداندن آزادی کشتیرانی در خلیج فارس و هرمز، حساب‌رسی و خنثی‌سازی حدود ۹۷۲ پوند اورانیوم غنی‌شده تا ۶۰ درصد و اعمال محدودیت‌های قابل اجرا بر غنی‌سازی هسته‌ای دانست و تأکید کرد هیچ‌یک نیازمند تغییر حکومت، اشغال یا جنگ نامحدود نیست.
او خواستار رویکردی نامتقارن، تقویت حفاظت از کشتیرانی، مین‌روبی و استفاده از مسیرهای جایگزین مانند فجیره و ینبع شد. به باور او، کاهش فشار باید مرحله‌ای، پس از راستی‌آزمایی و قابل برگشت باشد و آتش‌بسی که این شرایط را تأمین نکند، صلح را تضمین نمی‌کند بلکه جنگ بعدی را تأمین مالی می‌کند.
در یادداشتی که برهما چلنی، از مشارکت‌کنندگان بخش دیدگاه‌های The Hill، منتشر کرده، آمده است رهبران در پی ناکامی‌های داخلی گاه با اقدام قاطع در سیاست خارجی در صدد ترمیم جایگاه خود برمی‌آیند. به نوشته او، ترامپ در برابر جنگ ناتمام با ایران که از ۲۸ فوریه آغاز کرده چنین وضعیتی دارد؛ جنگی بدون چشم‌انداز روشن برای پایان که پرهزینه و در داخل و خارج نامحبوب شده و در شکست جمهوری‌خواهان در هر دو مجلس کنگره نقش داشته است. نویسنده هشدار می‌دهد آغاز دوباره یا گسترش این جنگ پس از شکست در انتخابات میاندورهای، اقتصاد جهانی را به گروگان می‌گیرد و رأی‌دهندگان خسته از جنگ را بیشتر ناراضی می‌کند. به گفته او، ترامپ با وجود نارضایتی از قیمت نفت از آغاز جنگ پشیمان نیست و در تیم امنیت ملی اختلاف شدید وجود دارد: گروهی بر فشار نظامی بی‌وقفه برای تسلیم کامل ایران تأکید می‌کنند و میانه‌روها درباره گسترش درگیری منطقه‌ای، اختلال در بازار انرژی و جنگ بی‌پایان هشدار می‌دهند.
مقاله می‌افزاید جنگ ایران از نظر راهبردی به زیان خود آمریکا بوده و قدرت این کشور را تضعیف کرده، به چین مزیت داده و اعتبار بین‌المللی آمریکا را فرسوده است. به نوشته نویسنده، کشورهای حاشیه خلیج فارس با اولویت دادن به «خلیج فارس نخست» در حال بازنگری محاسبات خود و خواستار کاهش تنش‌اند. او با اشاره به انتخاب استیون میلر به‌عنوان رئیس کارکنان کاخ سفید می‌گوید دولت ممکن است برای دستیابی به روایتی از پیروزی، فشار و خصومت را از سر بگیرد. نویسنده تأکید می‌کند «پیروزی مطلق» پرهزینه‌ترین توهم است و آمریکا میان صلحی بی‌نتیجه و شکستی راهبردی‌تر قرار دارد.
به گزارش فارن پالیسی، با کنار رفتن موقت احتمال جنگ دوباره با ایران و تأکید دوباره دولت ترامپ بر فشار اقتصادی، پرسش اصلی اکنون سرنوشت و کنترل تنگه هرمز است. به نوشته مقاله، ترامپ گزینه نظامی را فعلاً کنار گذاشته است. پیش از جنگ که در فوریه آغاز شد، ۲۰ درصد صادرات نفت دریایی جهان از این تنگه می‌گذشت. تنگه در بیشتر سال جاری بسته بود و در ماه‌های اخیر با هزینه سنگین نیروی دریایی آمریکا و شرکت‌های کشتیرانی باز شد. جریان نفت اکنون به میانگین پیش از جنگ رسیده و قیمت جهانی نفت از ۱۱۴ دلار به حدود ۹۰ دلار کاهش یافته، اما نرخ حمل‌ونقل همچنان چند برابر پیش از جنگ است و ایران به هدف قرار دادن نفتکش‌ها ادامه می‌دهد.
مقاله با اشاره به پیشنهاد جیمز کراسکا، استاد حقوق دریایی، از «اعلامیه هرمز» و سازوکار همکاری با محوریت ایران و عمان و پشتیبانی چین، آمریکا و اروپا سخن می‌گوید. به نوشته نویسنده، ایران بر پایان محاصره دریایی، خروج نظامی آمریکا از منطقه و پایان درگیری در جبهه‌های دیگر اصرار دارد و واشنگتن حاضر به دادن حق وتو بر تنگه به ایران نیست. به باور کراسکا، احتمالاً وضعیت «نه جنگ نه صلح» و مدیریت موقت بحران ادامه می‌یابد.
رسانه های عربی
روزنامه المدن لبنان در مطلبی نوشت: ابتکار جدید قطر برای کاهش تنش میان ایران و آمریکا، فراتر از یک تلاش دیپلماتیک مقطعی است و اختلاف عمیق دو طرف در شیوه مدیریت منازعه را آشکار می‌کند. اهمیت این ابتکار در آن است که می‌کوشد بدون انتظار برای دستیابی به توافقی جامع، زمینه کاهش تنش نظامی و بازگشایی مسیرهای دریایی را فراهم کند. دونالد ترامپ در مذاکرات، بیشتر به دنبال دستیابی به نتایج سریع و ملموسی است که بتواند آن‌ها را به‌عنوان دستاورد سیاسی معرفی کند. بازگشایی تنگه هرمز و کاهش قیمت انرژی از جمله اهدافی هستند که می‌توانند برای دولت آمریکا دستاوردهای قابل اندازه‌گیری محسوب شوند.
در مقابل، ایران مذاکرات را بخشی از مدیریت منازعه می‌داند، نه جایگزینی برای آن. تجربه خروج آمریکا از توافق هسته‌ای نیز موجب شده تهران بر تضمین اجرای تعهدات، ترتیب زمانی اقدامات و مشخص شدن طرفی که باید نخستین امتیاز را ارائه کند، تأکید داشته باشد.
از این منظر، موفقیت ابتکار قطر مستلزم ایجاد سازوکاری مرحله‌ای است؛ به‌گونه‌ای که ابتدا تنش‌ها کاهش یابد، سپس حداقلی از اعتماد میان طرفین شکل بگیرد و در ادامه، موضوعات پیچیده‌تر مورد مذاکره قرار گیرد.
روزنامه الشرق در گزارشی پیرامون تلاش های اخیر برای حل منازعه ایران و آمریکا می نویسد: مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در نشست وزیران خارجه گروه هفت در پاریس اعلام کرد دونالد ترامپ تصمیم گرفته است به‌جای ازسرگیری جنگ یا امضای توافق با ایران، سیاست فشار اقتصادی و محاصره دریایی را ادامه دهد. این رویکرد از سوی دولت آمریکا به‌عنوان «گزینه سوم» معرفی شده است.
بر اساس گزارش آکسیوس، این سیاست با هدف تشدید فشار بر اقتصاد ایران و محدود کردن توان مالی و نظامی تهران دنبال می‌شود. روبیو تأکید کرده است که واشنگتن برای پایان دادن به این سیاست ضرب‌الاجل مشخصی تعیین نکرده است.
در داخل دولت آمریکا نیز درباره نحوه مواجهه با ایران اختلاف‌نظر وجود دارد. روبیو، وزیر خزانه‌داری و برخی مقام‌های امنیتی از ادامه فشار اقتصادی حمایت می‌کنند، درحالی‌که اسرائیل خواهان ازسرگیری حملات نظامی است.
با این حال، ادامه محاصره و فشار اقتصادی می‌تواند خطر تشدید مجدد درگیری را افزایش دهد. برخی کارشناسان معتقدند ایران ممکن است برای تغییر محاسبات واشنگتن، هزینه‌های امنیتی و اقتصادی بیشتری به آمریکا و متحدان منطقه‌ای آن تحمیل کند
در همین حال، قطر تلاش می‌کند با مشارکت چین و کشورهای اروپایی، زمینه ایجاد تضمین‌های بین‌المللی برای توافق احتمالی را فراهم کند تا نگرانی تهران از نقض دوباره تعهدات آمریکا کاهش یابد.
روزنامه البنا نوشت: درگیری آمریکا با ایران وارد مرحله‌ای شده است که واشنگتن باید میان ادامه فشار اقتصادی، ازسرگیری عملیات نظامی یا حرکت به سمت توافق سیاسی تصمیم بگیرد. دونالد ترامپ تصور می‌کند با تداوم محاصره دریایی و تحریم‌ها می‌تواند تهران را به پذیرش شروط آمریکا وادار کند؛ اما این راهبرد با موانع جدی روبه‌رو است. از نگاه نویسنده، ایران نیز ابزارهایی برای افزایش هزینه‌های اقتصادی و امنیتی آمریکا در اختیار دارد و ادامه تقابل می‌تواند پیامدهایی فراتر از مرزهای دو کشور داشته باشد. به‌ویژه تداوم بحران در تنگه هرمز، بازار جهانی انرژی و اقتصاد کشورهای منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
بازگشت به جنگ نظامی نیز برای واشنگتن بدون هزینه نخواهد بود. چنین اقدامی می‌تواند قیمت نفت را افزایش دهد، بی‌ثباتی منطقه‌ای را تشدید کند و فشارهای سیاسی داخلی بر دولت ترامپ را افزایش دهد.
نویسنده معتقد است ادامه وضعیت نه جنگ و نه صلح نمی‌تواند راه‌حل پایداری باشد. دستیابی به توافقی سیاسی بر پایه تعهدات متقابل و تضمین‌های معتبر، تنها مسیری است که می‌تواند از تداوم بحران و گسترش تقابل جلوگیری کند.
رسانه های روسیه و چین
راشاتودی در گزارشی با عنوان «ایران تسلیم نخواهد شد؛ آیا روسیه می‌تواند راه خروج دیگری پیش روی ترامپ بگذارد؟» به قلم فرهاد ابراهیموف، استاد دانشگاه رودن روسیه، سفر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، به مسکو و دیدار وی با ولادیمیر پوتین را نشانه تقویت همکاری‌های راهبردی تهران و مسکو در شرایط افزایش احتمال درگیری نظامی با آمریکا دانست. این دیدار پنجم نوامبر انجام شد و طی آن، پیام رهبر انقلاب به رئیس‌جمهور روسیه منتقل شد.
حضور یوری اوشاکوف، دستیار پوتین و ایگور کوستیوکوف، رئیس اداره اطلاعات ستاد کل نیروهای مسلح روسیه، در این نشست نیز بر اهمیت ابعاد امنیتی مذاکرات دلالت دارد.
نویسنده معتقد است تهران با توجه به بی‌اعتمادی به واشنگتن و احتمال ازسرگیری حملات نظامی، در پی جلب حمایت سیاسی و امنیتی مسکو است. از نگاه وی، روسیه نیز قصد ندارد روابط خود با ایران را قربانی بهبود مناسبات با آمریکا کند و می‌تواند با توجه به ارتباط هم‌زمان با تهران و واشنگتن، نقش میانجی را در حل بحران ایفا کند.
این تحلیل، شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میاندورهای آمریکا و تضعیف موقعیت سیاسی بنیامین نتانیاهو را از عوامل افزایش انگیزه ترامپ برای توافق می‌داند. به نوشته راشاتودی، میانجی‌گری مسکو می‌تواند به شکل‌گیری توافقی منجر شود که ضمن حفظ منافع ایران، امکان معرفی یک دستاورد دیپلماتیک را برای ترامپ فراهم کند.
شبکه سی‌جی‌تی‌ان در گزارشی با عنوان «درگیری ایران و آمریکا؛ دیدار نماینده چین با مقام‌های ارشد امنیتی ایران» نوشت ژای جون، نماینده ویژه چین در امور خاورمیانه، در جریان سفر به تهران و دیدار با مقام‌های ایرانی، بر ضرورت دستیابی به راه‌حل سیاسی برای بازگرداندن ثبات به منطقه تأکید کرده است. این تحولات هم‌زمان با ادامه مذاکرات ایران و آمریکا برای پایان دادن به درگیری‌ها صورت می‌گیرد.
اسماعیل بقائی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، در واکنش به انتقاد مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، از خواسته‌های تهران در مذاکرات، تأکید کرد مطالبات ایران نه غیرمنطقی است و نه غیرقانونی. وی حملات آمریکا در جریان مذاکرات را غیرمنطقی و بی‌معنا توصیف کرد.
بقائی با اشاره به پیشنهاد دو روزه ایران برای حل بحران تنگه هرمز گفت در صورت پذیرش خواسته‌های تهران از سوی واشنگتن، امنیت این آبراه ظرف دو روز قابل بازگرداندن است. وی تأکید کرد کشتی‌هایی که قصد عبور از تنگه هرمز را دارند باید با ایران هماهنگ کنند.
سخنگوی وزارت خارجه ایران از نقش مثبت چین در کاهش تنش‌ها و تقویت امنیت غرب آسیا استقبال کرد. سی‌جی‌تی‌ان گزارش داد با وجود تداوم تماس‌های دیپلماتیک، اختلافات اساسی تهران و واشنگتن همچنان پابرجاست و احتمال ازسرگیری رویارویی نظامی، نگرانی مهمی در منطقه به شمار می‌رود.