اقتصادنیوز: آنکارا مدت‌هاست که تهران را یکی از طرف‌های مهم گفت‌وگو درباره بحران یمن می‌داند؛ موضوعی که همواره در مذاکرات اردوغان و فیدان با همتایان ایرانی آن‌ها مطرح بوده است. ترکیه معتقد است تهران همچنان نفوذ قابل‌توجهی بر حوثی‌ها دارد و مهم‌ترین حامی خارجی این گروه به شمار می‌رود.
به گزارش اقتصادنیوز، ترکیه درحالی برای افزایش حمایت‌های نظامی از عربستان در برابر حملات رو به گسترش حوثی‌ها آماده می‌شود، که همزمان از تهران برای مهار درگیری‌ها درخواست کمک کرده است. با این حال، ممکن است ایران انگیزه چندانی برای کاهش سریع تنش نداشته باشد و میزان نفوذ این کشور بر تصمیم‌گیری‌های حوثی‌ها نیز همچنان نامشخص است.
اقتصادنیوز: حوثی‌ها برای تحمیل خسارات اقتصادی و روانی به عربستان، لزوماً نیازی به عبور دائمی از سامانه‌های دفاعی این کشور ندارند؛ چرا که تنها چند حمله موفق نیز می‌تواند صادرات نفت را مختل و اعتماد سرمایه‌گذاران را تضعیف کند.
فعال شدن مجدد کانال مذاکراتی آنکارا
بارین کایا‌اوغلو در المانیتور نوشت: تلاش‌های ترکیه برای کاهش تنش پس از آن شتاب گرفت که هاکان فیدان، وزیر امور خارجه این کشور، هفته گذشته اعلام کرد که آنکارا برای پیشبرد گفت‌وگوها با هدف حل‌وفصل بحران تلاش می‌کند.
فیدان در هشتم اکتبر گفت: ترکیه تمام تلاش خود را برای حل‌وفصل این وضعیت از مسیر صلح و گفت‌وگو به کار می‌گیرد.» او در ادامه افزود: « عربستان نیز از این تلاش‌ها حمایت می کند.»
دیپلماسی رفت‌وبرگشتی برای مهار بحران
اظهارات فیدان پس از دور تازه‌ای از رایزنی‌های تلفنی در هفته جاری مطرح شد. روز سه‌شنبه، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان، گفت‌وگو کرد و در پی حملات اخیر حوثی‌ها، همبستگی آنکارا با ریاض را ابراز داشت.
فیدان نیز همان روز با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، تماس گرفت. یک منبع دیپلماتیک ترکیه به خبرنگاران گفت دو طرف درباره درگیری‌ها و «تلاش‌ها برای یافتن راه‌حلی برای منازعات جاری» گفت‌وگو کردند.
این تلاش‌ها در شرایطی انجام می‌شود که حملات حوثی‌ها به عربستان شدت است. حملات دهم اکتبر به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض، به کشته شدن ۱۳ نفر و زخمی شدن بیش از ۳۰۰ نفر انجامید؛ حملاتی که بنا بر گزارش منتشرشده، مرگبارترین حملات به عربستان در بیش از یک دهه گذشته بوده است.
توافق مکه در معرض توجهات خاورمیانه
تشدید درگیری‌ها بار دیگر توافق دفاعی مکه را که ترکیه، عربستان و پاکستان در ماه اوت امضا کردند، در کانون توجه قرار داده است. بر اساس این توافق، سه کشور متعهد شدند که حمله به هر یک از آن‌ها را حمله به هر سه کشور تلقی کنند.
در بحبوحه تشدید تنش‌ها، این سه کشور در پنجم اکتبر بر «استقرار سریع نیروها و توانمندی‌های نظامی مورد توافق در عربستان» توافق کردند. با این حال، آنکارا برای اعزام نیروهای خود، به تصویب پارلمان این کشور نیاز دارد.
اردوغان روز دوشنبه گفت این توافق به‌زودی به پارلمان ارائه خواهد شد، اما تا زمان انتشار گزارش هنوز برای بررسی به پارلمان ارسال نشده بود.
البته حتی پس از تصویب توافق نیز بعید است که ترکیه موضعی تهاجمی علیه حوثی‌ها اتخاذ کند. انتظار می‌رود آنکارا به‌جای ورود مستقیم به عملیات تهاجمی، تجهیزات نظامی و پشتیبانی مشورتی لازم برای پاسخ‌گویی به نیازهای فنی نظامی عربستان را فراهم کند و همزمان برای جلوگیری از تشدید بیشتر درگیری‌ها تلاش کند.
هدف اصلی آنکارا چیست؟
سرحان آفاقان، رئیس مرکز مطالعات ایران در آنکارا، در این باره گفت: «به نظر می‌رسد ترکیه به دنبال راهی برای متوقف کردن روند تشدید بحران است.»
به گفته آفاقان، انگیزه اصلی آنکارا ظاهراً محدود کردن میزان درگیری مستقیم خود در بحران است. حتی اگر حمایت ترکیه از عربستان، مطابق تأکید مقام‌های ترکیه، ماهیتی دفاعی داشته باشد، اعزام نیرو می‌تواند نظامیان و تجهیزات این کشور را در معرض حملات قرار دهد و ترکیه را بیش از پیش به درون درگیری بکشاند.
ایران وارد معادله می‌شود؟
پیش‌تر نیز نیروهای خارجی مستقر در منطقه خلیج فارس در جریان حملات آسیب دیده‌اند. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا در ماه مارس اعلام کرد که حملات ایران به کشورهای منطقه خلیج فارس پس از آغاز جنگ در ماه فوریه، حدود ۲۰۰ نظامی آمریکایی را زخمی کرده است. این افراد شامل نیروهایی بودند که در عربستان، کویت، امارات متحده عربی و بحرین مستقر بودند.
آفاقان در گفت‌وگو با المانیتور تأکید کرد که ترکیه در درجه نخست به دنبال جلوگیری از تشدید بیشتر حملات حوثی‌هاست و افزود: « اینجاست که ایران وارد معادله می‌شود.»
آنچه ترکیه از ایران می‌خواهد
آنکارا مدت‌هاست که تهران را یکی از طرف‌های مهم گفت‌وگو درباره بحران یمن می‌داند؛ موضوعی که همواره در مذاکرات اردوغان و فیدان با همتایان ایرانی آن‌ها مطرح بوده است.
ترکیه معتقد است تهران همچنان نفوذ قابل‌توجهی بر حوثی‌ها دارد و مهم‌ترین حامی خارجی این گروه به شمار می‌رود.
آنکارا برای پیشبرد تلاش‌های خود از توانایی در حفظ روابط کاری با تهران بهره می‌گیرد. این دو کشور برای افزایش نفوذ منطقه‌ای با یکدیگر رقابت می‌کنند، اما در عین حال کوشیده‌اند تا رقابت‌های خود را از دیگر حوزه‌های روابط دوجانبه جدا نگه دارند و روابط اقتصادی و دیپلماتیکشان را حفظ کنند. بر اساس داده‌های رسمی، حجم مبادلات تجاری دو کشور در سال ۲۰۲۵ از ۵.۵ میلیارد دلار فراتر رفت.
واکنش آنکارا به جنگ آمریکا علیه ایران نیز نشان‌دهنده همین رویکرد بود. ترکیه حملات ایران به کشورهای منطقه خلیج فارس را محکوم کرد، اما در عین حال حملات آمریکا و اسرائیل به ایران را نیز مورد انتقاد قرار داد و خواستار پیگیری راه‌حل دیپلماتیک شد.
آنکارا حتی پس از ورود موشک‌های بالستیک منتسب به ایران به حریم هوایی خود در ماه‌های مارس و آوریل و رهگیری آن‌ها توسط سامانه‌های دفاع هوایی ناتو، از گسست گسترده‌تر در روابط با تهران جلوگیری کرد.
الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه که به‌طور گسترده درباره ایران و امنیت منطقه‌ای می‌نویسد، معتقد است که تهران نیز ممکن است برای همکاری با ترکیه در راستای کاهش تنش‌ها انگیزه‌هایی داشته باشد.
واتانکا در گفت‌وگو با المانیتور گفت ایران خواهان حفظ روابط نزدیک با ترکیه است، نه به این دلیل که به آنکارا اعتماد دارد، بلکه از آن جهت که برای تهران سودمند است یک قدرت منطقه‌ای مانند ترکیه همچنان رویکردی محتاطانه در قبال جنگ داشته باشد و از ورود مستقیم نظامی به آن خودداری کند.
عامل نامشخص دیگر، میزان واقعی نفوذ ایران بر تصمیم‌گیری‌های حوثی‌هاست. واتانکا در این باره گفت: «از نظر میزان نفوذ بر حوثی‌ها، هیچ کشور دیگری به اندازه ایران به آن‌ها نزدیک نیست.»
با این حال، او تأکید کرد که این مسئله به این معنا نیست که حوثی‌ها بدون آنکه ابتدا اولویت‌های خود را دنبال کنند، از دستورات ایران پیروی کنند.»