یدک‌کش‌های بدون میله با بلند کردن چرخ جلوی هواپیما و انتقال بخشی از وزن آن به شاسی خود، نیروی کشش، اصطکاک و مانورپذیری را افزایش می‌دهند.
اگر در فرودگاه به حرکت هواپیماها روی سطح باند یا محوطه پارکینگ توجه کرده باشید، احتمالاً دیده‌اید که گاهی یک خودروی کوچک و قدرتمند، هواپیمایی چند ده تنی را به عقب یا جلو می‌کشد. نکته جالب‌تر در برخی از این عملیات، نحوه اتصال یدک‌کش به هواپیماست؛ به‌طوری‌که چرخ‌های دماغه هواپیما از سطح زمین جدا می‌شوند و روی بخش مخصوصی از یدک‌کش قرار می‌گیرند؛ اما چرا یدک‌کش باید چرخ دماغه را بلند کند؟ آیا این کار فقط برای اتصال آسان‌تر انجام می‌شود یا دلیل فنی مهم‌تری دارد؟
یدک‌کش بدون میله اتصال چگونه کار می‌کند؟
این تجهیزات که با نام یدک‌کش بدون میله اتصال یا Towbarless شناخته می‌شوند، برخلاف نمونه‌های متداول قدیمی، برای جابه‌جایی هواپیما به میله اتصال جداگانه نیاز ندارند. یدک‌کش به‌آرامی زیر بخش جلویی ارابه فرود دماغه قرار می‌گیرد و چرخ‌ها را در محفظه مخصوص خود جای می‌دهد. سپس با استفاده از سازوکار هیدرولیکی، چرخ‌های هواپیما را کمی از زمین بلند می‌کند تا مجموعه ارابه فرود روی یدک‌کش قرار بگیرد.
در این وضعیت، بخشی از وزن جلویی هواپیما به شاسی و چرخ‌های یدک‌کش منتقل می‌شود. به این ترتیب، یدک‌کش بدون نیاز به وزن بسیار زیاد یا وزنه‌های بالاست سنگین، می‌تواند نیروی کشش لازم برای حرکت دادن هواپیما را تأمین کند.
افزایش چسبندگی؛ مهم‌ترین دلیل بلند کردن چرخ دماغه
یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های یدک‌کش، میزان اصطکاک میان لاستیک‌های محرک آن و سطح زمین است. برای حرکت دادن هواپیمایی سنگین، یدک‌کش باید بتواند نیروی کافی به زمین وارد کند؛ در غیر این صورت، ممکن است چرخ‌های آن هرزگردی کنند و نتواند هواپیما را جابه‌جا کند.
با قرار گرفتن چرخ دماغه هواپیما روی یدک‌کش، بخشی از وزن هواپیما به محورهای محرک یدک‌کش منتقل می‌شود. افزایش نیروی عمودی وارد بر چرخ‌های یدک‌کش، در شرایط مناسب به افزایش نیروی اصطکاک و توان کشش آن کمک می‌کند. به بیان ساده، یدک‌کش از وزن خود هواپیما برای بهبود چسبندگی و کشش استفاده می‌کند؛ مزیتی که امکان ساخت یدک‌کش‌های کوچک‌تر و سبک‌تر را نیز فراهم می‌سازد.
کنترل بهتر و مانورپذیری بیشتر
حذف میله اتصال، مزیت دیگری هم دارد. در این طراحی، چرخ‌های دماغه داخل محفظه یدک‌کش مهار می‌شوند و ارتباط مکانیکی مستقیمی میان یدک‌کش و ارابه فرود برقرار می‌شود. این ساختار می‌تواند کنترل حرکت و تغییر مسیر هواپیما را در فضاهای محدود فرودگاه آسان‌تر کند. همچنین زمان موردنیاز برای نصب و جداسازی میله اتصال کاهش می‌یابد.
البته بلند کردن چرخ دماغه به معنای بی‌نیازی از رعایت محدودیت‌های فنی نیست. نیروی واردشده به ارابه فرود و سازه اطراف آن باید در محدوده مجاز سازنده هواپیما باقی بماند. به همین دلیل، یدک‌کش‌های بدون میله اتصال برای هر نوع هواپیما باید از نظر سازگاری و میزان بارگذاری ارزیابی شوند.
آیا همه یدک‌کش‌های فرودگاهی چرخ دماغه را بلند می‌کنند؟
خیر. در روش متداول‌تر، یدک‌کش با استفاده از میله‌ای به نام Towbar به نقطه اتصال ارابه فرود دماغه متصل می‌شود. در این شیوه، چرخ‌های هواپیما روی زمین باقی می‌مانند و یدک‌کش با چرخاندن و کشیدن میله، هواپیما را جابه‌جا می‌کند.
بنابراین، بلند شدن چرخ دماغه ویژگی اختصاصی برخی یدک‌کش‌های بدون میله اتصال است؛ روشی که با استفاده هوشمندانه از وزن هواپیما، کشش بهتر، مانورپذیری بیشتر و عملیات زمینی سریع‌تری را امکان‌پذیر می‌کند.
