اگر ضرب‌وجرح فرزندان توسط والدین یا دانش‌آموزان توسط معلمان به حدّ دیه برسد، تکلیف شرعی فرد آسیب‌زننده چیست؟ آیت‌الله العظمی سیستانی در پاسخ به پرسشی درباره دیه ناشی از تنبیه بدنی کودکان، بر وجوب پرداخت دیه و لزوم جبران حق آسیب‌دیدگان تأکید کرده‌اند.
به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، در این استفتاء، از آیت‌الله العظمی سیستانی درباره مسئولیت شرعی والدینی که فرزندان خود را می‌زنند و معلمانی که دانش‌آموزان را تنبیه بدنی می‌کنند، سؤال شده است؛ به‌ویژه در مواردی که ضرب به حدّ دیه برسد و پس از گذشت سال‌ها، امکان دسترسی به فرد آسیب‌دیده وجود نداشته باشد.
متن پرسش چنین است:
«اولادی که توسط والدین مضروب می‌شوند و سیلی می‌خورند و همچنین دانش‌آموزان که از معلمان خود کتک می‌خورند، اگر ضرب به حد دیه برسد، آیا اولیا و مربیان مدیون این بچه‌ها هستند و چگونه باید آنها را راضی کنند، بعد سال‌ها از یکدیگر جدا شوند و شاید هم دیگر تا آخر عمر نبینند؟»
پاسخ آیت‌الله سیستانی درباره پرداخت دیه
آیت‌الله العظمی سیستانی در پاسخ به این پرسش فرموده‌اند:
«دیه واجب است، در مورد پدر می‌تواند بعضی از مصارف غیر نفقه از آنها به حساب آورد و در مورد معلم اگر می‌تواند باید آنها را پیدا کند و راضی نماید و اگر از یافتن آنها مأیوس شد باید مبلغ دیه را رد مظالم بدهد، و در صورت شک در مقدار، احتمال کمتر را در نظر بگیرد.»
تکلیف شرعی والدین و معلمان چیست؟
بر اساس این پاسخ، حکم مطرح‌شده چند بخش دارد:
- وجوب دیه: اگر ضرب‌وجرح به حدی باشد که دیه شرعاً واجب شود، پرداخت آن لازم است.
- درباره پدر: طبق پاسخ استفتاء، پدر می‌تواند برخی هزینه‌های غیرواجبِ نفقه فرزندان را به حساب دیه منظور کند.
- درباره معلم: اگر به دانش‌آموز آسیب زده باشد و دیه بر عهده او قرار گرفته باشد، باید در صورت امکان، فرد آسیب‌دیده را پیدا کند و رضایت او را به دست آورد.
- اگر دسترسی به دانش‌آموز ممکن نباشد: در صورتی که معلم از یافتن فرد آسیب‌دیده مأیوس شود، مطابق پاسخ نقل‌شده باید مبلغ دیه را به عنوان رد مظالم بپردازد.
- اگر مقدار دیه مشخص نباشد: طبق متن پاسخ، در صورت شک در مقدار، مقدار کمتر در نظر گرفته می‌شود.
این استفتاء به مسئولیت شرعی ناشی از آسیب بدنی و لزوم جبران حق فرد آسیب‌دیده می‌پردازد. در موارد واقعی، تشخیص نوع آسیب، میزان دیه و نحوه اجرای حکم باید با توجه به جزئیات پرونده و ضوابط شرعی مربوط انجام شود.