اردبیل - ایرنا - لایروبی و ایمن‌سازی رودخانه‌ها اگرچه تنها عامل مهار سیلاب‌ها و پیشگیری از خسارت‌های آن نیست ولی در کنار سدها، بندهای آبخیزداری، پل‌ها و احیای پوشش گیاهی می‌تواند سیلاب را کاهش دهد و به عنوان عامل بازدارنده خسارت‌های سنگین به اماکن روستایی، مزارع و تاسیسات عمل کند.
به گزارش ایرنا، عملیات لایروبی، ایمن‌سازی، احداث دیواره حفاظتی و آزادسازی حریم رودخانه‌های استان اردبیل با هدف جلوگیری از سیلاب‌های فصلی و مهار آب‌های مرزی بعد از وقوع سیل در شهرستان‌های گرمی، بیله‌سوار و مشگین‌شهر مورد توجه قرار گرفته ولی عملیات آنها به‌دلیل کمبود اعتبارات به کندی پیش می‌رود.
از ابتدای سال جاری بارش‌های رگباری منجر به وقوع چندین فقره سیل در مناطق مختلف استان شده و خسارت‌های سنگینی به بخش‌های کشاورزی، مسکونی، تاسیسات زیربنایی، واحدهای تولیدی و ابنیه فنی راه‌های گرمی و انگوت زد و ضروری است برای پیشگیری از خطرات سیل لایروبی رودخانه‌ها در اولویت قرار بگیرد.
بیشترین میزان خسارت‌ها در حریم رودخانه‌ها و مسیل‌ها رخ می‌دهد و واقعیت این است که انسان با دست‌اندازی به حریم رودخانه اقدام به ساخت و ساز در این منطقه می‌کند و خود را در معرض خطرات ناشی از سیلاب قرار می‌دهد.
بنا به گفته مسئولان شرکت آب منطقه‌ای ، منابع مالی رودخانه‌ها جوابگوی اجرایی کردن عملیات پیشگیرانه و مقابله با سیل نیست و ضروری است فرمانداران شهرستان‌ها برای لایروبی رودخانه‌ها و آزادسازی حریم آن به‌دنبال اعتبارات و منابع مالی کلان باشند تا با اجرای عملیات لایروبی رودخانه‌ها از میزان خسارت وارده در اثر سیلاب کاسته شده و همچنین از خروج آب در مرزهای استان جلوگیری شود.
استان اردبیل ۳۸۲ کیلومتر با کشور جمهوری آذربایجان مرز مشترک دارد که در ۱۵۹ کیلومتر آن رودهای ارس و بالهارود جریان دارد.
همچنین در این استان سه هزار و ۹۳۰ کیلومتر رودخانه وجود دارد که مطالعات حریم بستر یک هزار و ۹۴۵ کیلومتر در گذشته انجام شده و مطالعه حریم بستر یک هزار و ۸۸۵ کیلومتر هم اخیرا مورد مطالعه قرار گرفته ولی تاکنون ۸۷ هکتار از رودخانه‌های استان لایروبی شده و لایروبی و آزادسازی بقیه رودخانه‌ها مستلزم تامین اعتبار است.
ضرورت لایروبی و ساماندهی رودخانه‌ها برای پیشگیری از سیل
بهروز محمدی، مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اردبیل، با اشاره به اهمیت لایروبی و ساماندهی رودخانه‌ها و مسیل‌های استان گفت: لایروبی بستر رودخانه‌ها، رفع موانع آبگذری و آزادسازی بستر و حریم این مجاری طبیعی از جمله اقدامات ضروری برای افزایش ظرفیت عبور جریان آب و کاهش خطر وقوع سیلاب در مناطق شهری و روستایی است.
وی افزود: با توجه به احتمال وقوع بارش‌های شدید و روان‌آب‌های ناشی از آن، شناسایی نقاط پرخطر و اولویت‌بندی عملیات اجرایی در دستور کار قرار دارد.
محمدی ادامه داد: رسوب‌گذاری، انباشت نخاله و ضایعات، تصرف بستر و حریم رودخانه‌ها و ایجاد موانع در مسیر عبور آب می‌تواند ظرفیت آبگذری را کاهش دهد و در زمان بارش‌های شدید، احتمال طغیان رودخانه‌ها و آب‌گرفتگی مناطق پیرامونی را افزایش دهد.
وی افزود: از این رو، ساماندهی رودخانه‌ها باید با بررسی‌های فنی و کارشناسی، رعایت ملاحظات زیست‌محیطی و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی مرتبط انجام شود تا ضمن بهبود شرایط عبور جریان آب، از بروز خسارت به زیرساخت‌ها، اراضی کشاورزی و املاک واقع در محدوده‌های پرخطر جلوگیری شود.
مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای اردبیل همچنین بر ضرورت همکاری شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، دستگاه قضایی و سایر دستگاه‌های مسئول در حفاظت از بستر و حریم رودخانه‌ها تأکید کرد و گفت: پیشگیری از سیلاب تنها با اجرای عملیات لایروبی محقق نمی‌شود، بلکه کنترل ساخت‌وسازهای غیرمجاز در حریم رودخانه‌ها، جلوگیری از تخلیه پسماند در مسیر آبراهه‌ها، پایش مستمر نقاط حادثه‌خیز و آمادگی دستگاه‌های مسئول نیز اهمیت زیادی دارد.
شناسایی حریم رودخانه‌ها در جلوگیری از تصرفات غیرمجاز
حمید فضایلی، معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای اردبیل اجرای طرح‌های حفاظت اراضی و تاسیسات رودخانه‌ها در برابر سیلاب و فرسایش‌ها و همچنین باز پس گیری اراضی فرسایش یافته را از اهداف اصلی ساماندهی رودخانه‌ها ذکر کرد و گفت: شناسایی، تعیین و نشانه‌گذاری بستر و حریم رودخانه‌ها و تالاب‌های استان در جلوگیری از تصرفات غیرمجاز ضروری است.
وی از آمادگی این شرکت برای جلوگیری از هرگونه ساخت و ساز غیرمجاز در حریم رودخانه‌ها و جلوگیری از تجاوز به بستر رودخانه‌ها خبر داد و افزود: با همکاری مشترک با تمام دستگاه‌های اجرایی مربوطه آمادگی داریم تا در زمینه‌های مختلف جهت حفاظت از منابع آبی تلاش کنیم.
فضایلی حفاظت از خاک در برابر فرسایش‌های رودخانه مرزی را ضروری خواند و گفت: اجرای طرح ساماندهی و حفاظت سواحل رودخانه‌های مرزی جزو اولویت‌های شرکت آب منطقه‌ای اردبیل بوده و برای اخذ و جذب اعتبارات لازم تلاش می‌شود.
معاون حفاظت و بهره‌برداری شرکت آب منطقه‌ای اردبیل با بیان اینکه نیازمند اعتبارات ستاد بحران برای ساماندهی رودخانه‌های اضطراری استان هستیم، تصریح کرد: بخش زیادی از رودخانه‌های شهرستان‌های گرمی، بیله‌سوار و انگوت در اثر سیلاب‌های اخیر از بین رفته‌اند که باید ساماندهی شود.
لایروبی بیش از ۱۰۰ کیلومتر از رودخانه‌های اردبیل
رضا سلیمی مدیر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای اردبیل در این باره گفت: بیش از ۱۰۰ کیلومتر از طول رودخانه‌ها و مسیل‌های استان در سال‌های اخیر به همت متولیان بخش آب لایروبی و نسبت به رفع انسداد و بازگشایی گلوگاه‌های پرخطر اقدام شده است.
وی اظهار کرد: شرکت آب منطقه‌ای اردبیل در راستای انجام تکالیف حاکمیتی و قانونی خود در مدیریت مهندسی رودخانه‌ها و کنترل سیلاب، مطالعات تخصصی خطرپذیری سیلاب‌های شهری از جمله رودخانه‌های مهم بالیخلوچای و نوران چای را در محدوده مرکز استان انجام داده است.
مدیر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای اردبیل افزود: با هدف تثبیت مرزهای قانونی و پیشگیری از تصرفات غیرقانونی، شرکت آب منطقه‌ای اردبیل مطالعات بیش از ۲ هزار و ۱۳۰ کیلومتر از بستر و حریم رودخانه‌ها و مسیل‌های استان را انجام داده است.
سلیمی ادامه داد: عملیات ساماندهی و تثبیت بستر بیش از ۳۲ کیلومتر از رودخانه‌های مرزی و داخلی استان با تثبیت دیواره و بازه‌های بحرانی در سال‌های اخیر انجام گرفته است.
وی با اشاره به اهمیت نشانه‌گذاری و حدنگاری رودخانه‌های و مسیل‌های استان بیان کرد: در سال‌های اخیر بیش از ۳۸ کیلومتر از مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌های مهم استان در بازه‌های حساس و در معرض تصرف حدنگاری شده است.
مدیر مهندسی رودخانه‌های شرکت آب منطقه‌ای اردبیل از تدوین بانک جامع سیلاب‌های استان خبر داد و افزود: بانک اطلاعات جامع سیلاب‌های استان تدوین و جهت مستندسازی به مدیریت بحران و پدافند غیرعامل وزارت نیرو ارسال شده است.
سلیمی با اشاره به اقدامات انجام شده برای شناسایی و پایش سازه‌های تقاطعی حادثه‌خیز رودخانه‌ها و مسیل‌های استان اظهار کرد: در سال‌های اخیر بیش از ۲۰۹ مورد سازه تقاطعی فاقد آب‌گذر در استان شناسایی و بیش از ۲۸ مورد از آنها اصلاح شده و برنامه‌ریزی برای اصلاح مابقی این نقاط در ماه‌های آتی انجام یافته است.
به گزارش ایرنا ، طول رودخانه‌های استان اردبیل سه هزار و ۹۳۰ کیلومتر می‌باشد و سه هزار و ۷۳۴ کیلومتر آن داخلی و ۱۹۶ کیلومتر مرزی است.
استان اردبیل جز ۱۰ استان کشور در زمینه فراوانی وقوع حوادث طبیعی به شمار می رود و هر از گاهی بروز حادثه‌هایی مانند زمین لرزه ، رانش زمین ، سیل ، خشکسالی ، صاعقه ، طوفان ، سرمازدگی ، برف سنگین ، سرما و یخبندان شدید خسارت‌ها و تلفات زیادی بر جای می‌گذارد.