مجموعه طنز اجتماعی «با عرض معذرت» که سه شب در هفته روی آنتن شبکه۲ سیماست، در فصل دوم بهسراغ موقعیتهای نمایشی متنوعی از جمله اتاق بیضی کاخ سفید، دفتر تشریفات، تیمارستان و کافیشاپ رفته است.
مجموعه طنز اجتماعی «با عرض معذرت» که سه شب در هفته روی آنتن شبکه۲ سیماست، در فصل دوم بهسراغ موقعیتهای نمایشی متنوعی از جمله اتاق بیضی کاخ سفید، دفتر تشریفات، تیمارستان و کافیشاپ رفته است؛ موقعیتهایی که نسبت به فصل اول محدودتر شده اما هر کدام ظرفیت شکلگیری داستانی مستقل را دارند. در این میان آیتم «ترامپت» با محوریت رئیسجمهور آمریکا و سیاستهای این کشور در بحبوحه جنگ و تنش با ایران، نمونهای از تلاش سازندگان برای نزدیک شدن به موضوعات روز است؛ آیتمی که در طراحی دکور، گریم و شیوه اجرا نیز رویکرد متفاوتی را دنبال میکند. این مجموعه به کارگردانی محمدرضا حاجی غلامی و تهیهکنندگی و طراحی رضا حاتمیوفا در قالب موقعیتهای طنز مستقل، موضوعات متنوعی را دستمایه شوخی و نقد قرار داده است. این مجموعه که در مشهد تولید شده است بیشتر عواملش مشهدی هستند از تهیهکننده و تعداد زیادی بازیگر گرفته تا مجموعه نویسندگان جوان مجموعه که به سرپرستی محمدجواد میری، متن آن را نوشتهاند.
محمدرضا حاجیغلامی، کارگردان «با عرض معذرت»به خبرنگار مامیگوید: در فصل دوم تلاش شده کیفیت متنها و طراحی فضا و دکور ارتقا پیدا کند. او در عین حال، میان تولید این مجموعه و آثاری که از فضاهای بیرونی و ویژگیهای بومی شهرها بهره میبرند، تفاوت قائل میشود. به گفته او «با عرض معذرت» ساختاری استودیویی دارد و محل تولید آن بهخودیخود نقشی محوری در داستانها ایفا نمیکند؛ با این حال، تولید در مشهد از منظر ایجاد فرصت برای نیروهای بومی اهمیت دارد.او اضافه میکند: در این فصل، سعی کردهایم به فضای مجازی، واقعیتهای جامعه و دغدغههای مخاطبان توجه بیشتری داشته باشیم و برخی موضوعات ترند فضای مجازی در قالب آیتمهای مختلف مورد توجه قرار گرفتهاند تا ارتباط بیشتری با مسائل روز برقرار شود. حاتمیوفا نیز در توضیح تغییرات فصل دوم به بازنگری در ساختار آیتمها و توجه به بازخورد مخاطبان اشاره کرده و میگوید: در این فصل، گروه سازنده تلاش کرده با کاهش تعداد موقعیتها، فرصت بیشتری برای پرداختن به هر موقعیت و شخصیتهای آن فراهم کند. نزدیک شدن برخی آیتمها به کمدی موقعیت نیز بخشی از این تغییرات است؛ رویکردی که میتواند به انسجام بیشتر روایت و شکلگیری شوخیهایی متناسب با شخصیتها کمک کند.
فرصت وایرال شدن در فضای مجازی
یکی از ویژگیهای قالب آیتمی، امکان پرداختن به موضوعات متنوع در یک مجموعه است. هر آیتم میتواند دنیای مستقل خود را داشته باشد و بدون نیاز به دنبال کردن یک خط داستانی بلند، سوژهای اجتماعی یا سیاسی را دستمایه طنز قرار دهد. این ویژگی در کنار انعطافپذیری در انتخاب موضوع، امکان انتشار جداگانه آیتمها در فضای مجازی را نیز فراهم میکند؛ ظرفیتی که در طراحی این مجموعه مورد توجه سازندگان بوده است.به گفته حاتمیوفا ایده اولیه مجموعه با هدف استفاده از ظرفیت طنز آیتمی در تلویزیون شکل گرفت. به اعتقاد او، این قالب میتواند در کنار پخش تلویزیونی، در فضای مجازی نیز مخاطبان خود را پیدا کند زیرا هر آیتم قابلیت دارد بهصورت مستقل دیده و منتشر شود. این ویژگی در شرایطی که شیوه تماشای آثار نمایشی تغییر کرده و مخاطبان از مسیرهای مختلف به محتوای تصویری دسترسی دارند، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
با این حال، تولید طنز آیتمی تنها به انتخاب سوژههای متنوع محدود نمیشود. کوتاهی زمان هر موقعیت، ضرورت حفظ ریتم، پرهیز از تکرار شوخیها و یافتن ایدهای تازه برای هر آیتم از جمله ملاحظاتی است که گروه نویسندگان و سازندگان باید به آن توجه کنند.تهیهکننده و طراح مجموعه درباره شکلگیری آیتم «ترامپت» توضیح میدهد: این بخش در طراحی اولیه برنامه وجود نداشت و پس از جنگ ۱۲روزه به دیگر آیتمها اضافه شد. به گفته او، گروه سازنده برای اجرای این بخش حساسیت ویژهای در نظر گرفتند زیرا احتمال میدادند این آیتم به دلیل موضوع و شخصیت محوریاش، بازتابی فراتر از فضای داخلی پیدا کند، از همین رو، طراحی دکور، انتخاب بازیگر و لباس با دقت بیشتری انجام شد.
به گفته حاتمی وفا؛ آیتم «ترامپت» صرفاً اضافه شدن یک شخصیت سیاسی به مجموعه نیست بلکه سازندگان تلاش کردهاند با طراحی یک موقعیت مستقل، ظرفیتهای طنز را در پرداختن به سیاست و چهرههای خبرساز به کار بگیرند.
تولید خارج از تهران؛ فرصتی برای نیروهای بومی
«با عرض معذرت» یکی از تولیدات خارج از تهران است که در امتداد سیاست تمرکززدایی از تولیدات صداوسیما قرار میگیرد و میتواند زمینهای برای تقویت نیروهای متخصص در استانها و معرفی بازیگران و نویسندگان محلی به تولیدات ملی باشد.حاجیغلامی که تجربه کار در شهرهایی مانند مشهد و یزد را دارد، معتقد است استفاده از فضاهای بومی میتواند برای آثاری که امکان بهرهگیری از موقعیتهای بیرونی شهر را دارند به نقطه قوت تبدیل شود اما در مجموعهای مانند «با عرض معذرت» که ساختاری استودیویی دارد اهمیت تولید خارج از تهران بیشتر در فرصتهایی است که برای رشد عوامل محلی ایجاد میکند. او میگوید: استفاده از بازیگران بومی این فرصت را فراهم میکند که آنها در یک مجموعه تلویزیونی تجربه کسب کنند و به تولیدات ملی معرفی شوند. این ظرفیت در حوزه نویسندگی هم وجود دارد. نویسندگان جوان بهتدریج تجربه بیشتری بدست میآورند و میتوانند وارد پروژههای بزرگتر یا حوزه سریالنویسی شوند. اگر این فرصت در اختیار نیروهای استانی قرار بگیرد، امکان رشد و پیشرفت برای آنها فراهم میشود؛ فرصتی که شاید در شرایط عادی به این شکل در دسترسشان نباشد.به باور کارگردان این مجموعه، تولید در استانها زمانی میتواند به نتیجهای پایدار منجر شود که صرفاً به انتقال عوامل پایتخت به شهرهای دیگر محدود نماند و بخش مهمی از فعالیتها به نیروهای همان منطقه سپرده شود. در چنین شرایطی، تجربه تولید یک مجموعه تلویزیونی میتواند به افزایش مهارتهای حرفهای و شکلگیری ظرفیتهایی منجر شود که در پروژههای بعدی نیز به کار میآیند.
دشواریهای ساخت یک مجموعه ملی
سیدحسین شالفروشان، جانشین مدیر تولید این مجموعه نیز با اشاره به چالشهای تولید خارج از تهران به خبرنگار ما میگوید: آمادهسازی فضای مناسب برای تصویربرداری از نخستین مسائل پیش روی گروه بود. یک سوله برای تبدیل شدن به استودیو تولید مجموعه، تجهیز و آمادهسازی شد. دکورهای مختلف نیز با اجرای زیرسازیها و استفاده از متریالهایی مانند چوب و فلز در همین فضا شکل گرفتند.او درباره دیگر دشواریهای تولید خارج از تهران توضیح میدهد: هماهنگی با بعضی از عوامل و بازیگران تهرانی و تأمین برخی تجهیزات مورد نیاز برای ضبط در مشهد، شرایط تولید را دشوار میکرد.
گاهی مجبوریم تجهیزات تخصصی را از پایتخت به مشهد بیاوریم و همین موضوع به هزینهها اضافه میکند. با این حال، معتقدیم میتوان در مراکز استانها هم آثاری با استانداردهای ملی تولید کرد. به همین دلیل این ریسک را پذیرفتیم که با وجود دشواریهای موجود، مجموعهای با کیفیت مناسب در مشهد بسازیم.
فصل دوم «با عرض معذرت» در کنار ادامه نقد اجتماعی، با اضافه کردن آیتمهایی مانند «ترامپت» دامنه سوژههای سیاسی خود را نیز گسترش داده است. از سوی دیگر، تجربه تولید این مجموعه در مشهد بار دیگر اهمیت ایجاد زیرساختهای حرفهای و فراهم کردن فرصت برای نیروهای بومی را یادآوری میکند. این دو مسیر، یکی در انتخاب موضوع و دیگری در شیوه تولید، زمانی به نتیجه مطلوب میرسند که تنوع سوژهها با کیفیت متن و اجرا همراه باشد و تجربه تولید خارج از تهران نیز به فرصتی پایدار برای رشد استعدادها تبدیل شود.
