رئیس‌جمهور روسیه با بیان اینکه تراز آب دریای خزر به صورت متوسط سالانه ۹ سانتیمتر کاهش می‌یابد، با استناد به پژوهش‌های دانشمندان روسی و بین‌المللی، تغییرات اقلیمی را علت کاهش تراز آب این دریا دانست و بر ضرورت اقدام فوریتی و گام‌های مشترک پنج کشور ساحلی برای حفاظت ای این پهنه آبی تأکید کرد.
ولادیمیر پوتین روز جمعه در اجلاس فوق‌العاده سران کشورهای ساحلی خزر با موضوع محیط‌زیست در منطقه گردشگری آوازه در ترکمنستان، از دریای خزر به عنوان یکی از زادگاه‌های کل تمدن اوراسیا یاد کرد.
وی در ادامه با بیان اینکه روسیه همکاری با شرکا را برای حفاظت و نگهداری از اکوسیستم دریای خزر را در اولویت قرار داده است، گفت: دولت‌ها، مشاغل و سازمان‌های عمومی و همچنین طیف وسیعی از دانشمندان و متخصصان مربوطه به طور فعال در این کار مشارکت دارند.
رئیس‌جمهور روسیه تصریح کرد: یکی از مهمترین مسائل امروز، کم عمق شدن دریای خزر است؛ همچنانکه طبق برآوردهای ما، خشک شدن خط ساحلی خزر تنها در سرزمین روسیه طی ۲۰ سال گذشته به ۲۰ هزار کیلومتر مربع رسیده است و متأثر از این شرایط، روسیه مجبور است سالانه بودجه قابل توجهی را برای لایروبی جهت تضمین ناوبری اختصاص دهد.
وی یادآور شد: کاهش تراز آب دریای خزر – که طبق داده‌های روسیه به طور متوسط سالانه ۹ سانتیمتر است- با پیامدهای زیست‌محیطی مضر متعددی همراه است و به کاهش منابع زیستی، آسیب به شیلات و فرسایش خاک ساحلی منجر می‌شود و این موارد، تهدیدی جدی برای همه کشورهای ساحلی دریای خزر است.
پوتین گفت: کم‌عمق شدن آب دریا بر وضعیت اجتماعی-اقتصادی منطقه خزر تأثیر منفی می‌گذارد، جذابیت سرمایه‌گذاری در کریدورهای لجستیکی ترانس خزر را کاهش می‌دهد و تهدیدی برای بدتر شدن کیفیت زندگی مردم، از دست دادن شغل و ایجاد بحران‌های حاد دیگر است.
وی ادامه داد: تحقیقات کارشناسان روسی و بین‌المللی نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی علت اصلی کم‌عمق شدن دریای خزر است؛ افزایش میانگین دمای سالانه مستقیماً بر میزان تبخیر از سطح آب، میزان بارندگی و جریان رودخانه‌های فرعی تأثیر می‌گذارد و این وضعیت با تغییر الگوهای باد وخیم‌تر می‌شود.
رئیس‌جمهور روسیه گفت: در منطقه دریای خزر، توده‌های هوای غالب قبلی از اقیانوس اطلس با جریان گرم و خشک از آسیای مرکزی جایگزین می‌شوند که تبخیر آب این دریا را به طرز چشمگیری افزایش می‌دهد.
لزوم تدوین گام‌های مشترک
پوتین تأکید کرد: مجموعه این عوامل، کشورهای ساحلی دریای خزر را ملزم به تدوین گام‌های مشترک برای حفظ اکوسیستم دریای خزر می‌کند.
وی، بهره‌گیری کامل از ظرفیت ساختارهای بین‌المللی موجود از جمله ظرفیت‌های ایجاد شده در قالب کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط زیست دریای خزر، موسوم به کنوانسیون تهران ۲۰۰۳ را خواستار شد.
رئیس‌جمهور روسیه در ادامه با اشاره به برگزاری کنفرانس اعضای کنوانسیون چارچوب حفاظت از محیط‌زیست دریای خزر در دو هفته گذشته در تهران گفت: در این کنفرانس، توافق مهمی در مورد تصویب سریع یک طرح اقدام برای نوسانات سطح آب دریای خزر، که دوره زمانی تا سال ۲۰۳۶ میلادی را شامل می‌شود، حاصل شد.
وی همچنین اظهار داشت: روسیه همچنین از ایده تدوین پروتکل ویژه‌ای برای نظارت بر دریای خزر در چارچوب کنوانسیون تهران حمایت می‌کند؛ چنین سندی به نظام‌مند کردن تبادل اطلاعات نه تنها در مورد کم‌عمق شدن این دریا، بلکه در مورد طیف وسیعی از سایر خطرات زیست‌محیطی و ایجاد یک سازوکار واکنش کشورهای ساحلی به این خطرات کمک می‌کند.
پوتین در ادامه گفت: دولت روسیه در حال تهیه یک برنامه جامع برای مطالعه تغییرات سطح آب دریای خزر و به حداقل رساندن پیامدهای منفی آن است؛ این برنامه که سال ۲۰۳۰ میلادی نهایی خواهد شد، شامل مطالعات متعددی است که نتایج آن را با همه همسایگان خود به اشتراک خواهیم گذاشت.
رئیس‌جمهور روسیه در ادامه پیشنهاد داد که یک مدل مجازی از دریای خزر با دقت بالا با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی و تجزیه و تحلیل تبخیر، بارش و دینامیک رواناب رودخانه‌ها ایجاد شود؛ این مدل برای اصلاح و تنظیم مسیرهای ناوبری و بهبود ایمنی حمل و نقل در دریای خزر نیز مفید خواهد بود.
پوتین در ادامه گفت: روسیه همواره از تقویت و توسعه همکاری بین کشورهای ساحلی دریای خزر در راستای حفظ اکوسیستم منطقه، تضمین رشد پایدار آن و بهبود کیفیت زندگی مردم حمایت کرده و خواهد کرد.ر