جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در کنار افزایش هزینه‌های زندگی و فشار اقتصادی بر خانوارها در سراسر جهان، به فرصتی کم‌سابقه برای شرکت‌های بزرگ نفت و گاز آمریکا تبدیل شده است.
به گزارش خبرفوری به نقل از الجزیره، برآوردها نشان می‌دهد شرکت‌های نفتی آمریکایی در جریان این جنگ بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود کسب کرده‌اند؛ درحالی‌که مصرف‌کنندگان برای تأمین سوخت و انرژی هزینه‌های بسیار بیشتری می‌پردازند.
شرکت‌های نفتی آمریکا از افزایش قیمت نفت، اختلال در زنجیره تأمین انرژی و آسیب دیدن زیرساخت‌های نفتی خاورمیانه و روسیه سود برده‌اند. این وضعیت در شرایطی رخ می‌دهد که نگرانی‌ها درباره احتمال ازسرگیری درگیری‌ها پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا افزایش یافته است.
سود ۱۳۰ میلیارد دلاری در شش ماه
بر اساس برآوردی که روزنامه نیویورک‌تایمز منتشر کرده، ۵۱ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا در فاصله آوریل تا سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود به دست آورده‌اند. این رقم در مقایسه با مدت مشابه سال ۲۰۲۵ که قیمت نفت پایین‌تر بود و هنوز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز نشده بود، افزایش چشمگیری دارد. مجموع سود این شرکت‌ها در آن دوره کمتر از ۴۷ میلیارد دلار بود.
در سوی دیگر، خانوارهای آمریکایی از افزایش قیمت سوخت آسیب دیده‌اند. طبق تحلیل آزمایشگاه راهکارهای اقلیمی دانشگاه براون، مردم آمریکا از زمان آغاز جنگ در ۲۸ فوریه، ۱۵۰ میلیارد دلار بیشتر برای خرید بنزین و گازوئیل هزینه کرده‌اند؛ رقمی که به‌طور متوسط بیش از هزار و ۱۵۰ دلار برای هر خانوار است.
این شکاف میان سود شرکت‌ها و هزینه مردم به موضوعی سیاسی در آمریکا تبدیل شده است. جیم مک‌گاورن، نماینده دموکرات کنگره، در واکنش به اظهارات ترامپ درباره سودآوری آمریکا از جنگ نوشت: ما ثروت هنگفتی به دست نمی‌آوریم؛ بلکه هزینه هنگفتی می‌پردازیم.
چرا شرکت‌های نفتی آمریکا برنده جنگ شدند؟
ناصر التمیمی، پژوهشگر مؤسسه مطالعات سیاسی بین‌المللی در میلان، می‌گوید تولیدکنندگان نفت خام از افزایش قیمت‌ها سود می‌برند و پالایشگاه‌ها نیز به دلیل کمبود گازوئیل و سایر فرآورده‌های نفتی، حاشیه سود بیشتری به دست می‌آورند.
آسیب به پالایشگاه‌های خاورمیانه و روسیه، اختلال در عبور نفتکش‌ها از تنگه هرمز و محدودیت‌های تجاری ناشی از تحریم‌ها، کمبود عرضه را تشدید کرده است. در مقابل، تأسیسات آمریکایی از امنیت بیشتری برخوردارند و به نفت خام ارزان‌تر دسترسی دارند.
شرکت والرو انرژی در سه‌ماهه سوم سال، سود خود را بیش از شش برابر افزایش داد و به ۶.۸۳ میلیارد دلار رساند. شرکت فیلیپس ۶۶ نیز با ثبت ۵.۶۲ میلیارد دلار سود خالص، بالاترین سود فصلی تاریخ خود را گزارش کرد.
هزینه جنگ بر دوش مصرف‌کنندگان
تحلیلگران معتقدند تا زمانی که توافق سیاسی پایداری میان تهران و واشنگتن حاصل نشود، بازار انرژی همچنان با نوسان روبه‌رو خواهد بود. پس از امضای تفاهم‌نامه در ژوئن، قیمت نفت برای مدتی کاهش یافت، اما با شکست مذاکرات دوباره افزایش پیدا کرد.
فلورانس اشمیت، تحلیلگر ارشد انرژی در بانک رابوبانک، پیش‌بینی می‌کند قیمت حامل‌های انرژی به دلیل نامشخص بودن مدت جنگ همچنان بالا بماند و مصرف‌کنندگان حتی در سال آینده نیز این فشار را احساس کنند.
بر اساس گزارش بانک جهانی، قیمت کالاهای اساسی در سال جاری میلادی ممکن است ۲۳ درصد افزایش یابد. اختلال در حمل‌ونقل غلات، ناامنی مسیرهای تجاری و شرایط نامساعد آب‌وهوایی نیز فشار بر بازار مواد غذایی را بیشتر کرده است.
سود کوتاه‌مدت، خطر رکود بلندمدت
جفری میلر، تحلیلگر مسائل ژئوپلیتیک، معتقد است جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه نفت و فرآورده‌های پالایشی در سال‌های اخیر را ایجاد کرده است. به گفته او، شرکت‌های آمریکایی به دلیل موقعیت ساختاری مناسب، توانسته‌اند از این وضعیت درآمدزایی کنند؛ درحالی‌که تولیدکنندگان خلیج فارس با خسارت‌های فیزیکی و هزینه‌های امنیتی بیشتری روبه‌رو هستند. با این حال، تحلیلگران هشدار می‌دهند تداوم قیمت‌های بالای نفت در بلندمدت می‌تواند رشد اقتصادی را کاهش دهد و حتی زمینه‌ساز رکود شود. از سوی دیگر، حملات مجدد آمریکا و اسرائیل به ایران ممکن است جنگ منطقه‌ای تازه‌ای را رقم بزند و اختلال در تنگه هرمز را طولانی‌تر کند.
به این ترتیب، در شرایطی که شرکت‌های نفتی آمریکا از افزایش قیمت انرژی سودهای میلیاردی به دست می‌آورند، بخش بزرگی از هزینه‌های جنگ از طریق قبض‌های سنگین‌تر سوخت، برق، حمل‌ونقل و مواد غذایی به خانوارها منتقل می‌شود.