جمجمه خزندهای منقرضشده که یک قرن پیش در سنگهای سازنده ابوالهول پیدا شد، متعلق به گونهای جدید بود. این فسیل برای سالها بهاشتباه طبقهبندی شده بود. پژوهشگران دیرینهشناس اکنون دریافتهاند که این نمونه به سرده و گونهای ناشناخته از تمساحپوزهباریکها تعلق دارد؛ خویشاوندان تمساحها و الیگاتورها که نامشان را با الهام از حوروس، خدای مصر
جمجمه خزندهای منقرضشده که یک قرن پیش در سنگهای سازنده ابوالهول پیدا شد، متعلق به گونهای جدید بود.
این فسیل برای سالها بهاشتباه طبقهبندی شده بود. پژوهشگران دیرینهشناس اکنون دریافتهاند که این نمونه به سرده و گونهای ناشناخته از تمساحپوزهباریکها تعلق دارد؛ خویشاوندان تمساحها و الیگاتورها که نامشان را با الهام از حوروس، خدای مصر باستان، انتخاب کردهاند.
حدود ۴۵۰۰ سال پیش، مصریان باستان تندیس ابوالهول بزرگ جیزه را از سنگ آهک سازند صخرهای مقطم تراشیدند. آنها نمیدانستند سنگهایی که برای ساخت این بنای تاریخی استخراج میکنند، بقایای موجودی بسیار قدیمیتر را نیز در خود جای دادهاند؛ فسیلهای یک تمساح منقرضشده که میلیونها سال پیش در این منطقه زندگی میکرد.
پژوهشگران از روی فسیلی که ابتدا در سازند مقطم و در میان سنگهای بهکاررفته برای ساخت ابوالهول و اهرام جیزه کشف شده بود، گونهای ناشناخته از تمساحپوزهباریکها را شناسایی کردهاند. این خزندگان گروهی از تمساحسانان با پوزهای بلند و باریک هستند. مطالعهای که ۷ اکتبر در نشریه علمی رویال سوسایتی اوپن ساینس منتشر شد، نشان میدهد طبقهبندی پیشین این فسیل اشتباه بوده است. این کشف همچنین اطلاعات تازهای درباره جانورانی در اختیار دانشمندان قرار میدهد که مدتها پیش از ظهور بناهای تاریخی ساخته دست انسان، در سرزمین مصر امروزی زندگی میکردند.
در دهه ۱۹۲۰، چندین بقایای فسیلشده، از جمله جمجمهای تقریباً سالم متعلق به خزندهای شبیه تمساح، در سازند مقطم و در محوطهای نزدیک قاهره کشف شد. قدمت این سازند زمینشناختی به حدود ۴۵ میلیون سال پیش بازمیگردد. شباهت استخوانهای کشفشده به نمونههای گونه زنده تومیستوما اشلگلی، تمساحپوزهباریکی بومی اندونزی و مالزی، باعث شد کارشناسان در ابتدا آنها را به همان سرده نسبت دهند. تا پیش از این پژوهش، جمجمه سالم کشفشده بهعنوان هولوتایپ یا نمونه مرجع اصلی برای شناسایی گونه منقرضشده تومیستوما کایرنسه شناخته میشد.
شناسایی گونهای جدید با کمک فناوریهای پیشرفته
پژوهشگران در مطالعه جدید با استفاده از روشهای نوین دیرینهشناسی، از جمله تصویربرداری میکروسیتی، توانستند ساختار داخلی فسیلها را بدون شکستن آنها بررسی کنند. این بررسیها تفاوتهای متعددی میان تمساحسانان سازند مقطم و گونههای سرده تومیستوما را آشکار کرد. محققان همچنین اندازههای جمجمه را با نمونههای امروزی و فسیلهای دیگر تمساحپوزهباریکها مقایسه کردند و دریافتند که این جمجمه با طول تقریبی ۴۶ سانتیمتر، نهتنها به گونهای جدید، بلکه به سردهای ناشناخته نیز تعلق دارد.
دانشمندان نام هروگاویالیس کایرنسیس را برای این گونه انتخاب کردند. بخش نخست نام آن از هرو، نام دیگر حوروس، خدای مصر باستان، گرفته شده است. در برخی متون مصری، از ابوالهول با عنوان حوروس افق یاد شده. ارتباط این گونه تازهشناساییشده با تندیس مشهور ابوالهول تنها به محل کشف بقایای آن محدود نمیشود؛ زیرا هر دو فاقد نوک بینی هستند.
مصریان باستان این تندیس عظیم را ابوالهول نمینامیدند. این نام را یونانیان باستان حدود ۲۰۰۰ سال پس از ساخت مجسمه رواج دادند. احتمال میرود آنها به دلیل شباهت تندیس مصری به موجود اسطورهای ابوالهول در فرهنگ یونان، چنین نامی را انتخاب کرده باشند. ابوالهول اسطورهای بدنی شبیه شیر، سری متعلق به یک زن و بالهایی شبیه بال عقاب داشت.
هشام سلام، یکی از نویسندگان پژوهش و دیرینهشناس دانشگاه منصوره مصر، در گفتوگو با الیجاه ولفسون از روزنامه واشنگتن پست گفت:
هدف ما پیوند دادن تاریخ طبیعی کهن مصر با تاریخ انسانی این سرزمین و میراث تمدن مصر باستان است. تمساحها بخشی از زیستبوم رود نیل بودند؛ رودخانهای که نقشی اساسی در زندگی مصریان داشت. این جانوران همچنین جایگاه مهمی در باورها و فرهنگ مصر باستان ایفا میکردند.
تمساحپوزهباریکها که از خویشاوندان تمساحها و الیگاتورها به شمار میروند، در گذشته در مناطق مختلف جهان پراکندگی گستردهای داشتند. پل برک، نویسنده اصلی پژوهش و دیرینهشناس موزه تاریخ طبیعی سوئد، در بیانیهای توضیح داد که منطقه مدیترانه در بخش بزرگی از ۵۰ میلیون سال گذشته میزبان مجموعه متنوعی از تمساحسانان، از جمله تمساحپوزهباریکها، بوده است. در واقع، گونه هروگاویالیس کایرنسیس احتمالاً در زیستگاه دریایی کمعمق خود با دستکم دو گونه دیگر از این خزندگان زندگی میکرد.
امروزه تنها دو گونه زنده از تمساحپوزهباریکها باقی ماندهاند: تومیستوما اشلگلی که پیشتر به آن اشاره شد و گاویالیس گانگتیکوس که در زیستگاههایی در نپال و شمال هند به حیات خود ادامه میدهد. هر دو گونه در معرض خطر انقراض قرار دارند. پل برک در گفتوگو با جیک بولر از نشریه ساینس نیوز گفت:
بنابراین، باید این جانوران و تاریخ طولانی آنها را بشناسیم.
اصلاح طبقهبندی این فسیل همچنین به درک بهتر تنوع شکارچیان بزرگ در مصر باستان کمک میکند. الکس هستینگز، دیرینهشناس موزه علوم مینهسوتا که در این پژوهش مشارکتی نداشت، در گفتوگو با تیلور نیکولیولی از شبکه سیانان گفت:
اصلاح شناسایی این گونه فسیلی به ترسیم تصویری دقیقتر از ویژگیهای شکارچیان بزرگ این منطقه کمک میکند. این کشف، تنوع شناختهشده تمساحسانان شگفتانگیز با پوزههای بلند را که در دوران باستان در سراسر منطقه مدیترانه زندگی میکردند، گسترش میدهد.
