شرکت ارتباطات زیرساخت از برنامه افزایش 2 ترابیت بر ثانیه‌ای ظرفیت پهنای باند بین‌الملل تا پایان سال 1405 خبر داد. این برنامه توسعه مسیرهای ارتباطی با پاکستان را نیز در برمی‌گیرد. بااین‌حال، کارشناسان معتقد هستند افزایش ظرفیت به‌تنهایی نمی‌تواند مشکلات کیفیت اینترنت ایران را برطرف کند.
بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات و مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، به‌تازگی اعلام کرده است ظرفیت پهنای باند بین‌الملل ایران تا پایان امسال به میزان 2 ترابیت بر ثانیه افزایش پیدا می‌کند. او همچنین مسیر توسعه مسیرهای ترانزیت منطقه‌ای و تبادل ترافیک با پاکستان را از جمله برنامه‌های این شرکت عنوان کرد.
بر اساس توضیحات اکبری، تبادل ترافیک با پاکستان از طریق پایانه‌های مرزی پیشین، ریمدان و میرجاوه دنبال می‌شود. به گفته او، هدف از افزایش ظرفیت و توسعه مسیرهای ارتباطی، حفظ کیفیت ارتباطات و جلوگیری از بروز محدودیت ظرفیت در شبکه است.
این برنامه در حالی مطرح می‌شود که کیفیت اینترنت ایران همچنان با چالش‌هایی روبه‌رو است. داده‌های کلادفلر نشان می‌دهد که پس از بازگشت اتصال به خردادماه، ترافیک اینترنت کشور با وجود رشد مقطعی تا حدود 90 درصد سطح پیش از قطعی، در ادامه روی حدود 59 درصد آن سطح تثبیت شده است.
از سوی دیگر، شاخص کیفیت اینترنت کلادفر در بازه منتهی به دوم نوامبر 2026، سرعت دانلود برآوردی ایران را در میانه توزیع 4.6 مگابیت بر ثانیه و تأخیر رفت‌وبرگشت داده‌ها را 137 میلی‌ثانیه نشان می‌دهد. در چنین شرایطی، توسعه مسیرهای ارتباطی با پاکستان می‌تواند به افزایش ظرفیت انتقال داده و تنوع‌بخشی به مسیرهای ارتباطی ایران کمک کند؛ اما پرسش اصلی این است که آیا اقدام نامبرده می‌تواند راه نجات اینترنت کشور باشد؟
بخشی از ظرفیت پهنای باند بین‌الملل ایران از طریق کابل‌های زیردریایی و بخشی دیگر از مسیرهای زمینی تأمین می‌شود. در نتیجه، آسیب‌دیدن یک مسیر یا ایستگاه ارتباطی می‌تواند بخشی از ظرفیت قابل استفاده شبکه را از مدار خارج کند. بااین‌حال، برای بررسی تأثیر مسیرهای جدید ارتباطی با پاکستان باید مشخص شود که چه میزان ظرفیت از این مسیرها تأمین خواهد شد و چه سهمی از ترافیک بین‌الملل کشور را پوشش خواهند داد.
افزایش ظرفیت از راه پاکستان؛ آیا این راهکار به‌تنهایی برای درمان اینترنت کشور کافی است؟
برنامه افزایش ظرفیت پهنای باند بین‌الملل در حالی مطرح شده است که قبلاً نیز مسئولان وزارت ارتباطات از توسعه قابل‌توجه ظرفیت شبکه خبر داده بودند. عیسی زارع‌پور، وزیر ارتباطات دولت سیزدهم، در تیرماه سال 1403 اعلام کرده بود که ظرفیت پهنای باند اینترنت ایران به 10.7 ترابیت بر ثانیه رسیده و نسبت به رقم 5.4 ترابیت بر ثانیه دو برابر شده است.
زارع‌پور این افزایش را یکی از اقدامات مهم برای ارتقای کیفیت و پایداری شبکه دانسته و گفته بود که با تنوع‌بخشی به مسیرهای ورودی، قطعی لینک‌های بین‌الملل دیگر شبکه را دچار مشکل نمی‌کند. از طرفی، محمد کشوری، پژوهشگر حوزه ارتباطات، در گفت‌وگو با دنیای اقتصاد درباره برنامه افزایش 2 ترابیت بر ثانیه‌ای ظرفیت پهنای باند بین‌الملل اظهار کرد: «این عدد خیلی عجیب نیست. با افزایش دو ترابیت تقریباً شاید حدود 20 درصد به ظرفیت اضافه شود. همیشه مقداری ظرفیت اضافه داریم و طبیعتاً باید به‌عنوان ظرفیت رزرو وجود داشته باشد؛ چون گاهی کابل‌ها دچار مشکل می‌شوند و پس از آن از ظرفیت رزرو استفاده می‌شود.»
به گفته او، برخی کابل‌های ارتباطی در شمال یا جنوب ایران ممکن است به دلایلی خارج از کنترل دچار قطعی شوند و در چنین شرایطی، ظرفیت ذخیره می‌تواند به حفظ ارتباطات کمک کند. او ضمن اشاره به اینکه افزایش ظرفیت باید متناسب با رشد مصرف اینترنت انجام شود، گفت: «مشکل اصلی اینترنت این نیست که در پهنای باند بین‌الملل ظرفیت کافی نداشته باشیم. مشکل این است که همین ظرفیت موجود را خیلی وقت‌ها به‌دلیل سیاست‌های داخلی، به‌ویژه در چند سال اخیر، با دستکاری در پروتکل‌ها و تنظیمات محدود می‌کنند.»
کشوری همچنین حملات دیداس و موارد مشابه را از دیگر عواملی دانست که می‌توانند به محدودیت دسترسی منجر شوند. به گفته او، حملات دیداس نیز ممکن است باعث شود برای کنترل اثرات آن‌ها، محدودیت‌هایی در پهنای باند اعمال شود. او همچنین تغییر در پروتکل‌های شبکه را از دیگر عوامل موثر بر کیفیت اینترنت دانست و توضیح داد که این تغییرات می‌توانند برخی کاربردها را محدود کنند؛ به‌ویژه کاربرانی که از طریق فیلترشکن به اینترنت دسترسی پیدا می‌کنند، ممکن است بیشتر تحت تاثیر این اختلال‌ها قرار بگیرند.
کشوری در این‌باره توضیح داد: «یکی از دلایلی که معمولاً زیاد رخ می‌دهد این است که پروتکل‌ها کاربردهای مختلفی دارند و گاهی بعضی پروتکل‌ها برای وی‌پی‌ان‌ها استفاده بیشتری دارند؛ اما در ایران مهم‌ترین و گسترده‌ترین کاربرد آن فیلترشکن است. آن پروتکل مختل می‌شود تا دسترسی به فیلترشکن‌هایی که روی آن پروتکل هستند مختل شود و در نتیجه روی تجربه کاربری تاثیر می‌گذارد.»
نظر شما چیست؟ آیا اینترنت ایران تنها می‌تواند از طریق راه ارتباطی با پاکستان، به سطح قابل‌توجهی از سرعت و کیفیت برسد؟ لطفاً دیدگاه‌های خود را با ما به اشتراک بگذارید.