فیلم تنزینگ فیلمی درام، تاریخی، هیجانانگیز درمورد یکی از بزرگترین اکتشافات بشر یعنی فتح قلهی کوه بزرگ اورست است. فیلم داستان تنزینگ (با بازی خندن فونتوسک) شرپای نپالی را دنبال میکند، که اولین فاتح اورست به همراه ادموند هیلاری (با بازی تام هیدلستون) بود. فیلم در کنار روایت کارگردان از زندگی تنزینگ، نحوهی این فتح بزرگ را نیز به تصویر میکشد.
فیلم از کودکی تنزینگ شروع میشود. کودکی پسری که اورست را به چشم یک آرزو میبیند. کارگردان (جنیفر پیدوم) نیز با دوربین خود زاویهی دید پسرک را از پایین نمایش میدهد؛ پس از همان ابتدا ما نیز عین همان تنزینگ کوچک اورست را غولی بزرگ میبینیم و با او در فتح آن همراه میشویم.
تنزینگ در سال ۱۹۵۲ موفق نشد برای اولین بار اورست را فتح کند!
در تیتراژ ابتدایی با واقعهی فتح ناموفق اورست توسط تنزینگ روبهرو میشویم. سپس مستقیماً وارد ماجرای جدید تنزینگ میشویم؛ جایی که در سال ۱۹۵۳ به همراه تیمی از بریتانیا مأمور فتح آن میشود.
حال که با داستان آشنا شدیم در مورد فیلم صحبت کنیم. پیدوم کارگردانی مستندساز بود و این فیلم اولین تجربهی فیلم داستانی او است، که البته داستانی که انتخاب کرده است برای یک مستندساز منطقی بهنظر میرسد. اما پیدوم سعی نمیکند از سبک مستند برای این فیلم بهره ببرد و داستان را مانند گزارشی تاریخی بیان کند؛ او مثل یک فیلمساز داستانی اثرش را پرداخته است. او حتی روایت شخصیاش را در زندگینامهی تنزینگ دخیل میکند تا درام قصهاش را شکل دهد.
فیلم هیچگونه تحریف تاریخی ندارد؛ صرفاً پیدوم داستان را به فرم دلخواه خود روایت میکند تا شخصیت خود را خلق کند. گاهی داستان را تماما از زاویهی دید تنزینگ نشان میدهد و گاهی ماجرا را از دل کوه و وقایع به تصویر میکشد. پرداختن به پشت پردهی زندگی تنزینگ داستانی ملودرام خلق کرده است که نهتنها به هستهی فیلم آسیب نمیزند، بلکه به شخصیتپردازی او نیز یاری میرساند.
تنزینگ نمونهی یک فیلمسازی دراماتیک موفق است
طراحی صحنه و محلهها، انتخاب لوکیشن مناسب برای فیلمبرداری کوهستانی در کنار یکدیگر روایت این فیلم را طبیعیتر کرده است. فیلم در وسط یک بحران کوهستانی، سرما، یخبندان، کمبود اکسیژن؛ به محیط گرم روستایی، درام زندگی تنزینگ، گذشتهی او و خانوادهی او میرسد. این پارادوکس تصویری منظور خود را به مخاطب میرساند، خانواده!
برای تنزینگ خانواده یعنی لطافت، گرمای آغوش همسر و فرزندانش. به همین خاطر هر وقت در سرمای مهلک کوهستان به یاد آنها میافتد خاطرات گرمتر، تصاویر روستاییتر و قابهایی با رنگ و نور دیگری میبینیم.
فیلم در لبهی پرتگاه روایت کلیشهای حرکت میکند اما خود را نجات میدهد. داستان مردی که از کودکی رؤیای فتحی بزرگ را داشت؛ بیخانواده و تنها، با همراهانی حسود و همسری فداکار. اما نوع روایت این مسیر داستانی دلنشین رقم میزند که تنزینگ نه صرفا قهرمانی شجاع و نترس، بلکه مردی با شکستهای گوناگون در زندگی و شغلش به تصویر کشیده میشود. فیلم بدون فریاد امید از زبان شخصیت اصلی و شعارهای کلیشهای، قهرمان خود را میسازد.
تنزینگ با وجود شکستهایش قهرمان میشود؛ او بهخاطر خانوادهاش مقاومت میکند و با همین ایستادگی و بازنمایی خاطراتش است که مخاطب با او همزادپنداری کرده و شخصیتش را میپذیرد.
بازی تمامی بازیگران دقیق است. تام هیدلستون تماما متوجه نقش خود شده است، همراه قهرمان اصلی. او در حد یک نقش مکمل، قوی ظاهر میشود و تماما در خدمت روایت قهرمان اصلی پیش میرود.
بازیگران متنوعی برای دورههای مختلف زندگی تنزینگ انتخاب شدهاند و هرکدام برای آن مقطع مناسباند و بهترین بازی خود را ارائه میدهند. بازیگرانی که قصه را به زیبایی نمایش میدهند.
ویلم دفو فرماندهی پیر عملیات را بازی میکند. شخصیتی که بهانهای میشود تا پیدوم بتواند در فیلم خود نقد اجتماعیاش را انجام دهد. فرمانده از ابتدای عملیات فریاد ادامه دادن میزند، اما نه همانند تنزینگ. تنزینگ کوه را یک یادگاری میبیند، یک باور میبیند، یک رویای کودکی میبیند. اما فرمانده آن را یک جنگ میبیند، یک مسابقه برای پیروزی مقابل سایر کشورها. نکتهای که خیلی ظریف در فیلم بیان میشود اما آن را به کلیشه تبدیل نمیکند.
فیلم از آغاز تا انتها، از کودکی تنزینگ، کودک بیسرپرستی، حرف میزند که کوه را مانند مادر خود میپندارد و به باور و رسم قدیمی تبتیها اشاره میکند که به اورست جومولانگما میگویند. یعنی مادر سرزمین! تنزینگ اورست را نه یک هدف بلکه مادر خود میبیند مادری که برای او پاک و مقدس است.
کنار هم قرار گرفتن موسیقی و قاب به اورست جان میدهد!
فیلم تصاویر زیبایی ثبت میکند، تصاویری کارتپستالی که ادای احترامی به چشمان مخاطب است. اما قابها صرفا ابزاری برای به رخ کشیدن قدرت عکاسی کارگردان نیست، تصاویر کمک میکند تا درک بهتری از عظمت این سفر داشته باشیم. فیلم سختیهای مسیر را نمایش میدهد، ما را به واقعه نزدیکتر میکند و گویا ما هم از مسافران این مسیر هستیم.
موسیقی فیلم همسو با فیلم حس سرمای سوزناک، ناهمواری مسیر، کوهستانهای یخ و مرتفع را منتقل میکند. گویا کوه برای خوشآمدگویی به مهمانانش موسیقی مینوازد.
گریم بازیگران (خشکی لب، خشکی پوست صورت و پلکها) در دل کوهستان نیز به باورپذیری بازی آنها کمک کرده و جلوهای طبیعیتر به آن بخشیده است.
فیلم از هیجان بالای اغلب فیلمهایی درمورد کوهنوردی برخوردار نیست. سقوطهای عجیب، بهمن و کولاکهای عظیم، پاره شدن طناب، ریزش صخرهها، کشته شدن کوهنوردان و… فیلم یک صعود طبیعی است. با برنامهریزی همانند یک فتح واقعی، وفاداری به واقعه و روایت طبیعی یک کوهنوردی.
برای تماشای فیلم نباید توقع یک اکشن یا فیلم بقای مهیج داشت، باید به تماشای یک درام طبیعی، عاشقانهای احساسی، فیلمی انگیزشی نشست و از لحظات آن لذت برد و زندگی را لمس کرد.
فیلم در نهایت به یک درام موفق درمورد فتح کوه اورست تبدیل شده است که نه تنها کلیشهای نیست، بلکه مخاطب را با شخصیتها همراه و احساساتش را درگیر میسازد و پیام انگیزشی خود را منتقل میکند. این فیلم ما را در کنار شخصیتی قرار میدهد که از تلاش منصرف نشد و رویای خود را واقعی کرد. از سختیهایی صحبت میکند که میتوانند مقدمهای برای موفقیت بزرگ باشند.
دلهرهآوری نکته حائز اهمیت آن نیست، درام و قصه است که به فیلم جان میدهد. حتی شاید خود فتح کوه هدف اصلی داستان نیست، وقایع آن، روایتهای زندگی تنزینگ و مسیر است که لذتبخش است.
در انتها باید گفت ما با یک فیلم زیبا، امیدبخش و قابل احترام امسال طرف بودیم که میتوان این فیلم دوساعته را نهتنها برای سرگرمی، بلکه برای تجربهای متفاوت تماشا کرد.
نمرهی نویسنده به فیلم: ۹/۱۰
