بجنورد- ایرنا- خراسان‌شمالی در حالی ۶۲۰ نخبه علمی و فرهنگی را زیر چتر حمایت دارد که مسئله اصلی آنان از «شناسایی» عبور کرده و به «ماندن» رسیده است؛ جایی که مسکن و فرصت فعالیت می‌تواند مرز میان ماندگاری و مهاجرت باشد.
به گزارش ایرنا، نخبه، تنها یک عنوان علمی یا فرهنگی نیست؛ سرمایه‌ای انسانی است که می‌تواند بخشی از مسائل پیچیده یک استان را شناسایی و برای آنها راهکار ارائه کند.
با این حال، زمانی که این سرمایه انسانی برای ادامه فعالیت خود با دغدغه‌هایی مانند مسکن، نبود فضای مناسب، کمبود امکانات و دشواری تجاری‌سازی ایده‌ها مواجه باشد، ماندن در استان به یک تصمیم دشوار تبدیل می‌شود.
خراسان‌شمالی طی سال‌های اخیر ۶۲۰ نخبه علمی و فرهنگی را شناسایی کرده است؛ افرادی که می‌توانند بخشی از ظرفیت توسعه استان باشند، اما به گفته مسئولان، نگهداشت آنان یکی از چالش‌های جدی حوزه نخبگان است.
رییس بنیاد نخبگان خراسان‌شمالی در نشست شورای شهر بجنورد با صراحت بر این مسئله تاکید کرد که استان نیروی انسانی نخبه دارد، اما نگهداشت این نیروها با مشکل روبه‌روست و برای ماندگاری آنان باید شرایط لازم فراهم شود.
هومن نعیمی یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های نخبگان را مسکن عنوان کرد و خواستار همراهی مدیریت شهری برای حمایت از این قشر شد؛ موضوعی که نشان می‌دهد ماندگاری نخبگان تنها به حمایت علمی و پرداخت تسهیلات محدود نمی‌شود و بخشی از آن به نیازهای اساسی زندگی گره خورده است.
مسکن؛ گره ماندن
نخبگان برای ماندن در یک استان تنها به آزمایشگاه، دانشگاه یا حمایت مالی نیاز ندارند؛ آنان به محیطی نیاز دارند که بتوانند در آن زندگی کنند، ایده بدهند، فعالیت کنند و نتیجه تلاش خود را ببینند.
مسکن یکی از همین حلقه‌های مفقوده است؛ دغدغه‌ای که اگرچه در نگاه نخست ارتباط مستقیمی با نخبگان ندارد، اما برای جوانی که میان ماندن در استان و رفتن به شهرهای برخوردارتر تصمیم می‌گیرد، می‌تواند به یک عامل تعیین‌کننده تبدیل شود.
۶۲۰ نخبه شناسایی شده‌اند، اما دغدغه اصلی حالا نگهداشت آنهاست
رییس بنیاد نخبگان خراسان‌شمالی با اشاره به ضرورت فراهم کردن مسکن نخبگان، خواستار حمایت دستگاه‌های مختلف در این زمینه شده است. به گفته وی، حمایت‌های بنیاد نخبگان بلاعوض است، اما برای ماندگاری این افراد نیاز به حمایت‌های مکمل وجود دارد.
از سوی دیگر، حمایت از ایده‌های نخبگان و رساندن آنها به مرحله تجاری‌سازی نیز یکی دیگر از حلقه‌های مهم این زنجیره است. نخبه‌ای که ایده دارد اما مسیر مشخصی برای تبدیل ایده به محصول، شرکت و درآمد نمی‌یابد، ممکن است فرصت فعالیت خود را در خارج از استان جست‌وجو کند.
بنیاد نخبگان خراسان‌شمالی اعلام کرده است که تلاش دارد نخبگان را به مسائل و چالش‌های منطقه، استان و کشور پیوند دهد تا توان علمی آنان در حل مسائل واقعی جامعه به کار گرفته شود.
سرمایه‌های در صف کوچ
شناسایی ۶۲۰ نخبه علمی و فرهنگی در خراسان‌شمالی، به خودی خود یک دستاورد است، اما مرحله دشوارتر پس از شناسایی آغاز می‌شود؛ اینکه این افراد چگونه به ظرفیت مؤثر توسعه استان تبدیل شوند و مهم‌تر از آن، چگونه در استان بمانند.
مهاجرت نخبگان در واقع فقط خروج یک فرد نیست؛ خروج بخشی از سرمایه‌ای است که سال‌ها برای شکل‌گیری آن هزینه شده است. آموزش، دانشگاه، خانواده و جامعه همگی در شکل‌گیری این سرمایه انسانی نقش داشته‌اند و از دست دادن آن، هزینه‌ای فراتر از یک جابه‌جایی جغرافیایی دارد.
حمایت مالی کافی نیست؛ نخبگان به فرصت زندگی و فعالیت نیاز دارند
در چنین شرایطی، حمایت از نخبگان باید از شکل مقطعی و موردی خارج شده و به یک زنجیره منسجم تبدیل شود؛ زنجیره‌ای که از شناسایی استعداد آغاز شود و آموزش، مسکن، اشتغال، حمایت مالی، تجاری‌سازی ایده و مشارکت در تصمیم‌سازی را دربرگیرد.
رییس شورای شهر بجنورد نیز بر ضرورت شناسایی، حمایت و نگهداشت نخبگان تأکید کرده و اعلام کرده است که شورا در حوزه‌های علمی، فرهنگی و اجتماعی خود را مسئول می‌داند.
شهردار بجنورد نیز آمادگی شهرداری برای همکاری با بنیاد نخبگان را اعلام کرده، هرچند تاکید کرده است که موضوع مسکن خارج از حیطه اختیار شهرداری است و نمی‌توان در این زمینه وعده‌ای داد.
این اظهارات نشان می‌دهد که مسئله نگهداشت نخبگان، یک موضوع تک‌دستگاهی نیست و برای حل آن باید مجموعه‌ای از دستگاه‌های اجرایی، مدیریت شهری، دانشگاه‌ها، بخش خصوصی و نهادهای حمایتی در کنار بنیاد نخبگان قرار گیرند.
نخبه‌پروری، مهاجرت‌پروری
یکی از مسائل مهم دیگر، فاصله میان پرورش استعداد و استفاده از استعداد است. ممکن است یک استان در شناسایی و آموزش نیروهای نخبه موفق باشد، اما اگر نتواند برای فعالیت آنان فرصت ایجاد کند، بخشی از این سرمایه در نهایت به استان‌ها و شهرهای دیگر منتقل خواهد شد.
خراسان‌شمالی از ظرفیت‌های قابل توجهی در حوزه‌های علمی، فرهنگی و فناورانه برخوردار است و نخبگان می‌توانند در حل بسیاری از مسائل استان از کشاورزی و آب گرفته تا صنعت، محیط زیست، گردشگری و فناوری نقش‌آفرین باشند.
مسکن، امکانات و فرصت فعالیت؛ سه گره ماندگاری نخبگان در خراسان شمالی
اما برای این کار باید مسئله استان به مسئله نخبه تبدیل شود؛ یعنی به جای آنکه نخبه صرفا دریافت‌کننده حمایت باشد، به عنوان بخشی از بدنه حل مسئله وارد میدان شود.
از سوی دیگر، افزایش مبالغ حمایتی نخبگان تا ۵۰ درصد، اگر با ایجاد بستر فعالیت و فرصت شغلی و اقتصادی همراه شود، می‌تواند بخشی از دغدغه‌ها را کاهش دهد؛ اما حمایت مالی به تنهایی برای مقابله با مهاجرت کافی نیست.
سرمایه انسانی زمانی در یک استان ماندگار می‌شود که احساس کند آینده‌ای برای ساختن دارد؛ آینده‌ای که در آن ایده‌اش دیده شود، امکان تبدیل آن به محصول و کسب‌وکار وجود داشته باشد و برای زندگی و فعالیت حرفه‌ای خود نیز با موانع جدی مواجه نباشد.
اکنون خراسان‌شمالی با یک انتخاب مهم روبه‌روست؛ یا ۶۲۰ نخبه شناسایی‌شده را به موتورهای حل مسئله و توسعه استان تبدیل کند یا اجازه دهد بخشی از این سرمایه انسانی، در نبود فرصت و امکانات، مسیر مهاجرت را انتخاب کند.
مسئله امروز استان دیگر فقط «چند نخبه داریم؟» نیست؛ پرسش اصلی این است که «برای ماندن آنها چه ساخته‌ایم؟».