تهران- ایرنا- پژوهشگران یک ماده جدید برای حسگر تزریقی گلوکز شناسایی کردهاند که با هزینهای حدود یکدهم نمونههای قبلی، عملکردی مشابه دارد؛ این یافته میتواند به مقرونبهصرفهتر شدن حسگرهای تزریقی دیابت کمک کند.
به گزارش گروه علمی ایرنا، وبگاه سایتکدیلی در گزارشی آورده است:
دانستن تغییرات سطح گلوکز به میلیونها نفر مبتلا به دیابت کمک میکند تا درباره دارو، وعدههای غذایی و فعالیتهای روزانهشان تصمیم بگیرند. دستگاههای پایش مداوم گلوکز این اطلاعات را در لحظه ارائه میدهند، اما هزینه بالا باعث میشود این دستگاهها برای برخی بیماران دور از دسترس بماند. برای مقرونبهصرفهتر کردن پایش گلوکز، باید به مواد داخل حسگر و قابلیت اطمینان عملکرد آنها توجه کرد.
پژوهشگران دانشگاه تگزاس اِیاَنداِم ماده ارزانتری برای حسگر تزریقی آزمایشی گلوکز پیدا کردهاند. مطالعه آنها که در مجله علم اندازهگیری انجمن شیمی آمریکا/ ACS Measurement Science AU منتشر شد، نشان داد این ماده حسگر جدید با هزینهای حدود یکدهم مواد استفادهشده در نسخههای قبلی، عملکردی مشابه آن مواد گرانتر دارد.
ژل تزریقی، شیمی حسگر گلوکز را در خود جای میدهد
حسگر پیشنهادی، مواد شیمیایی حسگر خود را در یک هیدروژل (ژلی سرشار از آب) کوچک جای میدهد که میتوان آن را به بافت تزریق کرد تا زیر پوست قرار گیرد. این ژل محیطی پایدار برای مواد حسگر فراهم میکند و همزمان به گلوکز اجازه عبور میدهد. در آزمایش، ژل بیش از ۹۴ درصد از مخلوط حسگر را در طول هفت روز حفظ کرد؛ این نشان میدهد که این مواد شیمیایی میتوانند در یک سامانه تزریقی عمل کنند.
دکتر ژرار ال. کوته (Gérard L. Coté)، پژوهشگر اصلی مطالعه و استاد مهندسی پزشکی در دانشکده مهندسی دانشگاه تگزاس ایاندام، میگوید: هدف بلندمدت ما توسعه یک حسگر تزریقی گلوکز مطمئن و مقرونبهصرفه است که دسترسی به پایش مداوم گلوکز را گسترش دهد؛ بهویژه برای افرادی در جوامع کمبرخوردار و کسانی که پوشش بیمهای کافی ندارند. کاهش هزینه مواد حسگر یکی از گامها برای در دسترستر قرار دادن این فناوریها برای افراد بیشتری است که به آن نیاز دارند.
چگونه گلوکز اندازهگیری میشود؟
این سامانه برای اندازهگیری گلوکز، از تغییرات در فلورسانس (نوعی نور که برخی مواد از خود ساطع میکنند و فراتر از محدوده مرئی قرار دارد) نزدیک به فروسرخ استفاده میکند. بسیاری از سامانههای پایش گلوکز به آنزیمها متکی هستند که به انجام واکنشهای شیمیایی کمک میکنند. این رویکرد در عوض، گلوکز را از طریق رقابت میان مولکولها تشخیص میدهد.
گلوکز و یک ترکیب قند فلورسنت، برای جایگاههای اتصال روی پروتئینی به نام کونکاناتالین آ (ConA)، پروتئینی که به قندها متصل میشود، با هم رقابت میکنند. با افزایش غلظت گلوکز، مولکولهای بیشتری از آن وارد این رقابت میشوند و سیگنال فلورسنت را تغییر میدهند. این فرآیند، که اتصال رقابتی نامیده میشود، به پژوهشگران اجازه میدهد غلظت گلوکز را بدون آنزیم پایش کنند.
قند ارزانتر، عملکردی مشابه
گروه پژوهشی چندین ترکیب متصلشونده به گلوکز از جمله دو شکل از نوعی قند به نام مانوپنتائوز را مقایسه کرد. نسخههای قبلی این فناوری از آلفا-مانوپنتائوز استفاده میکردند. بتا-مانوپنتائوز که بسیار ارزانتر است، عملکردی مشابه داشت و در مایع بینبافتی مصنوعی (محلولی طراحیشده برای شبیهسازی محیط زیر پوست) نیز خوب عمل کرد.
دکتر سایانتان تریپاتی (Sayantan Tripathy)، نویسنده اصلی مطالعه، میگوید: نکته شگفتانگیز این بود که ماده ارزانتر تقریباً به همان خوبی ماده گرانتر عمل کرد. در این مورد، ارزانتر بودن به معنای کیفیت کمتر نبود و این یافته مهمی برای فناوریهای آینده پایش گلوکز است.
هنوز در مرحله آزمایش؛ فاصله تا استفاده بالینی
مقایسه هزینه فقط به یک جزء حسگر مربوط میشود. این فناوری هنوز در مرحله اثبات مفهوم است و پیش از آنکه بتواند برای استفاده بالینی در نظر گرفته شود، به توسعه و آزمایش بیشتری نیاز دارد.
کوته میگوید: توسعه یک حسگر گلوکز مقرونبهصرفه یعنی در نظرگرفتن هزینه مواد تشکیلدهنده و همچنین اینکه این مواد چقدر با هم سازگارند و هماهنگ عمل میکنند. این مطالعه نشان میدهد میتوانیم هزینه یک جزء حسگر را بهطور چشمگیری کاهش دهیم و در عین حال عملکرد مشابهی را حفظ کنیم. این یافته پایه امیدوارکنندهای برای توسعه بیشتر فراهم میکند.
کاهش هزینههای تولید میتواند در نهایت به گسترش دسترسی به فناوریهای آینده پایش دیابت کمک کند؛ به همین دلیل، مقرونبهصرفه بودن باید در طول توسعه، در کنار عملکرد فنی، مورد توجه باشد.
دکتر ملیسا گرونلان (Melissa Grunlan)، همنویسنده مطالعه و استاد مهندسی پزشکی و شیمی، میگوید: وقتی فناوریهای پزشکی جدید گران هستند، دسترسی میتواند محدود باشد. هدف ما توسعه حسگرهایی است که نه تنها مؤثر، بلکه برای افرادی که به آنها تکیه میکنند، مقرونبهصرفه باشند.
پژوهشگران قصد دارند این سامانه را بهبود دهند و اجزای دیگری را ارزیابی کنند که ممکن است عملکرد، طول عمر و کاربردپذیری آن را بهتر کنند.
تریپاتی میگوید: این کار هنوز در مرحله پژوهش است، اما یافتهها نشان میدهد فناوریهای آینده پایش گلوکز ممکن است مجبور نباشند برای ارائه نتایج مؤثر به مواد گرانقیمت تکیه کنند.
