ترافیک سنگین در خیابان‌های مرکزی خرم‌آباد دیگر تنها نتیجه افزایش خودرو‌ها نیست؛ سال‌ها ضعف در برنامه‌ریزی شهری، تمرکز مراکز درمانی و خدماتی در هسته مرکزی، کمبود پارکینگ، ناکارآمدی حمل‌ونقل عمومی و اشغال پیادهروها، دست‌به‌دست هم داده‌اند تا رفت‌وآمد در این شهر به یکی از دغدغه‌های جدی شهروندان تبدیل شود.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ رضوان پاک منش - ترافیک در خرم‌آباد سال‌هاست از یک مشکل مقطعی و مربوط به ساعات خاص روز فراتر رفته و به بخشی از واقعیت روزمره زندگی شهروندان تبدیل شده است. خیابان‌های پرتردد، توقف خودرو‌ها در حاشیه معابر، کمبود فضای پارک، تمرکز مراکز خدماتی در مرکز شهر و تردد گسترده خودرو‌های شخصی، شرایطی ایجاد کرده که در بسیاری از ساعات روز، عبور و مرور در هسته مرکزی شهر با دشواری همراه باشد.
اگرچه افزایش تعداد خودرو‌ها یکی از عوامل تشدیدکننده این وضعیت است، اما بررسی ریشه‌های ترافیک نشان می‌دهد که بخش مهمی از مشکل را باید در سال‌ها برنامه‌ریزی ناکافی، توسعه نامتوازن شهری و نبود زیرساخت‌های متناسب با نیاز‌های جمعیتی و ترافیکی خرم‌آباد جست‌و‌جو کرد.
سیفی، جانشین پلیس راهور لرستان، در تشریح عوامل شکل‌گیری ترافیک در هسته مرکزی شهر‌ها اظهار کرد: بخشی از مشکلات موجود به نبود برنامه‌ریزی مناسب در سال‌های گذشته، کمبود زیرساخت‌های ترافیکی، تمرکز مراکز درمانی و خدماتی در مرکز شهر و همچنین محدودیت‌های جغرافیایی و توپوگرافی خرم‌آباد بازمی‌گردد.
وی با تأکید بر اینکه مدیریت ترافیک باید از مرحله برنامه‌ریزی توسعه شهری آغاز شود، افزود: پیش از ایجاد مراکز بزرگ تجاری، درمانی و خدماتی، باید موضوعاتی همچون پیش‌بینی سفر، توزیع سفر، تفکیک سفر و ظرفیت معابر مورد بررسی قرار گیرد؛ چراکه بی‌توجهی به این مؤلفه‌ها در نهایت فشار مضاعفی بر شبکه معابر شهری وارد می‌کند.
به اعتقاد کارشناسان حوزه حمل‌ونقل، زمانی که بخش قابل توجهی از خدمات و مراکز پرتردد در محدوده‌ای محدود متمرکز می‌شوند، حجم سفر‌های درون‌شهری نیز به همان محدوده سرازیر خواهد شد؛ موضوعی که در شهری با محدودیت‌های طبیعی و جغرافیایی مانند خرم‌آباد، می‌تواند آثار محسوس‌تری بر ترافیک داشته باشد.
خودرو‌های تک‌سرنشین؛ سهم سنگین وسایل نقلیه شخصی در ترافیک
یکی دیگر از محور‌های مورد تأکید جانشین پلیس راهور لرستان، ضرورت تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی است؛ موضوعی که می‌تواند با کاهش وابستگی شهروندان به خودرو‌های شخصی، بخشی از بار ترافیکی معابر را کاهش دهد.
سیفی در این‌باره گفت: تقویت ناوگان حمل‌ونقل عمومی و استفاده از اتوبوس، مینی‌بوس و تاکسی‌های مناسب و به‌روز می‌تواند شهروندان را به استفاده از این وسایل ترغیب کند.
وی با اشاره به تردد گسترده خودرو‌های تک‌سرنشین در سطح شهر‌ها خاطرنشان کرد: ظرفیت معابر شهری پاسخگوی حجم بالای خودرو‌های شخصی نیست و لازم است شهروندان استفاده از حمل‌ونقل عمومی را در اولویت قرار دهند.
با این حال، ترغیب مردم به استفاده از ناوگان عمومی تنها با توصیه و فرهنگ‌سازی امکان‌پذیر نیست؛ بلکه کیفیت خدمات، دسترسی مناسب، نظم در زمان‌بندی حرکت، پوشش مسیر‌های پرتردد و نوسازی ناوگان نیز از جمله عواملی هستند که می‌توانند اعتماد شهروندان به حمل‌ونقل عمومی را افزایش دهند
کمربندی و پارکینگ؛ دو حلقه مفقوده مدیریت ترافیک خرم‌آباد
در کنار توسعه حمل‌ونقل عمومی، ایجاد مسیر‌های جایگزین برای عبور خودرو‌ها و تأمین فضای مناسب برای توقف وسایل نقلیه نیز از مطالبات مهم در حوزه مدیریت ترافیک به شمار می‌رود.
جانشین پلیس راهور لرستان با اشاره به دستوراستاندار برای احداث کمربندی‌ها در استان اظهار کرد: توسعه کمربندی‌ها می‌تواند بخشی از بار ترافیکی هسته مرکزی شهر‌ها را کاهش دهد، اما حل معضل ترافیک نیازمند همکاری و هماهنگی همه دستگاه‌های مسئول است
احداث و تکمیل کمربندی‌ها از این جهت اهمیت دارد که می‌تواند بخشی از تردد‌های عبوری و غیرضروری را از خیابان‌های مرکزی دور کند و مانع ورود خودرو‌هایی شود که مقصد نهایی آنها هسته مرکزی شهر نیست.
در کنار این موضوع، کمبود پارکینگ عمومی نیز به یکی از عوامل تشدیدکننده ترافیک تبدیل شده است.
سیفی با اشاره به این مشکل گفت: نبود پارکینگ مناسب باعث افزایش پارک‌های حاشیه‌ای، توقف دوبله و ایجاد سد معبر در خیابان‌ها شده است.
وی همچنین ساماندهی پارک‌های حاشیه‌ای را ضروری دانست و اجرای طرح پارکومتر و کارت پارک را از راهکار‌های قابل بررسی عنوان کرد.
به گفته وی، شهرداری‌ها می‌توانند با همکاری بخش خصوصی، مدیریت توقف خودرو‌ها و افزایش گردش پارک در معابر را دنبال کنند.
در واقع، وقتی رانندگان برای پیدا کردن جای پارک ناچار به حرکت مکرر در خیابان‌های مرکزی هستند یا خودرو‌ها برای مدت طولانی در حاشیه معابر متوقف می‌شوند، ظرفیت عبور و مرور کاهش یافته و ترافیک موجود نیز تشدید می‌شود. از این رو، توسعه پارکینگ‌های عمومی و مدیریت علمی پارک حاشیه‌ای باید در کنار سایر طرح‌های ترافیکی مورد توجه قرار گیرد
پیاده‌رو‌هایی که از عابران گرفته شده‌اند؛ سد معبر در قلب شهر
مشکل ترافیک خرم‌آباد تنها به خودرو‌ها و ظرفیت خیابان‌ها محدود نمی‌شود؛ پیاده‌رو‌هایی که باید فضایی امن و در دسترس برای عبور شهروندان باشند نیز در برخی نقاط به محل استقرار موانع، فعالیت‌های صنفی و دستفروشی تبدیل شده‌اند.
جانشین پلیس راهور لرستان با تأکید بر اینکه سد معبر یکی از مشکلات جدی هسته مرکزی شهرهاست، اظهار کرد: برخی مغازه‌داران علاوه بر استفاده از فضای داخلی واحد صنفی خود، بخشی از پیاده‌رو و حتی معابر را نیز اشغال می‌کنند؛ مسئله‌ای که عبور عابران پیاده را با مشکل مواجه می‌سازد.
وی مسئولیت ساماندهی این وضعیت را متوجه دستگاه‌های متولی، به‌ویژه شهرداری‌ها دانست و بر ضرورت برنامه‌ریزی برای مدیریت توقف خودرو‌ها و ساماندهی معابر تأکید کرد.
اشغال پیادهروها علاوه بر ایجاد اختلال در تردد عابران، می‌تواند شهروندان را به حرکت در سطح خیابان سوق دهد و خطر بروز حوادث رانندگی را افزایش دهد. این مسئله برای سالمندان، کودکان و افراد دارای معلولیت نیز مشکلات بیشتری ایجاد می‌کند.
از این منظر، ساماندهی پیادهروها نباید صرفاً اقدامی برای زیباسازی شهری تلقی شود، بلکه بخشی از برنامه تأمین ایمنی و حقوق شهروندی در مدیریت شهری است.
پایان عصر سرعت‌گیر‌های بی‌رویه؛ ضرورت هوشمندسازی معابر
یکی دیگر از موضوعات مهم مطرح‌شده در این گفت‌و‌گو، توسعه تجهیزات الکترونیکی و سامانه‌های هوشمند کنترل ترافیک است؛ رویکردی که می‌تواند ضمن افزایش نظارت بر رفتار رانندگان، زمینه کاهش تخلفات و ارتقای ایمنی معابر را فراهم کند.
سیفی با تأکید بر اهمیت توسعه این تجهیزات گفت: هرچه سامانه‌های هوشمند کنترل ترافیک توسعه پیدا کنند، نیاز به استفاده از روش‌های سنتی و غیرعلمی مانند نصب بی‌رویه سرعت‌گیر‌ها نیز کاهش خواهد یافت
وی با اشاره به مصوبات شورای راهبری کاهش تصادفات افزود: موضوع توسعه تجهیزات الکترونیکی و چراغ‌های راهنمایی و رانندگی به شهرداری‌های استان ابلاغ شده و انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول این موارد را به‌عنوان اولویت کاری خود دنبال کنند.
توسعه چراغ‌های هوشمند، سامانه‌های ثبت تخلف، تجهیزات نظارت تصویری و مدیریت هوشمند تقاطع‌ها می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر در حوزه ترافیک کمک کند. البته اجرای این طرح‌ها نیز باید مبتنی بر مطالعات کارشناسی و متناسب با شرایط هر معبر باشد تا از تحمیل هزینه‌های غیرضروری و اجرای طرح‌های کم‌اثر جلوگیری شود.
ترافیک خرم‌آباد با یک دستگاه حل نمی‌شود
آنچه از مجموعه اظهارات جانشین پلیس راهور لرستان برمی‌آید، این است که ترافیک خرم‌آباد مسئله‌ای چندبعدی است و نمی‌توان انتظار داشت تنها با حضور پلیس در خیابان‌ها یا اعمال محدودیت‌های مقطعی برطرف شود.
این معضل ریشه در مجموعه‌ای از عوامل دارد؛ از نحوه توسعه شهر و مکان‌یابی مراکز خدماتی گرفته تا کمبود ناوگان حمل‌ونقل عمومی، نبود پارکینگ کافی، ضرورت احداث کمربندی‌ها، سد معبر و ضعف تجهیزات هوشمند ترافیکی.
سیفی در پایان با تأکید بر اینکه تأمین امنیت ترافیکی یک مسئولیت جمعی است، اظهار کرد: این موضوع تنها با تلاش پلیس محقق نمی‌شود و شهرداری‌ها، دستگاه‌های خدمات‌رسان، راهداری، نهاد‌های مرتبط با حمل‌ونقل و خود شهروندان باید در این مسیر نقش‌آفرینی کنند.
وی خاطرنشان کرد: پلیس راهور علاوه بر انجام وظایف قانونی خود، مطالبات مردم در زمینه اصلاح زیرساخت‌ها، هوشمندسازی معابر، استانداردسازی سرعت‌گاه‌ها و توسعه تجهیزات ترافیکی را پیگیری خواهد کرد.
واقعیت این است که ترافیک امروز خرم‌آباد را نمی‌توان صرفاً با افزایش نیرو‌های پلیس، نصب چند تابلو یا اجرای طرح‌های مقطعی مدیریت کرد. شهری که با محدودیت‌های جغرافیایی روبه‌روست و بخش مهمی از خدمات آن در محدوده مرکزی متمرکز شده، بیش از هر چیز به برنامه‌ریزی بلندمدت، توزیع متوازن خدمات، توسعه زیرساخت‌ها و مدیریت علمی سفر‌های درون‌شهری نیاز دارد.
اکنون انتظار شهروندان از مدیریت شهری و دستگاه‌های مسئول، عبور از مرحله بیان مشکلات و حرکت به سمت اجرای طرح‌های عملیاتی است؛ از توسعه پارکینگ و کمربندی گرفته تا نوسازی ناوگان عمومی، آزادسازی پیادهروها و هوشمندسازی تقاطع‌ها.
ترافیک خرم‌آباد حاصل یک روز و یک سال نیست؛ بنابراین رفع آن نیز با تصمیم‌های کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نخواهد بود. حل این معضل نیازمند اراده مدیریتی، هماهنگی بین دستگاه‌ها و مهم‌تر از همه، تبدیل مطالبات ترافیکی مردم به برنامه‌های اجرایی و قابل ارزیابی است.