حوزه/ فعال حوزه نهج‌البلاغه گفت: حج با رعایت آداب و شرایط شرعی، فرصتی برای طلب آمرزش، تقویت ارتباط با خداوند و آغاز دوباره زندگی معنوی است. در معارف اسلامی، برای حج پذیرفته‌شده آثار معنوی بزرگی بیان شده و این فریضه، زمینه‌ای برای بازنگری انسان در مسیر زندگی به‌شمار می‌رود.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از کاشان، حجت‌الاسلام والمسلمین علیرضا بیاتانی، فعال حوزه نهج‌البلاغه در یکصدوپانزدهمین نشست قرآنی خادمان حج و زیارت کاشان که شامگاه یکشنبه، ۱۹ مهرماه در اداره حج و زیارت این شهرستان برگزار شد، ضمن اشاره به اجرای طرح «خانه‌های نهج‌البلاغه» در کاشان اظهار کرد: در این طرح، خانواده‌های علاقه‌مند با نصب پلاک خانه نهج‌البلاغه بر سردر منازل خود، زمینه آشنایی بیشتر مردم را با این کتاب شریف فراهم می‌کنند.
فعال حوزه نهج‌البلاغه با تبیین جایگاه حج در این کتاب شریف، فریضه الهی حج را جلوه‌ای از تواضع انسان در برابر عظمت خداوند دانست و گفت: امیرالمؤمنین(ع) با تأکید بر جایگاه کعبه، فلسفه حج را فراتر از مناسک ظاهری و زمینه‌ای برای بندگی، خودسازی معنوی و بازگشت انسان به سوی پروردگار تبیین می‌کنند.
وی افزود: این طرح به شهرهایی مانند مشهد نیز گسترش یافته است و جلسات نهج البلاغه‌خوانی در بعضی از منازل به‌صورت هفتگی، ماهانه یا مناسبتی برگزار می‌شود.
این فعال حوزه نهج‌البلاغه ادامه داد: هدف این است که فعالیت خانه‌های نهج‌البلاغه صرفاً به نصب پلاک محدود نماند، بلکه چراغ جلسات معارف علوی روشن بماند و روزی تمام کوچه‌های کاشان به نام این کتاب ارزشمند مزین شوند.
حج؛ از مهم‌ترین موضوعات نهج‌البلاغه
وی به تبیین جایگاه حج و کعبه در نهج‌البلاغه پرداخت و گفت: امیرالمؤمنین(ع) در سه خطبه، سه نامه و یک حکمت از این کتاب شریف، مطالبی درباره حج و کعبه بیان کرده‌اند که با بررسی آن‌ها می‌توان منظومه‌ای از معارف حج را در آیینه نهج‌البلاغه ترسیم کرد.
بیاتانی با اشاره به خطبه نخست نهج‌البلاغه بیان کرد: امیرالمؤمنین(ع) در این خطبه مفصل، از معرفت خداوند و شگفتی‌های آفرینش آغاز می‌کنند و پس از بیان خلقت انسان، فرشتگان، حضرت آدم(ع) و بعثت پیامبران، به رسالت پیامبر خاتم(ص)، امامت و قرآن کریم می‌پردازند. در بخش پایانی خطبه نیز مطالبی درباره احکام دین، از جمله حج آمده است.
وی اضافه کرد: آنچه در نهج‌البلاغه درباره حج نقل شده، تمام سخنان امیرالمؤمنین(ع) در خصوص این موضوع نیست؛ زیرا سید رضی، گردآورنده این کتاب بخش‌هایی از کلام حضرت را انتخاب کرده است.
این فعال حوزه نهج‌البلاغه با اشاره به عبارت «وَفَرَضَ عَلَیْکُمْ حَجَّ بَیْتِهِ الْحَرَامِ» گفت: امیرالمؤمنین(ع) در این فراز، وجوب حج خانه خدا را یادآور می‌شوند و در ادامه، کعبه را قبله مردم معرفی می‌کنند. قبله در احکام اسلامی جایگاه مهمی دارد و در بعضی از عبادات و اعمال، رعایت جهت آن واجب، در بعضی موارد ممنوع و در پاره‌ای اعمال مستحب است.
حج؛ نماد تواضع و بندگی
وی با اشاره به عبارت «یَرِدُونَهُ وُرُودَ الْأَنْعَامِ» اظهار کرد: امیرالمؤمنین(ع) حضور زائران در خانه خدا را به حرکت چهارپایان به‌سوی آبشخور تشبیه می‌کنند. این تعبیر می‌تواند بیانگر اشتیاق فراوان انسان‌های آگاه به معارف الهی برای حضور در خانه خدا باشد؛ همان‌گونه که موجود تشنه با شوق به سوی آب می‌رود، زائر نیز مشتاقانه به‌سوی کعبه حرکت می‌کند.
بیاتانی ادامه داد: حضرت همچنین پناه‌بردن زائران به خانه خدا را به بازگشت کبوتر به آشیانه تشبیه می‌کنند، زیرا همان‌گونه که آشیانه محل امن پرنده است، خانه خدا نیز برای مؤمنان یادآور پناه معنوی و بازگشت به‌سوی پروردگار است.
وی با اشاره به عبارت «وَجَعَلَهُ سُبْحَانَهُ عَلَامَةً لِتَوَاضُعِهِمْ لِعَظَمَتِهِ» تصریح کرد: حج نشانه تواضع انسان در برابر عظمت خداوند است. در این اجتماع بزرگ، انسان‌ها با موقعیت‌های اجتماعی و اقتصادی متفاوت، مناسک مشترکی انجام می‌دهند و تفاخرهای دنیوی در برابر بندگی پروردگار رنگ می‌بازد. از این منظر، حج فقط مجموعه‌ای از اعمال ظاهری نیست، بلکه فرصتی برای تقویت فروتنی و اعتراف به عزت الهی است.
پیوند حج با سیره پیامبران و فرشتگان
این فعال حوزه نهج‌البلاغه با اشاره به روایتی درباره حضرت ابراهیم(ع) گفت: پس از بنای کعبه، خداوند به حضرت ابراهیم(ع) فرمان داد مردم را به حج دعوت کند. در این روایت آمده است که حضرت ابراهیم(ع) درباره نرسیدن صدایش به مردم پرسید و خداوند فرمود دعوت کند و رساندن صدا بر عهده اوست. این روایت بر اهمیت اجابت دعوت الهی و آمادگی انسان برای پذیرش فرمان خداوند تأکید دارد.
وی با اشاره به عبارت «وَقَفُوا مَوَاقِفَ أَنْبِیَائِهِ» افزود: زائران در سرزمین وحی، در جایگاه‌هایی حضور می‌یابند که با تاریخ پیامبران پیوند دارد. همچنین، امیرالمؤمنین(ع) در عبارت «وَتَشَبَّهُوا بِمَلَائِکَتِهِ الْمُطِیفِینَ بِعَرْشِهِ»، به شباهت زائران در طواف کعبه با فرشتگان طواف‌کننده پیرامون عرش الهی اشاره می‌کنند.
بیاتانی ادامه داد: حج با رعایت آداب و شرایط شرعی، فرصتی برای طلب آمرزش، تقویت ارتباط با خداوند و آغاز دوباره زندگی معنوی است. در معارف اسلامی، برای حج پذیرفته‌شده آثار معنوی بزرگی بیان شده و این فریضه، زمینه‌ای برای بازنگری انسان در مسیر زندگی به‌شمار می‌رود.
استطاعت؛ شرط وجوب حج
وی با تأکید بر جایگاه حج در اسلام گفت: امیرالمؤمنین(ع) خانه خدا را نشانه و پرچم اسلام معرفی می‌کنند و با تعابیر گوناگون بر اهمیت این فریضه تأکید دارند. قرآن کریم نیز در آیه ۹۷ سوره مبارکه «آل‌عمران» می‌فرماید: «وَلِلَّهِ عَلَی النَّاسِ حِجُّ الْبَیْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَیْهِ سَبِیلًا؛ حج خانه خدا بر کسانی که توانایی رفتن به سوی آن را دارند، واجب است.»
این فعال حوزه نهج‌البلاغه در پایان ابراز امیدواری کرد، تبیین معارف نهج‌البلاغه درباره حج، زمینه آشنایی بیشتر کارکنان حج و زیارت، روحانیون کاروان‌ها و زائران با آموزه‌های امیرالمؤمنین(ع) را فراهم کند و این معارف در زندگی فردی و اجتماعی آنان جاری شود.