زاهدان - ایرنا - حدود ۱۴۰ هکتار گلخانه فعال در شهرستان خاش با تولید سالانه حدود ۱۱ هزار تُن محصولات کشاورزی، ظرفیت مهمی برای اشتغال، تأمین بازار و صادرات ایجاد کرده، ظرفیتی که بهره‌گیری هرچه بیشتر از آن به تأمین به‌موقع انرژی و سوخت در فصول سرد سال وابسته است.
به گزارش ایرنا، توسعه کشت گلخانه‌ای در سال‌های اخیر به یکی از محورهای مهم تحول کشاورزی شهرستان خاش تبدیل شده است؛ رویکردی که علاوه بر افزایش تولید در واحد سطح، امکان عرضه محصولات خارج از فصل، ایجاد اشتغال و حضور در بازارهای صادراتی را فراهم کرده است.
با توسعه کشت گلخانه‌ای در این شهرستان طی سال‌های گذشته، محصولاتی مانند بادمجان، گوجه‌فرنگی و فلفل علاوه بر بازارهای داخلی به کشورهای مختلف نیز صادر شده است؛ طبق گزارش‌ها و اطلاعات موجود، محصولات گلخانه‌ای خاش به ۹ کشور شامل روسیه، بلاروس، گرجستان، ترکیه، عمان، پاکستان، قطر، امارات و عراق صادر شده است.
این ظرفیت صادراتی نشان می‌دهد پشتیبانی از زیرساخت‌های تولید، از جمله تأمین به‌موقع سوخت، علاوه بر حفظ سرمایه‌گذاری کشاورزان با استمرار عرضه محصولات و حضور تولیدکنندگان منطقه در بازارهای رقابتی ارتباط دارد.
در شرایطی که محدودیت منابع آبی، افزایش هزینه‌های تولید و ضرورت بهره‌وری بیشتر از امکانات موجود، کشاورزی منطقه را با چالش‌هایی روبه‌رو کرده، توسعه گلخانه‌ها فرصتی برای استفاده از ظرفیت‌های اقلیمی و تقویت اقتصاد کشاورزی به‌شمار می‌رود؛ با این حال، فعالیت این واحدها به مجموعه‌ای از زیرساخت‌ها و نهاده‌های ضروری وابسته است که تأمین سوخت مورد نیاز برای تنظیم دمای محیط کشت به‌ویژه در روزهای سرد سال، جایگاه مهمی در استمرار تولید دارد.
سوخت؛ حلقه مهم زنجیره تولید گلخانه‌ها
نادر شهنوازی، گلخانه‌دار خاش، با اشاره به اهمیت تأمین سوخت در روزهای سرد سال، گفت: تأمین سوخت در این ایام به حیات واحدهای تولیدی کمک می‌کند و فراهم بودن انرژی مورد نیاز، نقش مهمی در حفظ محصولات و استمرار فعالیت گلخانه‌ها دارد.
وی افزود: گلخانه‌داران برای ایجاد و توسعه واحدهای تولیدی سرمایه‌گذاری کرده‌اند و حمایت از این مجموعه‌ها می‌تواند به حفظ اشتغال و تقویت ظرفیت تولید محصولات کشاورزی کمک کند.
محمد گنگوزهی، دیگر گلخانه‌دار خاش نیز حمایت از تولیدکنندگان را عاملی مؤثر در تأمین نیازهای جامعه دانست و اظهار کرد: حمایت از واحدهای تولیدی در شرایط دشوار اقتصادی کشور سبب تأمین نیازهای اساسی مردم می‌شود.
وی افزود: استمرار فعالیت واحدهای تولیدی به فراهم بودن امکانات و زیرساخت‌های مورد نیاز وابسته است و توجه به مشکلات تولیدکنندگان می‌تواند از توقف فعالیت و کاهش ظرفیت تولید جلوگیری کند.
از طرفی به گفته داوود مومنی عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی کشور، بررسی‌های پژوهشی نشان می‌دهد میزان مصرف سوخت در گلخانه‌ها به عواملی مانند شرایط اقلیمی، نوع سازه، پوشش گلخانه و محصول کشت‌شده بستگی دارد و با اصلاح برخی زیرساخت‌ها و تجهیزات می‌توان از اتلاف انرژی و افزایش هزینه‌های تولید جلوگیری کرد.
این پژوهشگر یادآور شده است که مطالعات نشان می‌دهد میزان مصرف انرژی در مناطق مختلف یکسان نیست و علاوه بر شرایط آب‌وهوایی، به کیفیت تجهیزات و شیوه مدیریت گلخانه نیز ارتباط دارد.
وی با اشاره به ضرورت توجه به هزینه انرژی در برنامه‌های توسعه کشت گلخانه‌ای، بیان کرد: محاسبه دقیق نیاز سوخت هر واحد بر اساس اقلیم منطقه، نوع سازه و محصول، در کنار اصلاح تجهیزات و مدیریت مصرف، می‌تواند به کاهش هزینه‌های تولید و جلوگیری از آسیب‌پذیری گلخانه‌داران در برابر تغییرات احتمالی قیمت حامل‌های انرژی کمک کند.
پیگیری برای اصلاح سهمیه سوخت گلخانه‌ها
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خاش نیز با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای رفع مشکلات سوخت‌رسانی گلخانه‌ها، گفت: با توجه به گلایه گلخانه‌داران در سال گذشته، موضوع از سوی این مدیریت پیگیری و در نهایت به اصلاح سهمیه سوخت و رفع مشکل تأمین انرژی واحدهای گلخانه‌ای منجر شد.
مجتبی خاشی در گفت و گو با ایرنا با تأکید بر اهمیت حمایت از تولیدکنندگان بیان کرد: سرمای سال گذشته فراتر از حد نرمال و پیش‌بینی‌ها بود و شدت آن ضرورت اقدام فوری برای حفاظت از محصولات کشاورزی را افزایش داد؛ به همین دلیل تصمیم‌های لازم برای جلوگیری از خسارت احتمالی اتخاذ شد.
وی افزود: با پیگیری‌های انجام‌شده، سهمیه سوخت گلخانه‌ها با استفاده از ضریب جدید و متناسب با شرایط فصل سرد افزایش یافت و برای هر مترمربع چهار لیتر سوخت تعیین و به بهره‌برداران ابلاغ شد.
مدیر جهاد کشاورزی خاش تصریح کرد: در آن مقطع مقرر شد چنانچه سهمیه تعیین‌شده پاسخگوی نیاز واحدهای تولیدی نباشد، گلخانه‌داران موضوع را اعلام کنند تا امکان بازنگری و افزایش مجدد سهمیه فراهم شود.
خاشی با اشاره به اهمیت داده‌های هواشناسی در مدیریت تولید نیز گفت: اطلاع از شرایط جوی و پیش‌بینی تغییرات دما، ضرورت برنامه‌ریزی دقیق و اقدام به‌موقع برای حفاظت از محصولات کشاورزی و گلخانه‌ای را افزایش می‌دهد.
وی ادامه داد: رایزنی‌های مستمر مدیریت جهاد کشاورزی با دستگاه‌های مسئول به افزایش سهمیه سوخت و رفع مشکلات سوخت‌رسانی گلخانه‌داران منجر شد و پیگیری تأمین پایدار انرژی این واحدها همچنان مورد توجه این مجموعه است.
پیگیری مطالبات گلخانه‌داران در سطح ملی
مسائل مربوط به تخصیص و تأمین سوخت گلخانه‌ها علاوه بر پیگیری‌های شهرستانی، در سطح نمایندگان استان سیستان و بلوچستان و مسئولان ملی نیز مطرح شد.
به گفته علی کُرد، نماینده مردم حوزه انتخابیه خاش در مجلس شورای اسلامی، در نشستی که آبان امسال به‌همراه جمعی از مسئولان بخش کشاورزی و نمایندگان گلخانه‌داران سیستان و بلوچستان با مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران داشته است، مشکلات و موانع تأمین سوخت واحدهای گلخانه‌ای، مطرح شده و نمایندگان گلخانه‌داران با تشریح نحوه تخصیص و تأمین سوخت مورد نیاز واحدهای تولیدی، خواستار بازنگری در سازوکارهای موجود و تسهیل روند سوخت‌رسانی شدند.
این نماینده مجلس با تأکید بر نقش کشت گلخانه‌ای در افزایش تولید محصولات کشاورزی، اشتغال‌زایی و رونق اقتصادی منطقه، رسیدگی به مطالبات بهره‌برداران و تسهیل فرایند تأمین سوخت را ضروری دانست و خواستار همکاری شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی برای رفع موانع موجود شد.
تجربه سرما و ضرورت پیشگیری از خسارت
تجربه سال گذشته نیز اهمیت تأمین انرژی در زمان مناسب را نشان می دهد؛ خبرگزاری ایرنا آذر پارسال در گزارشی با عنوان «یخبندان در پشتکوه خاش؛ زنجیره تولید گلخانه‌ای زیر سایه سرما و محدودیت سوخت» به مشکلات ناشی از سرمای زودرس و محدودیت سوخت‌رسانی به واحدهای گلخانه‌ای پرداخت.
این تجربه نشان داد که تأمین سوخت نباید به زمان بروز سرمای شدید و افزایش احتمال خسارت به محصولات موکول شود، بلکه لازم است سهمیه‌بندی و فرایند تحویل سوخت پیش از آغاز دوره‌های سرد، متناسب با نیاز واقعی بهره‌برداران تعیین تکلیف شود.
از سوی دیگر، توسعه گلخانه‌ها بدون پیش‌بینی زیرساخت‌های انرژی می‌تواند هزینه‌های تولید را افزایش دهد و بخشی از ظرفیت ایجادشده برای اشتغال و صادرات را با مشکل روبه‌رو کند.
ضرورت پشتیبانی متناسب با توسعه تولید
اکنون با توجه به اهمیت گلخانه‌ها در اقتصاد کشاورزی خاش، استمرار همکاری جهاد کشاورزی، شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی و سایر دستگاه‌های مرتبط برای تأمین به‌موقع سوخت اهمیت ویژه‌ای دارد.
گلخانه‌داران منطقه بر این باورند که تعیین سهمیه متناسب با سطح زیر کشت، نوع محصول، ظرفیت گرمایشی و شرایط اقلیمی، در کنار تسهیل فرایندهای اداری و نظارت بر مصرف واقعی، می‌تواند به پایداری تولید و استفاده مؤثر از منابع اختصاص‌یافته کمک کند.
حفظ ۱۴۰ هکتار ظرفیت فعال گلخانه‌ای خاش و تولید سالانه هزاران تن محصولات کشاورزی، مستلزم حمایت از تولیدکنندگان همگام با توسعه زیرساخت‌هاست تا سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده به اشتغال پایدار، افزایش تولید و تقویت صادرات منجر شود.
به گزارش ایرنا، شهرستان مرزی خاش در ۱۸۵ کیلومتری جنوب زاهدان مرکز سیستان و بلوچستان، از مناطق مهم کشاورزی استان به‌شمار می‌رود.
ایجاد فرصت‌های شغلی، افزایش بهره‌وری منابع، امکان تولید خارج از فصل و تقویت صادرات از مهم‌ترین مزایای توسعه این بخش در شهرستان خاش است.