ساختمان چیلهاوس در هامبورگ آلمان، یکی از شاخص‌ترین آثار معماری اکسپرسیونیستی با آجر است که بین سال‌های ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۴ ساخته شد. نوک شرقی این بنا که به دماغه کشتی شباهت دارد، آن را به نمادی ماندگار تبدیل کرده است؛ بنایی که امروز بخشی از میراث جهانی یونسکو به شمار می‌رود.
عصر ایران - ساختمان چیلهاوس یکی از بناهای شاخص شهر هامبورگ آلمان است که بین سال‌های ۱۹۲۲ تا ۱۹۲۴ میلادی به طراحی معمار آلمانی، فریتس هوگر، ساخته شد. این بنا از نمونه‌های برجسته سبک اکسپرسیونیسم آجری در دهه ۱۹۲۰ میلادی به شمار می‌رود؛ سبکی که از معماری گوتیک آجری و اکسپرسیونیسم تأثیر گرفته است.
چیلهاوس با حدود ۳۶ هزار مترمربع زیربنای کل و حداکثر ۱۰ طبقه، روی زمینی به مساحت ۵۹۵۰ مترمربع ساخته شده است. ویژگی شاخص آن، نوک شرقی ساختمان است که به دماغه یک کشتی شباهت دارد. همین فرم معماری، چیلهاوس را به یکی از نمادهای شناخته‌شده اکسپرسیونیسم در معماری تبدیل کرده است.
این ساختمان در منطقه تاریخی ساختمان‌های اداری هامبورگ قرار دارد. مجموعه «اشپایشرشتات و منطقه ساختمان‌های اداری با چیلهاوس» در پنجم ژوئیه ۲۰۱۵ در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
نام این بنا به فعالیت‌های اقتصادی هنری بی. اسلومان، سرمایه‌گذار پروژه، در آمریکای جنوبی و ارتباط او با تجارت نیترات شیلی بازمی‌گردد. اسلومان در اکتبر ۱۹۲۱ زمین پروژه را خریداری کرد. او که ثروت خود را از استخراج و تجارت نیترات شیلی به دست آورده بود، نام «چیلهاوس» را به یاد ۳۲ سال فعالیت خود در آمریکای جنوبی برای ساختمان انتخاب کرد.
در آن دوره، نامگذاری ساختمان‌های اداری در هامبورگ رواج داشت. از آنجا که شرکت کشتیرانی رابرت ام. اسلومان پیش‌تر ساختمانی را با نام اسلومان‌هاوس ساخته بود، هنری بی. اسلومان نام متفاوتی برای پروژه خود برگزید.
طراحی چیلهاوس به فریتس هوگر سپرده شد؛ معماری که پیش‌تر با ساختمان‌های خود در خیابان مونکه‌برگ هامبورگ، از جمله راپولت‌هاوس و کلوپرهاوس، شناخته شده بود.
برای تأمین زیربنای مورد نظر سرمایه‌گذار، ساختمان باید ۹ تا ۱۰ طبقه ارتفاع می‌داشت. هوگر برای کاهش جلوه سنگین و حجیم بنا، طبقات بالایی را به‌صورت عقب‌نشسته طراحی کرد. این شیوه، ضمن ایجاد تنوع در نمای ساختمان، به شکل‌گیری ظاهر متمایز آن کمک کرد.
عملیات ساخت در ۱۴ مه ۱۹۲۲ آغاز شد و ساختمان در فوریه ۱۹۲۴ به سرمایه‌گذار تحویل داده شد. طراحی بخش‌های مختلف بنا، از جمله نوک شاخص شرقی آن، در طول فرایند ساخت چندین بار تغییر کرد.
یکی از ویژگی‌های مهم چیلهاوس، استفاده گسترده از آجرهای کلینکر بوک‌هورن در نمای آن است. فریتس هوگر بر نقش بافت طبیعی و ناهمواری سطح آجرها در ایجاد جلوه بصری ساختمان تأکید داشت. با این حال، استفاده از آجرهای ظاهراً نامرغوب در توضیحات او به معنای به‌کارگیری قطعی آجرهای ضایعاتی در ساخت بنا نیست؛ منابع معماری احتمال می‌دهند آجرها با الگوبرداری از همین ویژگی‌ها تولید شده باشند.
سطوح میان پنجره‌ها با الگوی مشخصی از آجرچینی ساخته شده‌اند. همچنین، نوارهای عمودی برجسته میان پنجره‌ها با چیدمان زاویه‌دار آجرها شکل گرفته‌اند. تزئینات سرامیکی دیوارهای نما و راه‌پله‌ها نیز با مشارکت قابل‌توجه ریچارد کوهل، مجسمه‌ساز، اجرا شده‌اند.
ساخت بنا با توجه به شرایط زمین، نزدیکی به کانال گمرکی و رودخانه البه، ملاحظات فنی ویژه‌ای داشت. خاک محل نرم بود و اختلاف ارتفاع زمین در بخش‌های جنوبی و شرقی به حدود دو متر می‌رسید. برای تثبیت ساختمان، از شمع‌های بتن‌آرمه‌ای با طول حداکثر ۱۶ متر و مجموع طول ۱۸ هزار متر استفاده شد. نزدیکی به رودخانه همچنین ضرورت آب‌بندی ویژه زیرزمین را ایجاد می‌کرد.
در بخش پایه ساختمان و مقابل نوک آن، مجسمه ای قرار دارد که نماد شیلی است.
چیلهاوس پیش از تحویل نهایی به سرمایه‌گذار، در سطح بین‌المللی مورد توجه قرار گرفت. عکس‌های معماری کارل و آدولف درانسفلد که در مارس ۱۹۲۴ ثبت شدند، نقش مهمی در شهرت این بنا داشتند. در یکی از تصاویر مشهور، نوک شرقی ساختمان با استفاده از لنز ویژه و از زاویه‌ای بسیار پایین به تصویر کشیده شد.
این عکس‌ها باعث شدند چیلهاوس به یکی از شناخته‌شده‌ترین سوژه‌های معماری آلمان در دهه ۱۹۲۰ تبدیل شود. تصاویر بنا در آثار هنرمندان مختلف بازتاب یافتند و در معرفی معماری آلمان به مخاطبان خارجی نیز مورد استفاده قرار گرفتند.
چیلهاوس از سال ۱۹۸۳ تحت حفاظت میراث تاریخی قرار داشت و در سال ۱۹۹۹ در فهرست موقت نامزدی میراث جهانی یونسکو ثبت شد. سرانجام، در سال ۲۰۱۵، این بنا به همراه منطقه ساختمان‌های اداری هامبورگ و مجموعه تاریخی اشپایشرشتات در فهرست میراث جهانی قرار گرفت.
این ساختمان بین سال‌های ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۳ بر اساس طرح‌های دیتِر کروگر، معمار هامبورگی، به‌طور گسترده مرمت شد.
ساختمان چیلهاوس تا اواسط دهه ۱۹۸۰ در مالکیت خانواده اسلومان قرار داشت. در سال ۱۹۹۰، سرمایه‌گذار خصوصی سوئدی به نام تی. کارلستن آن را خریداری کرد. بر اساس اطلاعات منبع، این بنا اکنون در مالکیت صندوق املاک شرکت یونیون اینوستمنت ریل استیت قرار دارد.
از اکتبر ۲۰۰۱، فروشگاه مانوفاکتوم و یکی از شعب فروشگاه پیانو سی. بچشتاین در طبقه همکف ساختمان فعالیت داشته‌اند.
چیلهاوس امروزه علاوه بر کاربری تجاری و اداری، به‌عنوان یکی از نمونه‌های برجسته معماری اکسپرسیونیستی آجری شناخته می‌شود؛ بنایی که طراحی متمایز، جزئیات فنی و نقش تصاویر آن در شهرت جهانی، جایگاه ویژه‌ای در میراث معماری آلمان برایش رقم زده است.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی