سفر جاری وزیر خارجه به دو کشور پاکستان و عمان، از منظر تقویت مناسبات منطقهمحور، در مقابل رویکرد تهاجمی تعریف شده دولت آمریکا علیه ایران، در عرصههای نظامی، سیاسی و بهویژه اقتصادی قابل تفسیر است. سیدعباس عراقچی که شامگاه یکشنبه به اسلامآباد پرواز کرد، دیروز صبح در سیامین نشست شورای وزیران خارجه سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، به سخنرانی پرداخت.او در گعده منطقهای، با تبیین سیاست خارجی منطقی جمهوری اسلامی، برای حاضران توضیح داد تداوم تحریمهای دشمن که با هدف محروم کردن مردم ایران از حقوق اساسیشان اعمال میشود، فقط عزمشان را برای دفاع از حقوق و منافع مشروع خویش تقویت کرده است. وی در عین حال با بیان اینکه تهران هیچ اختلاف ذاتی با همسایگان ندارد، برقراری روابط دوستانه و سازنده را اولویت خواند و بر ضرورت فوری شکلگیری گفتوگویی واقعی، فراگیر و با محوریت و مالکیت کشورهای منطقه درباره ترتیبات امنیتی تأکید کرد.
استراتژی همسایگی، مقابل پروژه تبلیغاتی ترامپ
طبق گفته اسماعیل بقایی، سخنگوی دستگاه دیپلماسی، عراقچی امروز راهی عمان خواهد شد و این تور منطقهای در مقطع جاری اهمیت چندگانهای دارد. هدف اعلامی سفر وزیر امور خارجه به پاکستان، شرکت در نشست اقتصادی اکو عنوان شده، اما به سبب نقش همسایه شرقی در گفتوگوهای صلح، چنین اتفاقی مورد توجه ویژه است. از تلاشهای قطر و عراق که بگذریم، همین چند روز پیش رجب طیب اردوغان از تمایل ترکیه برای ورود به گود میانجیگری میان تهران و واشنگتن خبر داده بود. در بستر چنین تحولاتی، پرواز به اسلامآباد و سپس مسقط که خود یکی دیگر از میانجیگران صلح است، رویدادی نیست که از دید ناظران سیاسی پنهان بماند و برخی به سبب گرهگشایی که این تحرکات در بنبست مذاکراتی میتواند ایجاد کند خوشبین هستند.
فرصت حضور در اجلاس اکو از جنبه افزایش مناسبات منطقهای نیز برای تهران معنا دارد. جمهوری اسلامی با گزینش «سیاست همسایگی» که از دولت شهید رئیسی طرح و توسط پزشکیان پیگیری شد، گسترش روابط با منطقه را در سرفصل برنامههای خود قرار داد؛ راهبردی استراتژیک که رویکرد دولت ترامپ در تبلیغ پروژه ایرانهراسی و اختلافافکنی میان تهران با همسایگان، پیشبرد آن را دوچندان کرده است. استفاده از ظرفیت سازمان همکاری اقتصادی به عنوان مجمعی از ۱۰کشور منطقه، دارای اهمیت است. برگزاری چنین نشستهایی در شرایط تحول مستمر نظام بینالملل و دگرگونی پویاییهای اقتصاد جهانی، اکو را به بستری مؤثر برای اقدام جمعی، تقویت همکاریها و تلاشهای مشترک مقابل رویکرد مخرب کاخسفید و به نفع جمهوری اسلامی تبدیل میکند؛ فضایی که کشورهای عضو را قادر میکند با چالشهای نوظهور مقابله کنند و در شکلگیری نظم تازه جهانی، فراگیر و عادلانه مشارکت داشته باشند.
گرهگشایی اقتصادی در بستر اکو
در نهایت، یکی از آوردههای روند دیپلماتیک جاری و حضور عراقچی در مسقط و نشست اکو را در حوزه اقتصادی باید جستوجو کرد. سازمان همکاریهای اقتصادی، همان گونه که از عنوان آن قابل برداشت است، از اساس با نیت تسهیل تجارت منطقهای پایهگذاری شد. دیپلماتهای ارشد در نشست دیروز درباره اقدامات برای گسترش مناسبات در حوزه حمل و نقل، انرژی، گردشگری و... گفتوگو کرده و سند چشمانداز ۲۰۳۵ سازمان را با نیت ترسیم افق همکاریها در دهه آینده به بحث گذاشتند.در حالی که دولت ترامپ با اتخاذ راهبرد «دروازه آهنین»، اقتصاد را به عرصه اصلی جنگ تبدیل کرده، طبیعتاً حضور و فعال شدن تهران در انجمنهای اقتصادی منطقه مانند اکو، نقطه مقابل سیاست تهاجمی دشمن قرار دارد. این راهبرد وقتی مهم است که به گرفتاری برخی دولتهای منطقه در دام طراحی شده توسط واشنگتن و همراهی آنها با بستن مرزها و محاصره زمینی ایران که پاکستان نیز در این حوزه فعال است، توجه داشته باشیم.
از اهمیت حضور در پیمان شانگهای و بریکس با حضور قدرتهای شرقی و جهانی که بگذریم، اکو، جامعه کشورهای مستقل مشترکالمنافع (CIS)، اتحادیه اقتصادی اوراسیا، نشست کشورهای ساحلی دریای کاسپین و این گونه ساختارهای منطقهای چندجانبه، بهترین بستر در خنثیسازی تهدیدهای زمینی، دریایی و هوایی بوده که در حوزه اقتصادی علیه جمهوری اسلامی در حال شکلگیری و دامن زدن است. به این دایره، همکاری با کشور دوست و برادر عمان که ایران در خلیج فارس و تنگه هرمز دارای منافع مشترک و در هم تنیده با آن بوده را باید افزود که قطعاً تسهیلگر روابط و تأمینکننده منافع اقتصادی طرفین خواهد بود. تقویت پیوندها، تسهیل تجارت درونمنطقهای و ارتقای همکاریهای انرژی، تابآوری جمعی ما را افزایش میدهد، آسیبپذیریهای ناشی از عوامل خارجی را کاهش میدهد و به شکلگیری منطقهای یکپارچهتر و متکی به ظرفیتهای خود کمک میکند.
خبرنگار: هدایت جاوید
