در کنار این دغدغه که آیا ممکن است هوش مصنوعی به عنوان یک دستاورد علمی، در آینده بر انسان‌ها مسلط شود؟ و فراتر از اینکه شرکت‌های بزرگ فناوری، در زمینه علم و پژوهش‌های علمی رقابت شدیدی با هم دارند.
در کنار این دغدغه که آیا ممکن است هوش مصنوعی به عنوان یک دستاورد علمی، در آینده بر انسان‌ها مسلط شود؟ و فراتر از اینکه شرکت‌های بزرگ فناوری، در زمینه علم و پژوهش‌های علمی رقابت شدیدی با هم دارند، یک نگرانی بزرگ‌تر هم وجود دارد: «دست‌های پشت‌پرده‌ای که غول‌های فناوری را کنترل می‌کنند، برای آینده بشریت و حکمرانی فناورانه برجهان نقشه‌های شومی کشیده‌اند» نقشه‌هایی که در اوج رقابت بر سر مرزهای هوش مصنوعی انگار کسی حواسش به آن‌ها نیست.
ادغام آدم و ماشین
«برنی سندرز» در مقاله‌ای که «آتلانتیک» آن را منتشر کرده در مورد همین نقشه‌های شوم حرف می‌زند. مطلب «سندرز» با این پرسش آغاز می‌شود که: «آیا انسان‌ها باید همچنان کنترل سیاره زمین را در دست داشته باشند یا قرار است چیز دیگری جایگزین بشریت شود؟» هرچند ممکن است این پرسش بیهوده‌ای به نظر برسد، اما رفتاری که الیگارشی‌های شرکت‌های بزرگ فناوراز خود نشان می‌دهند و برنامه‌هایی که دنبال می‌کنند، می‌تواند پاسخی نگران‌کننده به ما بدهد.
همین حالا برخی از ثروتمندترین افراد روی زمین که در «سیلیکون ولی» فعالیت می‌کنند، معتقدند توانایی خلق گونه‌های برتر از انسان را دارند. «سم آلتمن» رئیس OpenAI، در سال ۲۰۱۷ نوشت هوش مصنوعی به انسان‌ها اجازه می‌دهد تا به نخستین گونه‌ای تبدیل شوند که فرزندان خود را طراحی می‌کنند. با این حال، معنای این موضوع برای انسان‌ها هنوز مشخص نیست. آلتمن درباره آینده بشریت معتقد است انسان باید یکی از این دوحالت را انتخاب کند: یا با توسعه افسار گسیخته هوش دیجیتال، قبر خودش را بکند و نسلش منقرض شود یا بماند و شاهد یک ادغام موفق میان انسان و ماشین باشد. آلتمن می‌گوید: «من معتقدم ادغام انسان و ماشین بهترین سناریو ممکن ماست... ضمن اینکه این ادغام مدتی است که آغاز شده است»! یک مورد دیگر «داریو آمودی» رئیس شرکت آنتروپیک است که مثل مفهوم حقوق بشر، بحث حقوق مدل‌های هوش مصنوعی را مطرح کرده است.
کمتر از یک ماه پیش هم ایلان ماسک، ثروتمندترین مرد روی زمین، در «ایکس» پستی منتشر و انسان‌ها را به برنامه‌نویسی‌ای تشبیه کرد که سیستم‌عامل یک کامپیوتر را راه‌اندازی می‌کند. به عبارت ساده، ماسک می‌گوید انسان‌ها یک پل، مرحله و یا صرفاً گامی به سوی ابرهوش دیجیتال هستند. سال گذشته از«پیتر تیل» سرمایه‌گذار بزرگ حوزه هوش مصنوعی پرسیده شد آیا ترجیح می‌دهد نژاد بشر دوام بیاورد؟ پاسخ او: «امم... خب، نمی‌دانم. من... من... سؤالات زیادی در این مورد وجود دارد»!
این دیدگاه‌ها البته حرف جدیدی نیست و ریشه در تفکر «فرابشریت» دارند که سال‌هاست در «سیلیکون‌ولی» مطرح است. فرابشریت‌گرایان معتقدند فناوری به ما اجازه می‌دهد تا با خلق گونه‌ای جدید یا با ترکیب خود با ماشین‌ها، از بشریت فراتر برویم. وقتی از موافقان این تفکر می‌پرسیم: چرا باید از انسان‌ها فراتر برویم؟ پاسخ می‌دهند: «زیرا این پساانسان‌های جدید از ما باهوش‌تر خواهند بود، آن‌ها معصوم خواهند بود، به ستارگان خواهند رفت و کیهان را فتح خواهند کرد و برای همیشه زنده خواهند ماند»!
بشر با همه زخم‌هایش...
اگر این ایده، فقط خیال‌پردازی‌های پسران نوجوانی باشد که شیفته داستان‌های علمی تخیلی هستند، می‌توان با آن‌ها کنار آمد یا مسخره‌شان کرد. اما این‌ها باورهای بنیادی ثروتمندترین و بانفوذترین افراد جهان هستند که همین حالا تریلیون‌ها دلار روی آن‌ها سرمایه‌گذاری شده است.
این سرمایه‌گذاری‌ها همین حالا هم نتیجه داده مثلاً برای ده‌ها هزار سال، این انسان‌ها بودند که می‌توانستند فکر کنند، بر اساس آن حرف بزنند، مسائل پیچیده ریاضی را حل کنند و... اما امروزه هوش مصنوعی همه این کارها را انجام می‌دهد طوری که آدم گاهی نمی‌داند صدایی که از گوشی یا صفحه نمایشش پخش می‌شود، یک انسان است که با او حرف می‌زند یا رایانه؟
درواقع، ماشین‌ها همین حالا هم شروع به جایگزینی ما کرده‌اند و چشم‌اندازی که الیگارشی‌های شرکت‌های بزرگ فناوری برای آینده دارند، ترسناک‌تر هم می‌شود. ماسک در حال ساخت Neuralink است تا تراشه‌هایی را در مغز مردم بکارد تا به «همزیستی با هوش مصنوعی» دست یابد. پیتر تیل به آرژانتین رفته که رئیس جمهورش خواستار تأسیس «شرکت‌های غیرانسانی» شده است که در آن‌ها همه چیز را هوش مصنوعی اداره می‌کند. کریستوفر اولا، یکی از بنیان‌گذاران Anthropic، تلاش کرده است تا رهبران مذهبی ازجمله پاپ را متقاعد کند که هوش مصنوعی می‌تواند آگاه باشد.
آیا این‌ها خواسته و آرزوی همه انسان‌هاست؟ تقریباً و به جز آن‌هایی که در سیلیکون‌ولی هستند، هیچ‌کس این آینده را نمی‌خواهد.
برنی سندرز می‌نویسد: «حتماً دلیلی وجود دارد که ۹۱درصد از آمریکایی‌ها فکر می‌کنند ما به محافظ در برابر هوش مصنوعی نیاز داریم، ۷۴ درصدشان به رهبران شرکت‌های هوش مصنوعی اعتماد ندارند و ۷۳درصد نگران هستند که هوش مصنوعی می‌تواند بقای انسان را تهدید کند».
سندرز معتقد است پاپ لئو چهاردهم حق داشت در بیانیه‌اش با عنوان «انسانیت باشکوه» این دیدگاه‌ها را ضد انسانی بداند و تصریح کند «انسانیت» با همه زخم‌هایی که برداشته، هنوز آن قدر عظیم و باشکوه است که نباید با چیزی جایگزین شود.
بشریت نباید اجازه دهد مشتی میلیاردر بی‌پروا تلاش کنند انسان را کنار بزنند. این یک تهدید برای بشریت است. ما باید فوراً توسعه هوش مصنوعی پیشرفته با این هدف را متوقف کنیم. باید تا زمانی که یک نهاد فدرال جدید بتواند ایمنی این فناوری را تضمین کند، تلاش برای ساخت هوش مصنوعی برتر را ممنوع کنیم.
آینده بشریت را نمی‌توان در دستان چند الیگارشی غول‌های فناوری که شیفته پول و قدرت هستند، گذاشت. مردم سراسر جهان باید این آینده را تعیین کنند. انسان‌ها، نه ماشین‌ها، باید در اولویت باشند.