حوزه / در معارف دینی منصب امامت این انتخاب الهی هرگز اتفاقی و بدون حساب‌وکتاب نبوده، بلکه مبتنی بر یک «پیمان پیشین بر زهد»، اثبات «ظرفیت وجودی» و علم ازلی خداوند به «وفاداری مطلق» اولیای الهی به این عهد دشوار است.
به گزارش خبرگزاری حوزه،طرح این پرسش که «ملاک گزینش اولیای الهی چیست و چرا دیگران در این جایگاه قرار نگرفتند؟» ما را به ژرفای حکمت الهی می‌رساند. حجت‌الاسلام والمسلمین محسن قرائتی با الهام از فرازهای دعای ندبه، پاسخی ملموس و استدلالی به این دغدغه داده‌اند که در ادامه تقدیم شما مخاطبین فرهیخته می‌گردد.
پرسش:
این گزینش الهی که فردی مانند امام صادق (ع) به مقام امامت برسد، بر اساس حساب‌وکتاب خاصی بوده است؟ چرا شخص دیگری در این جایگاه قرار نگرفت و آیا ممکن بود فرد دیگری امام شود؟
پاسخ حجت‌الاسلام والمسلمین قرائتی:
این انتخاب، دفعی و گزاف نبوده است؛ هیچ پیامبر یا امامی یک‌شبه ابراهیم، اسماعیل یا امام رضا (علیهم‌السلام) نشده است. قاعده و ملاک این گزینش الهی در فراز آغازین دعای ندبه با بیانی روشن تبیین شده است:
...و شَرَطْتَ عَلَیْهِمُ الزُّهْدَ فِی دَرَجَاتِ هَذِهِ الدُّنْیَا الدَّنِیَّةِ وَ زُخْرُفِهَا وَ زِبْرِجِهَا، فَشَرَطُوا لَکَ ذَلِکَ، وَ عَلِمْتَ مِنْهُمُ الْوَفَاءَ بِهِ، فَقَبِلْتَهُمْ وَ قَرَّبْتَهُمْ...»
(خدایا! این برگزیدگی پس از آن رخ داد که بر آنان شرط کردی نسبت به تمام درجات و زرق‌وبرق این دنیای پست زهد بورزند؛ آنان این شرط سخت را پذیرفتند و متعهد شدند؛ و تو نیز از پیش می‌دانستی که این برگزیدگان حتماً به عهد خود وفا خواهند کرد؛ پس آنان را پذیرفتی و به خود نزدیک ساختی.)
تمثیلی برای فهم موضوع:
فرض کنید مشتری به مغازه‌داری بگوید: «چرا به فلانی جنس نسیه دادی، اما به من ندادی؟»
فروشنده پاسخ می‌دهد:
۱. به او شرط کردم که باید تعهد بدهد و پایبند بماند؛ او شرط را پذیرفت.
۲. من هم به پشتوانه شناخت و اعتمادی که داشتم، می‌دانستم او صددرصد به تعهدش عمل می‌کند و چک او برگشت نمی‌خورد.
بنابراین، برای دریافت چنین جایگاه و توفیقی، هم ظرفیت و پذیرش عهدِ زهد و بندگیِ مطلق لازم بوده و هم پایبندی حتمی به آن در علم الهی محرز بوده است. خداوند سبحان با علم ازلی به وفاداری و ظرفیت بی‌نظیر این انوار پاک در دشوارترین امتحانات، این بار امانت و ولایت را بر دوش آنان نهاد.