حوزه/ حجت‌الاسلام محمدنژاد عمران در سالگرد ارتحال علامه امینی، از کتاب «شهداء الفضیلة» به عنوان اثری ارزشمند در ثبت تاریخ علمای شهید اسلام یاد کرد که در سایه آفتاب درخشان «الغدیر» ناشناخته مانده است.
حجت‌الاسلام و المسلمین مرتضی محمدنژاد عمران، از اساتید مدارس علمیه جویبار، با اشاره به بیست و هشتم ربیع الثانی، سالگرد ارتحال علامه امینی (ره) اظهار داشت: این محقّق و صاحب نظر عالیقدر، نامش را با کتاب ارزشمند «الغدیر» در دنیا جاودان نمود.
کارشناس دینی در بیان مختصری از زندگینامه این مدافع بزرگ ولایت، خاطرنشان کرد: عبدالحسین امینی (۱۲۸۱- ۱۳۴۹ ه.ق) که در خانواده‌ای متدین و علمی در آذربایجان شرقی متولد شده بود، مسیر تحصیلات خود را از تبریز آغاز کرد و در نجف اشرف به مقام اجتهاد رسید.
وی با اشاره به پیشینه خانوادگی علامه امینی (ره)، متواضع بودن و زهد ایشان را میراثی از پدر (احمد امینی) و جدّشان (نجفقلی امین‌الشرع) دانست که هر دو از فقهای برجسته و زاهد زمان خود بودند و فضای خانگی سرشار از تقوا را برای پرورش چنین نخبه‌ای فراهم کردند.
حجت الاسلام و المسلمین محمدنژاد عمران با تأکید بر جدّیت و تلاش خستگی‌ناپذیر علامه امینی (ره) در اتصال اسناد روایتی و اخذ اجازه روایت از بزرگان زمانه یادآور گردید: این امر، نشان‌دهنده دقت علمی و وسواس ایشان در صیانت از احادیث پیامبر خدا (ص) و ائمه معصومین (ع) است.
کتاب شهداء الفضیله
استاد مدرسه علمیه ائمه اطهار (ع) خاطرنشان کرد: علامه امینی (ره) علاوه بر تسلّط بر فقه و اصول، در ثبت تاریخ علمای اسلام نیز پیشگام بود؛ به گونه ای که در کتاب «شهداء الفضیلة»، زندگی بیش از صد عالم شیعه را که در راه تبلیغ دین جان باخته بودند، به رشته تحریر درآورد.
وی با اشاره به اهمیت کتاب «شهداء الفضیله» تصریح نمود: دائرة المعارف عمیق و ماندگار «الغدیر» علامه امینی (ره) مانند آفتاب درخشانی است که دیگر آثار علمی و ارزشمند ایشان، تحت الشعاع قرار گرفته است؛ به عنوان نمونه ایشان در کتاب «شهداء الفضیله» به معرفی علمایی در تاریخ تشیع پرداخته که در راه نشر معارف اسلامی به شهادت رسیده اند.
حجت الاسلام و المسلمین محمدنژاد عمران ابراز داشت: علامه امینی (ره) در مقدمه کتاب «شهداء الفضیله» می نویسد: «بسم الله الرحمن الرحیم حمداً لمن خصّ ذوی الشهادة بالسعادة، و الصلاة والسلام علی نبیه و آله خیر سادة. (و بعـد) فهذا ما بذلت فی جمع شتاته الجهد، و صرفت فی سبیل ترصیفه الأوقات الثمینة، من تاریخ الشهداء من علمائنا الأعلام الذین بذلوا مهجهم فی سبیل الحقایق الدینیة، أقدّمه لطلاب الفضایل، و روّاد الکمال، إحیاء لذکری أولئک الکرام، ولما کان العلماء المستشهدون فی القرون الثلاثة الأولی من الهجرة المقدسة قد دوّنت اخبارهم فی المعاجم الکثیرة لأصحابنا و غیرهم ابتدأت فی کتابنا هذا من شهداء القرن الرابع إلی العصر الحاضر، و ذیلت غیر واحد من القرون ببعض مشاهیر شهدائنا من الأعیان و السادة الفضلاء ممن لم یکن لهم شهرة علمیة و رأیت لذکرهم أهمیة، راجیاً من الباری تعالی أن یجعل عملی هذا خالصاً لوجهه الکریم و الله الهادی إلی سواء السبیل؛ این اثر را (که حاصل تلاشی پیگیر برای گردآوری روایت‌های پراکنده و صرفِ زمانی گران‌بهاست و شرح حالِ عالمانِ شهید و برجسته‌ای را در بر دارد که جان خویش را فدای حقایق دینی کردند) به جویندگان فضیلت و مشتاقان کمال تقدیم می‌کنم تا یاد آن بزرگواران را گرامی بدارم. از آنجا که شرح حال عالمان شهید در سه سدهٔ نخستِ دوران مقدس هجری پیش‌تر در آثار متعددِ تراجم‌نگاری، چه به قلم عالمان ما و چه دیگران، ثبت و ضبط شده است، من این مجلّد را با شهدای قرن چهارم آغاز کرده و تا روزگار کنونی ادامه داده‌ام. افزون بر این، شرح حال برخی شهدای نامدار، یعنی چهره‌های شاخص و بزرگوارانِ بافضیلتی را نیز به قرون مختلف افزوده‌ام که اگرچه شاید شهرت علمی فراگیری نداشته‌اند، اما شایستهٔ یادکرد بوده‌اند. از خداوند متعال مسئلت دارم که این اثر را به عنوان کاری خالصانه در پیشگاه ذات اقدس خویش بپذیرد؛ و خداوند راهنمایِ راهِ راست است.»
وی افزود: علامه امینی (ره) این کتاب ارزشمند را با نام «امامزاده ناصرالحق» کرده و ایشان را به عنوان یکی از علمای بزرگ امامیه و از شهدای راه نشر معارف حقّه اسلامی معرفی می کند؛ در فهرست کتاب با این نامهای درخشان، به عنوان علمای شهید در راه فضیلت، آشنا می شویم:
«الإمام أبو محمد الاطروش (امامزاده ناصرالحق، ناصر کبیر)، ابو الحسن الکلینی، الشیخ حسن الانطاکی، بدیع الزمان الهمدانی، الناشی علی بن وصیف، إبن هانی الاندلسی، ابو فراس الحمدانی، علی بن فرات، ابو الحسن التهامی، ثابت بن أسلم الحلبی، الشیخ عبد الکریم القزوینی، ابن طرخان الکندی، ابن سهلان، ابو المحاسن الرویانی، ابو علی «الفتال»، ابن الراوندی، الطغرائی، الامیر کیکاوس الدیلمی، ابو علی الطبرسی، الامام ابن المعمر، الإمام یحیی، الشیخ حسن القزوینی، الشیخ خلیفة القزوینی، الشیخ حسن القزوینی، الشیخ زین القزوینی، ابو الحسن الغسانی، الإمام أحمد الحمدانی، طلائع بن رزیک، شهاب الدین المیکالی، الشیخ محمد المکی، صفی بن محاسن، کمال الدین الاصفهانی، تاج الدین الآوی، جمال الدین الأعرجی، الحسن بن زهرة، الشیخ حسن السکاکینی، السید تاج الدین، جلال الدین البغدادی، السید غیاث الدین، السید ابن معیة، النعیمی المشهدی، ابن محسد الشیرازی، الشهید الأول، علی الحلبی، عماد الدین الشیرازی، صدر الدین الکبیر السید عبد الباقی، المولی محمد طالب، غیاث الدین الهروی، السید شریف الشیرازی، المحقق الکرکی، عماد الدین الطوسی، خان میرزا الصفوی، المولی البنائی، السید عبد الوهاب التبریزی، المولی أحمد السندی، الأمیر أبو الحسن الفراهانی، الشهید الثانی، القاضی جهان القزوینی، عز الدین العاملی، الشیخ فضل الله الخراسانی، الشهید الثالث، المولی أحمد الهندی، القاضی نور الله المرعشی، السید زین العابدین الکاشی، السید محمد مؤمن الاسترابادی، الخطیب الاسترابادی، الشیخ حسین التنکابنی، الشیخ ابو الفضل الهندی، الشیخ علی الحرّ العاملی، السید نصر الله الحائری، شیخ الإسلام النسابة، میرزا ابراهیم الاصبهانی، السید محمد باقر الاصبهانی، الحاج محمد رضی القزوینی، السید محمد الاصبهانی، الشیخ علی بن سودون، المولی علی اکبر الطالقانی، میرزا هاشم الهمدانی، الخطیب الکرمانشاهی، المولی محمد علی الشیرازی، آقا محمد مهدی المازندرانی، آقا حسین المشهدی، الشیخ محمد البلادی، المولی علی الزنجانی، آقا محمد رضا الشیرازی، میرزا محمد حسین الاصبهانی، الشیخ صادق البغدادی، السید ابو عبد الله الکرمانی، الشیخ یوسف الحصری، السید أبو البرکات العاملی، السید أحمد البحرانی، السید محمد العاملی، الشیخ زین العاملی، الشیخ صالح العسیلی، میرزا محمد مهدی الاصبهانی، الشیخ عبد الصمد الهمدانی، و قُتل معه عمدة من الاعلام، أوعزنا الیهم، الشیخ حسین البحرانی، میرزا محمد الکشمیری، السید محمد علی العاملی، السید علی العاملی، المولی محمد تقی البرغانی، السید غلام رضا البیرجندی، السید علی البیرجندی، الشیخ محمد حسین الاعسم»
برخی از آثار علمی علامه امینی (ره)
کارشناس دینی با اشاره به آثار ارزشمند و ماندگار علامه امینی (ره) اظهار داشت: از جمله آثار «منشر شده» ایشان می توان به «الغدیر، شهداء الفضیله، تحقی و تعلیق کامل الزیارات این قولویه، ادب الزائر لمن یَمم الحائر، سیرتنا و سنتنا سیرة نبیّنا و سنتهٌ، تفسیر سورهٔ فاتحه الکتاب، المقاصد العلیّه فی المطالب السنیة، و فاطمة الزهرا (س)» اشاره نمود؛ چه اینکه بسیاری از آثار ایشان هنوز به چاپ نرسیده است؛ از جمله: «اعلام الانام فی معرفة الملک العلام (در توحید) به فارسی، تفسیر سوره غافر:۱۱، تفسیر سوره اعراف: ۱۸، تفسیر آیه سوره اعراف: ۱۷۲، تفسیر آیه سوره واقعه: ۷ الی ۱۱، ثمرات الاسفار (در۲ جلد)، تعالیق بر رسائل شیخ انصاری، تعالیق بر مکاسب شیخ انصاری، رساله‌ای دربارهٔ حقیقت زیارات، رساله‌ای در علم «درایة الحدیث»، رساله‌ای دربارهٔ «نیّت»، ریاض الانس (در ۲ جلد هر جلد ۱۰۰۰ صفحه)، العترة الطاهره فی الکتاب العزیز، رساله‌ای دربارهٔ کتاب «سلیم بن قیس الهلالی»، و رجال آذربایجان.
