حوزه /کارشناس مسائل دینی با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه مدیران مساجد به نوجوانان گفت: نوجوان نباید صرفاً مخاطب برنامه‌های فرهنگی و مذهبی مسجد باشد، بلکه باید فرصت طراحی برنامه، تصمیم‌گیری، پذیرش مسئولیت و مشارکت در فعالیت‌های اجرایی را پیدا کند تا ارتباطی عمیق و ماندگار با مسجد شکل بگیرد.
به گزارش خبرگزاری حوزه، یکی از مسائل مهم در زمینه جذب و تربیت نوجوانان در مساجد، تغییر رویکرد از برنامه‌ریزی صرف برای این گروه سنی به فراهم کردن زمینه مشارکت و نقش‌آفرینی آنان در فعالیت‌های مسجد است؛ رویکردی که نوجوان را از جایگاه مخاطب برنامه‌ها خارج می‌کند و به عضوی فعال و اثرگذار در مجموعه مسجد تبدیل می‌سازد.
حجت‌الاسلام والمسلمین مهدی عبدی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری حوزه در تهران، با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه مدیران مساجد به نوجوانان گفت: نوجوان نباید صرفاً مخاطب برنامه‌های فرهنگی و مذهبی مسجد باشد، بلکه باید فرصت طراحی برنامه، تصمیم‌گیری، پذیرش مسئولیت و مشارکت در فعالیت‌های اجرایی را پیدا کند تا ارتباطی عمیق و ماندگار با مسجد شکل بگیرد.
نوجوان؛ از مخاطب برنامه تا کنشگر مسجد
حجت الاسلام والمسلمین عبدی با بیان اینکه نگاه مدیران مسجد به نوجوانان باید تغییر کند، اظهار داشت: فضای مدیریت مسجد نباید به‌گونه‌ای باشد که صرفاً برای نوجوان برنامه برگزار کنیم و از او بخواهیم به‌عنوان شرکت‌کننده در مراسم حضور داشته باشد؛ بلکه باید او را در خود فعالیت‌های مسجد سهیم کنیم.
وی افزود: نوجوان باید فرصت داشته باشد ایده و طرح ارائه دهد، مسئولیت بپذیرد، در تصمیم‌گیری‌ها مشارکت کند و اجرای بخشی از برنامه‌ها را بر عهده بگیرد تا نتیجه فعالیت خود را ببیند. هنگامی که نوجوان احساس کند حضورش در مسجد اثرگذار است و می‌تواند کاری را پیش ببرد، ارتباط او با مسجد نیز عمیق‌تر خواهد شد.
این کارشناس دینی با اشاره به تفاوت دو رویکرد در مدیریت فعالیت‌های نوجوانان تصریح کرد: یک نگاه این است که برای نوجوان برنامه داشته باشیم و نگاه دیگر آن است که خود نوجوان یکی از طراحان و مدیران برنامه باشد. به نظر من، رویکرد دوم اثربخشی بیشتری دارد؛ زیرا اگر به دنبال ارتباط عمیق و ماندگار نوجوان با مسجد هستیم، باید او را از «مخاطب برنامه» به «کنشگر مسجد» تبدیل کنیم.
وی ادامه داد: کنشگر مسجد کسی است که احساس می‌کند مسجد فقط مکانی برای دریافت خدمات و شرکت در برنامه‌ها نیست، بلکه در آن نقش و مسئولیت دارد و می‌تواند اثرگذار باشد.
مسئولیت‌سپاری به نوجوانان بر اساس استعداد و توانایی
حجت الاسلام والمسلمین عبدی با تأکید بر اینکه مسئولیت‌سپاری به نوجوانان باید متناسب با توانایی‌ها و استعدادهای آنان باشد، خاطرنشان کرد: نخستین وظیفه مربی و مدیر مسجد، استعدادشناسی است. باید توانمندی‌های نوجوانان را شناسایی کنیم و متناسب با ظرفیت هر فرد، مسئولیتی به او بسپاریم.
وی افزود: می‌توان یک نوجوان را مسئول رسانه و تولید محتوا کرد، نوجوان دیگری را در فضاسازی و طراحی دکور به کار گرفت و فرد دیگری را مسئول هماهنگی اعضای گروه قرار داد. همچنین نوجوانان می‌توانند در طراحی برنامه‌های ورزشی و فرهنگی یا انجام فعالیت‌های اجرایی و مدیریتی مشارکت داشته باشند.
این کارشناس دینی با اشاره به ظرفیت فعالیت‌های اجتماعی برای نقش‌آفرینی نوجوانان بیان کرد: حضور در برنامه‌های خدمت‌رسانی، کمک به نیازمندان، فعالیت‌های محیط‌زیستی و اقدامات خیرخواهانه می‌تواند به نوجوان نشان دهد که مسجد صرفاً محل برگزاری مراسم نیست، بلکه پایگاهی برای خدمت به مردم و حل مسائل جامعه به شمار می‌رود.
وی تأکید کرد: نوجوانان استعدادهای متفاوتی دارند؛ یکی در سخنرانی و اجرا توانمند است، دیگری در فعالیت‌های رسانه‌ای استعداد دارد و نوجوانی دیگر در کارهای اجرایی و مدیریتی موفق‌تر عمل می‌کند. اگر برای همه نوجوانان یک نسخه واحد در نظر بگیریم، نه‌تنها از ظرفیت‌های آنان استفاده نکرده‌ایم، بلکه ممکن است زمینه رشد و شکوفایی استعدادهایشان را نیز محدود کنیم.
حجت الاسلام والمسلمین عبدی یکی از راه‌های مشارکت دادن نوجوانان در فعالیت‌های مسجد را پرسیدن نظر آنان دانست و گفت: حتی می‌توان از خود نوجوان پرسید: «اگر قرار بود شما مدیر مسجد باشید، برای نوجوانان و هم‌سن‌وسال‌های خود چه برنامه‌ای طراحی می‌کردید؟»
وی افزود: همین سؤال به‌ظاهر ساده می‌تواند نگاه نوجوان را تغییر دهد؛ زیرا دیگر خود را صرفاً مصرف‌کننده طرح‌ها و برنامه‌های مسجد نمی‌بیند، بلکه احساس می‌کند نظرش اهمیت دارد و می‌تواند مسئولیتی بر عهده بگیرد.
این کارشناس دینی با بیان اینکه مشارکت دادن نوجوانان باید واقعی و متناسب با توانایی‌های آنان باشد، تصریح کرد: مسئولیت‌سپاری به نوجوان به این معنا نیست که همه امور مسجد را به او واگذار کنیم. نوجوان همچنان به آموزش، راهنمایی و همراهی یک مدیر مدبر و بزرگ‌تر فکری نیاز دارد؛ اما در کنار این هدایت، باید فرصت تجربه کردن، تصمیم گرفتن و پذیرفتن مسئولیت را نیز در اختیار او قرار داد.
مسجد؛ محیطی برای تربیت نسل مسئولیت‌پذیر
حجت الاسلام والمسلمین عبدی با تأکید بر نقش تجربه عملی در تربیت نوجوانان خاطرنشان کرد: اگر می‌خواهیم نوجوان مسئولیت‌پذیر باشد، باید به او مسئولیت بدهیم؛ اگر می‌خواهیم کار گروهی را یاد بگیرد، باید فرصت کار گروهی را برایش فراهم کنیم و اگر به دنبال تقویت اعتمادبه‌نفس او هستیم، باید امکان انجام یک کار واقعی و مشاهده نتیجه آن را در اختیارش قرار دهیم.
وی ادامه داد: مسجد می‌تواند محیطی امن برای رشد شخصیتی نوجوانان و تجربه مهارت‌های اجتماعی و مدیریتی آنان باشد؛ محیطی که در آن نوجوان، علاوه بر بهره‌مندی از برنامه‌های تربیتی و فرهنگی، فرصت پیدا کند توانایی‌های خود را بشناسد و در فعالیت‌های جمعی نقش مؤثری ایفا کند.
این کارشناس دینی در پایان تأکید کرد: مسجدی که صرفاً برای نوجوان برنامه برگزار می‌کند، ممکن است مخاطبانی داشته باشد؛ اما مسجدی که به نوجوان فرصت نقش‌آفرینی می‌دهد، می‌تواند نسلی مسئولیت‌پذیر، خلاق و فعال تربیت کند؛ نسلی که خود را عضوی مؤثر از مسجد می‌داند و برای استمرار و پیشرفت فعالیت‌های آن احساس مسئولیت می‌کند