آیت‌الله العظمی یعقوبی در بیست‌ودومین خطاب فاطمی خود، با استناد به قرآن و سیره حضرت زهرا(س)، ابتلائات و آزمون‌های سخت الهی را سنتی برای خالص‌سازی مؤمنان برشمرد و پایداری بر حق را تنها راه رسیدن به نصرت الهی دانست.
مرجع عالیقدر جهان تشیع حضرت آیت‌الله العظمی شیخ محمد یعقوبی، با تأکید بر اینکه ابتلا و تزلزل از سنت‌های الهی در زندگی افراد و جوامع است، تصریح کرد: پایداری بر حق در شرایط سخت و هنگام شدت گرفتن گرفتاری‌ها، معیار واقعی صداقت ایمان است و ورود به بهشت صرفاً با ادعای مسلمانی یا انجام برخی عبادات محقق نمی‌شود، بلکه مستلزم صبر، مجاهدت، پذیرش مسئولیت و عبور از آزمون‌هایی است که حقیقت مواضع انسان را آشکار می‌سازد.
این سخنان در بیست‌ودومین خطاب فاطمی سالانه آیت‌الله یعقوبی با عنوان «پایداری و صداقت در موضع‌گیری هنگام زلزله امتحان» بیان شد. وی در این سخنرانی به تفسیر آیه ۲۱۴ سوره بقره پرداخت که خداوند متعال در آن می‌فرماید: «آیا چنین پنداشتید که (به همین سادگی) وارد بهشت خواهید شد، در حالی که هنوز همانند حوادثی که بر گذشتگان شما آمد، بر شما نگذشته است؟! آنان گرفتار زیان‌ها و رنج‌ها شدند و چنان متزلزل گردیدند که پیامبر و کسانی که با او ایمان آورده بودند، گفتند: پس یاری خدا کی خواهد رسید؟! آگاه باشید که یاری خدا نزدیک است.»
مرجع عالیقدر دینی با تبیین این آیه خاطرنشان کرد که ابتلائات الهی موجب خالص شدن مؤمنان، صیقل یافتن ایمان آنان و پاکی جان‌هایشان می‌شود و در نهایت، کسانی را که در ایمان خود صادق هستند از دیگران متمایز می‌کند.
ابتلائات الهی؛ آزمونی برای سنجش استقامت مؤمنان
آیت‌الله یعقوبی با اشاره به تعبیر قرآنی «وَزُلْزِلُوا» (و چنان متزلزل شدند)، اظهار داشت: این تعبیر بیانگر شدت آزمون‌های الهی و فشارهای روحی و روانی طاقت‌فرسایی است که انسان در جریان ابتلا با آن مواجه می‌شود؛ فشارهایی که گاه می‌تواند انسان را تا مرز فروپاشی روحی پیش ببرد.
وی افزود: وعده الهی «أَلَا إِنَّ نَصْرَ اللَّهِ قَرِیبٌ» (آگاه باشید که یاری خدا نزدیک است)، مایه آرامش و اطمینان قلب مؤمنانی است که بر مسیر حق استقامت می‌کنند و تأکید دارد که پیروزی در زمان مقتضی و بر اساس حکمت الهی محقق خواهد شد؛ هرچند سختی‌ها شدت یابد و گشایش، از نگاه انسان، به تأخیر بیفتد.
تجربه‌های تاریخی؛ شدت گرفتاری به معنای رها شدن بندگان از سوی خدا نیست
مرجع عالیقدر دینی در ادامه، به برخی شواهد قرآنی و تاریخی از این سنت الهی اشاره کرد؛ از جمله گرفتاری مؤمنان در جنگ احزاب و رنج‌ها، شکنجه‌ها و آزارهایی که مسلمانان صدر اسلام با آن مواجه شدند.
وی تأکید کرد که شدت یافتن بلا و گرفتاری به معنای رها شدن بندگان از سوی خداوند متعال نیست؛ بلکه گشایش الهی گاه در همان لحظاتی فرا می‌رسد که سختی‌ها به اوج خود رسیده و امید انسان از اسباب و عوامل دیگر قطع شده و تنها به خداوند متعال معطوف است.
رحلت پیامبر اکرم(ص)؛ آزمونی بزرگ برای پایبندی به عهد و پیمان
آیت‌الله یعقوبی در بخش فاطمی سخنرانی خود، به زلزله‌ای که رحلت پیامبر اکرم(ص) در جامعه اسلامی ایجاد کرد و آزمونی که پس از آن برای پایبندی به عهدها و پیمان‌ها شکل گرفت، پرداخت.
وی با اشاره به موضع حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) در برابر عقب‌نشینی از تعهداتی که پیامبر اکرم(ص) بر آنها تأکید کرده بود، به احتجاج آن حضرت با استناد به کتاب خداوند متعال و تلاش ایشان برای برانگیختن همت انصار و یادآوری فداکاری‌های آنان در راه یاری اسلام اشاره کرد.
حضرت زهرا(س)؛ الگویی در پایبندی به اصول و دفاع از حق در بحران‌ها
مرجع عالیقدر دینی خاطرنشان کرد که موضع حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) درسی ماندگار درباره ضرورت پایبندی به اصول و ایستادگی در مسیر حق هنگام بروز بحران‌هاست و نشان می‌دهد که نباید مصیبت‌ها و آشفتگی‌ها را بهانه‌ای برای شانه خالی کردن از مسئولیت‌ها قرار داد.
وی همچنین به تناقض میان کندی و تعلل در پاسخگویی به دعوت حق و شتاب‌زدگی در پیروی از هواهای نفسانی و منافع شخصی اشاره کرد.
خشم، تعصب و دنیاطلبی؛ از عوامل لغزش در آزمون‌های الهی
آیت‌الله یعقوبی هشدار داد که زلزله‌های امتحان و آزمون الهی تنها به جنگ‌ها و مصیبت‌های بزرگ محدود نمی‌شود، بلکه ممکن است از خشم، تعصبات عشیره‌ای و حزبی، حسادت، طمع به مال و قدرت و تسلیم شدن در برابر خواسته‌های نفسانی نیز سرچشمه بگیرد.
وی در همین زمینه، با استناد به مواضع و رفتارهای افراد در واقعه کربلا، به‌ویژه موضع حُرّ بن یزید ریاحی، تأکید کرد که وی توانست در لحظه حساس و هنگام شدت گرفتن آزمون، تصمیم درست را اتخاذ کند؛ در حالی که برخی دیگر در برابر هواهای نفسانی و منافع خود تسلیم شدند.
ضرورت عبرت‌گیری از تاریخ و استقامت تا پایان مسیر
آیت‌الله یعقوبی در پایان، بر ضرورت درس‌آموزی از تاریخ، برخورداری از هوشیاری و بصیرت و بررسی دقیق مواضع پیش از هرگونه اقدام تأکید کرد.
وی همچنین با یادآوری سفارش پیامبر اکرم(ص) درباره تدبر در پیامدهای امور، اخلاص در برابر خداوند متعال، توکل بر او و آمادگی شایسته را از الزامات عبور موفقیت‌آمیز از آزمون‌های الهی دانست.
مرجع عالیقدر دینی در جمع‌بندی سخنان خود تأکید کرد که ملاک، صرفاً ادعای ایمان نیست، بلکه پایداری و استقامت بر ایمان تا پایان مسیر اهمیت دارد؛ چراکه اعتبار و ارزش اعمال انسان به سرانجام و فرجام آنها بستگی دارد.