سرویس فرهنگ و نشر خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، در پایتخت کانال‌ها و رکاب‌ها، کتاب، روحی چندلایه است که از برج‌های دوازده‌متری کاغذ تا بوی ترشی و دالان‌های دنج شعر فلسفی، هویتی دیگر یافته است.
آمستردام به جریان چرخیدن چرخ‌های فولادی دوچرخه‌ها خلاصه نمی‌شود؛ زیر این گردش سریع، یک شهر کاغذی عظیم زنده است. فرهنگ شهری هلند، تاروپودی از کتاب دارد. «مرکز کتاب آمریکایی» تجسم همین رنگارنگی درهم‌تنیده است. ورود به این فضا، یعنی ایستادن روبه‌روی برجی از کاغذ؛ جایی که کنار راه‌پله مرکزی، دیوارهای کشیده با ارتفاع دوازده متر پوشیده از عناوینی هستند که از کف تا سقف رفته‌اند.
در میانه این تالار، یک دستگاه چاپ فوری مستقر است که می‌تواند در چند دقیقه کوتاه، هر نسخه شخصی یا متن عمومی را به جلد و عطف برساند و لمس فیزیکی چاپ را آنی کند.
اینجا حتی مؤلفان تازه‌کار می‌توانند در برنامه منظم «کتابتان را به یک ناشر حرفه‌ای بسپارید»، سرنوشت اثرشان را بازتعریف کنند. این تلفیق شگفتی‌ها، چند بلوک آن‌سوتر در شعبه نامدار «واتراستونز» هم ادامه می‌یابد؛ کتابفروشی سرشناسی که در میان انبوه کتاب‌های جلدسخت، قفسه‌هایی از شیشه‌های ترشی سنتی و مرباهای دست‌ساز به مشتریانش تعارف می‌کند.
اما جاذبه دیگر آمستردام در گوشه‌های آن برق می‌زند. کتابفروشی‌های شهر انگار تکه‌های یک پازل، در کوی و برزن به دل کتابدوستان راهی باز کرده‌اند؛ فروشگاهی که در خطوط بتن و معماری، نفس می‌کشد؛ گوشه‌ای دیگر وقف نقاشی و داستان‌های مصور است، مغازه‌ای منحصراً چشم به زرق‌وبرق مد و فریم‌های عکاسی دوخته، کتابفروشی هنری نام‌آشنای «بوکی ووکی» که نبض فرم‌های نو هنر تجسمی را دارد و دکه‌هایی که صرفاً مجلات ادبی معتبر را در قفسه‌ها ورق می‌زنند.
در کنار این‌ها، تاریخ نیز حضور زنده خود را حفظ کرده است؛ کتابفروشی ویژه آثار «آنه فرانک» درست در جوار خانه-موزه او، پل مستقیمی میان گذشته و امروز پایتخت کشیده است.
نقطه اوج این پرسه روایی، عبور از گذرگاه مسقف و پررمزو راز «اوده من هویسپورت» است؛ محوری طویل با باجه‌های فشرده فروش کتاب‌های نایاب و کهنه. چسبیده به این گذر باریک، کتابفروشی شعر «پردو» (گمشده) جای گرفته است؛ محفلی دانشگاهی و متمرکز که جمعه‌های هر هفته، سالن تئاتر مجاور را به تسخیر واژه‌ها درمی‌آورد. فضایی که روزگاری آشپزخانه بیمارستان کهن شهر بود، اکنون هر آدینه با حضور فلاسفه، نویسندگان برجسته و خطیبان سرشناس سراسر اروپا حرارت می‌گیرد تا ثابت کند در این شهر، خواندن هرگز پایان نمی‌یابد.
برگرفته از کتاب «دنیای کتاب و کتابفروشی‌ها» نوشته، جن کمپبل ترجمه: نیما مانی از انتشارات طرح نقد