سرویس هنر خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) - مهرزاد دانش، نویسنده و منتقد سینما؛ یکی از چالش‌های عمومی پیش روی عرصه فیلم کوتاه و نسل فیلمسازان جوان در ایران، چیرگی تکنیک، ابزارگرایی و فرم‌گرایی بصری بر درک عمیق دراماتیک از متن است. در فضای آموزشی سینمای تجربی و فیلم کوتاه، بسیاری از هنرجویان با اصول آکادمیک دکوپاژ، فناوری‌های نوین تصویربرداری، نورپردازی و جنبه‌های مختلف فنی دوربین مهارت کم‌وبیش قابل توجهی پیدا می‌کنند، اما در رویارویی با جوهره متن، مخصوصا در پیوند نگاه خلاقانه و بصری خود به ساختار درونی فیلمنامه، دچار لکنت می‌شوند. کتاب «ملاقات کارگردان با فیلمنامه؛ راهنمایی برای کارگردانان و فیلمنامه‌نویس‌ها» نوشته پیتر مارکهام که به همت انجمن سینمای جوانان ایران و با ترجمه‌ای روان و دقیق به چاپ رسیده است، بر همین نکته دست می‌گذارد و انتشار آن، پاسخی سنجیده به یک نیاز آموزشی مبرم در بدنه سینمای کشور است.
اهمیت موضوع این کتاب بیش از هر چیز در نگاه ساختارشکنانه‌ای نهفته است که نویسنده نسبت به ماهیت حرفه کارگردانی می‌افکند. مارکهام با بیان مثال‌های روشن و جذاب از مصداق‌های سینمایی و با استدلال‌هایی متقاعدکننده خاطرنشان می‌سازد که کارگردانی، علاوه بر چینش مکانیکی نماها، کنترل میزانسن، انتخاب لنز و هدایت صرف بازیگران، هنری مبتنی بر کشف حقیقت پنهان درام، خوانش چندلایه متن و استخراج دقیق زیرمتن برای تبدیل آن به زبانی بصری است. او در این اثر با تبیین بیست‌ودو رویکرد، به کارگردان‌ها می‌آموزد که چگونه پیش از ورود به صحنه و بستن دکوپاژ، متن را کالبدشکافی کنند و ساختار دراماتیک آن را بشناسند تا از شکل‌گیری روایت‌های تصنعی، کم‌رمق و تک‌بعدی پرهیز شود. این ویژگی آموزشی، برای بدنه سینمای جوان ایران که به دلایل مختلف گرایش چشمگیری به الگوی فردی «نویسنده/کارگردان» دارد، حکم نقشه راهی را دارد که مانع از انحراف در مسیر و هرز سرمایه خلاقانه نسل جوان می‌شود.
در این میان، جایگاه خود مؤلف بر اعتبار و ارزش عملی این اثر افزوده و آن را از سطح یک جزوه یا کتاب تئوری صرف متمایز ساخته است. پیتر مارکهام، مدرس برنامه حرفه‌ای کارگردانی در دانشگاه UCLA، دارای پیشینه‌ای پرمایه در تدریس و اجرای پروژه‌های سینمایی است. او سابقه ۱۷ سال فعالیت در انستیتو فیلم آمریکا (AFI) را در کارنامه دارد و اکنون ریاست بخش کارگردانی این موسسه بر عهده اوست. مارکهام در طول سالیان تدریس در AFI، راهنمای حدود ۴۵۰ کارگردان نوپا بوده و نقش مؤثری در موفقیت بسیاری از آن‌ها در جشنواره‌های جهانی و آکادمی اسکار ایفا کرده است. در حوزه عملی، مارکهام سوابق چشمگیری در همکاری با بزرگان سینما دارد؛ از جمله کارگردانی واحد دوم در فیلم دارودسته‌های نیویورکی مارتین اسکورسیزی و فیلم بیمار انگلیسی آنتونی مینگلا. او همچنین به عنوان کارگردان مستقل در بریتانیا فعالیت داشته و فیلم «باکلان» او با بازی رالف فاینز، نامزد جایزه بفتا شده است و اینک در این کتاب، حاصل سال‌ها مواجهه رودررو، نقد و هدایت صدها فیلمساز مستعد بین‌المللی را به رشته تحریر درآورده است. انتقال این تجربیات به سینمای ایران و مخصوصا عرصه فیلم کوتاه، فرصتی نیکوست.
انتشار کتاب «ملاقات کارگردان با فیلمنامه؛ راهنمایی برای کارگردانان و فیلمنامه‌نویس‌ها» از سوی انجمن سینمای جوانان ایران، به عنوان اصلی‌ترین مأمن تولید، استعدادیابی و آموزش فیلم کوتاه در سراسر کشور، حرکتی ضروری بوده است. مخاطبان اصلی این کتاب، جوانانی هستند که در آستانه تولید نخستین آثار حرفه‌ای خود هستند و بیش از هر چیز به پرورش ذهن و استعداد خود در درک دراماتیک فیلمنامه نیاز دارند. افزوده شدن این کتاب در سبد آموزشی دفاتر سینمای جوان و بازار نشر کتاب‌های سینمایی، می‌تواند پیوندی سازنده میان دانش/تجربه سینمایی روز جهان و ذهن خلاق و پرشور فیلمسازان جوان ایرانی برقرار سازد، افق دید آنان را فراتر از تکنیک‌های روزمره ببرد و ریشه‌های فکری و تخصصی سینمای آینده ایران را به سهم خود محکم‌تر کند.
|