بجنورد-ایرنا- باغ‌های قدیمی «حصار شیرعلی» و «ینگه‌قلعه«، آخرین بازمانده‌های سبز در بخشی از بجنورد هستند که زیر فشار توسعه شهری قرار گرفته‌اند و اینک امور اراضی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی بر حفظ این باغ‌ها و جایگزینی گردشگری به‌جای تغییر کاربری مسکونی تاکید دارد.
به گزارش ایرنا، شهرها فقط با برج‌ها و خیابان‌های عریض زنده نمی‌مانند؛ گاهی نفس یک شهر به ریشه چند درخت کهنسال بند است. باغ‌هایی که سال‌ها سایه بر سر مردم انداخته‌اند، امروز در محاصره دیوارها و وسوسه ساخت‌وساز قرار گرفته‌اند.
باغ‌های حصار شیرعلی و ینگه‌قلعه برای بجنورد فقط چند قطعه زمین نیستند؛ میراث سبزی هستند که اگر امروز برای حفظشان تصمیم گرفته نشود، فردا شاید تنها نام و خاطره‌ای از آنها باقی بماند. آیا قرار است درختان کهنسال جای خود را به سیمان و آجر بدهند؟
مدیر امور اراضی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی، با تاکید بر ضرورت حفاظت از باغ‌های قدیمی بجنورد اظهار کرد: باغ‌های حصار شیرعلی در جنوب و ینگه‌قلعه در شرق شهر از ظرفیت‌های ارزشمند فضای سبز هستند و نباید به کاربری مسکونی تبدیل شوند.
حسن ایزانلو افزود: رویکرد مورد تاکید، حفظ درختان و استفاده از ظرفیت گردشگری این باغ‌هاست؛ چراکه حتی درختانی که از چرخه اقتصادی تولید محصول خارج شده‌اند، همچنان ارزش زیست‌محیطی و اجتماعی دارند.
ایزانلو با اشاره به نقش این باغ‌ها در تلطیف هوا، کاهش آلودگی و کنترل روان‌آب‌ها و سیلاب‌های ناشی از بارندگی گفت: می‌توان با تعریف کاربری گردشگری و تفرجگاهی، ضمن حفاظت از درختان قدیمی، امکان بهره‌مندی شهروندان از این فضاها را فراهم کرد.
۲ باغ در انتظار حفاظت
مدیر امور اراضی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی با اشاره به مصوبه کمیسیون ماده ۵ برای حفظ باغ‌های حصار شیرعلی اظهار کرد: تغییر کاربری اراضی داخل محدوده شهرها در صلاحیت کمیسیون ماده ۵ است و حفاظت از باغ‌ها و درختان شهری بر عهده شهرداری‌ها قرار دارد.
ایزانلو: باغ‌های حصار شیرعلی و ینگه‌قلعه نباید قربانی توسعه مسکونی شوند
وی تاکید کرد: مسئولیت تعهد و پیگیری حفظ باغ‌های داخل محدوده شهری بر عهده شهرداران و کمیسیون ماده ۵ است و در صورت وقوع ساخت‌وساز غیرمجاز، موضوع از طریق کمیسیون ماده ۱۰۰ شهرداری پیگیری می‌شود.
ایزانلو همچنین با اشاره به اینکه مجوز قطع درختان شهری باید از مسیر قانونی کمیسیون ماده ۷ قانون حفظ و گسترش فضای سبز در شهرها صادر شود، بر ضرورت جلوگیری از تخریب خودسرانه درختان تاکید کرد.
۱۷۰۰ پرونده نظارتی در سال
ایزانلو با اشاره به نظارت بر مجوزهای تغییر کاربری اراضی کشاورزی در خارج از محدوده شهرها و روستاها گفت: به‌طور متوسط سالانه حدود هزار و ۷۰۰ پرونده مورد نظارت قرار می‌گیرد و در صورت مشاهده انحراف از طرح مصوب، پرونده متخلفان به مراجع قضایی معرفی می‌شود.
گردشگری با حفظ درختان؛ راه نجات آخرین بازمانده‌های سبز بجنورد
وی درباره مجازات تغییر کاربری غیرمجاز اراضی کشاورزی نیز اظهار کرد: مطابق ماده ۳ قانون حفظ کاربری، در صورت احراز تخلف و تحقق شرایط قانونی، علاوه بر قلع‌وقمع بنا و اعاده زمین به وضع سابق، جریمه‌ای معادل یک تا سه برابر ارزش روز زمین با کاربری جدید در نظر گرفته می‌شود و در صورت تکرار جرم نیز مجازات حبس پیش‌بینی شده است.
مدیر امور اراضی سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی از مردم خواست تخلفات تغییر کاربری اراضی زراعی و باغی در خارج از محدوده شهرها و روستاها را از طریق سامانه ۱۳۱ گزارش کنند. در داخل محدوده شهر نیز شهروندان می‌توانند موارد قطع درختان و تخریب باغ‌ها را به یگان حفاظت شهرداری اطلاع دهند.
شهرک سلامت؛ راهکاری برای کاهش فشار بر باغ‌ها؟
ایزانلو یکی از برنامه‌های مطرح‌شده برای ساماندهی تقاضای سکونت در فضاهای ویلایی و سبز را امکان‌سنجی ایجاد شهرک سلامت در اراضی ملی و دولتی خارج از محدوده شهرها عنوان کرد.
شهرک سلامت در اراضی ملی؛ طرحی برای پاسخ به تقاضای سکونت در فضاهای سبز
وی گفت: بر اساس مصوبات کمیته پیشگیری و برخورد فوری و موثر با ساخت‌وسازهای غیرمجاز، فرمانداران بجنورد، شیروان و اسفراین باید با استفاده از ظرفیت دانشگاه‌ها، امکان‌سنجی و بررسی محدوده‌های پیشنهادی را دنبال کنند.
وی همچنین تنظیم تفاهم‌نامه سه‌جانبه میان مدیریت امور اراضی جهاد کشاورزی، شهرداری‌ها و اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی را از راهکارهای عملیاتی حفاظت از باغ‌های ارزشمند داخل شهرها دانست.
ایزانلو با تاکید بر ضرورت ایجاد تعادل میان تامین مسکن، منافع اقتصادی و حفاظت از منابع طبیعی خاطرنشان کرد: تصمیم‌گیری درباره تغییر کاربری باید بر اساس ضرورت و منافع عمومی باشد، نه صرفا منافع شخصی.
باغ‌ها را نمی‌توان دوباره کاشت!
بجنورد برای توسعه به فضای سبز بیشتر نیاز دارد، نه از دست دادن آخرین بازمانده‌های باغی خود. درختان کهنسال حصار شیرعلی و ینگه‌قلعه با یک تصمیم اشتباه ممکن است برای همیشه از سیمای شهر حذف شوند؛ درختانی که جایگزین کردنشان نه با چند نهال تازه ممکن است و نه با وعده‌های توسعه شهری.
حفظ درختان قدیمی باید بر منافع کوتاه‌مدت زمین‌خوارانه اولویت داشته باشد
اکنون نگاه شهروندان به شهرداری و کمیسیون ماده ۵ دوخته شده است؛ همان نهادهایی که به گفته مدیر امور اراضی، مسئولیت تعهد و پیگیری حفاظت از این باغ‌ها را بر عهده دارند. گردشگری با حفظ درختان می‌تواند راهی برای بهره‌برداری عمومی از این سرمایه طبیعی باشد، اما آنچه اهمیت دارد، تبدیل وعده حفاظت به اقدام عملی است.
باغ‌های بجنورد فقط متعلق به امروز نیستند؛ حق نسل‌هایی هستند که هنوز به دنیا نیامده‌اند.