حوزه/ مُبلّغ حوزه علمیه خراسان، با تأکید بر ضرورت تقویت هویت اجتماعی طلاب، نقش‌آفرینی در عرصه‌های فرهنگی و تبلیغی را از رسالت‌های مهم بانوان طلبه دانست و بر لزوم افزایش خودباوری، مهارت‌افزایی، ارتباط مؤثر با نسل جوان و آغاز فعالیت‌های تبلیغی از نخستین سال‌های تحصیل تأکید کرد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد، حجت‌الاسلام سجاد کشاورز، مُبلّغ حوزه و فعال رسانه‌ای و فضای مجازی، در کارگاه هویت اجتماعی ویژه طلاب شرکت‌کننده در اردوی فرهنگی‌تربیتی «راه دل» که در مجتمع فرهنگی‌آموزشی حضرت جوادالائمه(علیه‌السلام) گلبهار برگزار شد، با اشاره به جایگاه و مسئولیت اجتماعی طلاب اظهار داشت: طلبه باید خود را برای حضور مؤثر در جامعه آماده کند و به جای انتظار برای مراجعه مخاطبان، با شناخت نیازهای فرهنگی و اعتقادی مردم، در میان اقشار مختلف جامعه حضور یابد و زمینه ارتباط و هدایت آنان را فراهم کند.
وی با اشاره به تفاوت جایگاه و رسالت عالمان دینی با دیگر اقشار جامعه، بیان کرد: در روایات، عالمان وارثان انبیا معرفی شده‌اند و این جایگاه، مسئولیت سنگینی را بر دوش آنان قرار می‌دهد؛ چراکه انبیا برای هدایت مردم به سراغ آنان می‌رفتند و در مسیر دعوت به خداوند، از هیچ تلاشی دریغ نمی‌کردند.
این مُبلّغ حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه طلبه نباید تنها به فعالیت در محیط مدرسه و مسجد محل خود محدود شود، افزود: رسالت طلبگی اقتضا می‌کند در جست‌وجوی افرادی باشیم که از خداوند فاصله گرفته‌اند و برای بازگرداندن آنان به مسیر معنویت و بندگی تلاش کنیم. قرار نیست مخاطبان همواره به سراغ ما بیایند، بلکه باید با حضور در عرصه‌های اجتماعی، زمینه ارتباط با افرادی را فراهم کنیم که کمتر با فضای دینی و حوزوی ارتباط دارند.
وی ادامه داد: این مسیر با دشواری‌هایی همراه است، اما سختی‌های آن در برابر ارزش و شیرینی اثرگذاری در زندگی انسان‌ها قابل مقایسه نیست و طلبه باید با شناخت درست از مسئولیت خود، آمادگی مواجهه با مشکلات و موانع را داشته باشد.
تجربه طلبگی؛ از مخالفت‌های خانوادگی تا تقویت باور به مسیر انتخاب‌شده
حجت‌الاسلام کشاورز با اشاره به تجربه شخصی خود از ورود به حوزه علمیه، خاطرنشان کرد: ورود من به حوزه با مخالفت خانواده همراه بود و در دوران نوجوانی، با وجود نداشتن پیشینه روحانیت در خانواده، تصمیم گرفتم مسیر طلبگی را انتخاب کنم. این تصمیم در ابتدا با مخالفت جدی پدر و برخی اعضای خانواده مواجه شد و حتی برای بازگشت از این مسیر، فشارهای مختلفی را تحمل کردم.
وی افزود: در آن دوران، توصیه یکی از روحانیون و بزرگان منطقه، نقش مهمی در ادامه مسیرم داشت. ایشان دو نکته اساسی را مورد تأکید قرار دادند؛ نخست، تقویت ارتباط با امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) و دوم، حفظ احترام و خوش‌رفتاری با پدر و مادر، حتی در شرایطی که با انتخاب طلبگی موافق نباشند.
این مُبلّغ حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه این توصیه را در تمام سال‌های تحصیل و فعالیت خود سرلوحه قرار داده است، گفت: با وجود همه مخالفت‌ها، تلاش کردم احترام خانواده را حفظ کنم و هیچ‌گاه به دلیل اختلاف‌نظر درباره انتخاب مسیر زندگی، با پدر و مادرم رفتار نامناسبی نداشته باشم.
وی ادامه داد: پس از گذشت سال‌ها، در مراسمی با حضور جمع زیادی از اقوام و آشنایان، برای نخستین بار با لباس روحانیت در برابر پدرم قرار گرفتم. در آن موقعیت، با وجود خاطرات و سختی‌های گذشته، در برابر جمع حاضر به احترام ایشان خم شدم و پای پدرم را بوسیدم. این رفتار تأثیر عمیقی بر اطرافیان گذاشت و حتی زمینه علاقه برخی خانواده‌ها به ورود فرزندانشان به حوزه علمیه را فراهم کرد.
حجت‌الاسلام کشاورز با اشاره به آثار رفتار عملی طلاب در معرفی چهره واقعی روحانیت، تصریح کرد: گاهی یک رفتار اخلاقی و برخورد صحیح می‌تواند بیش از ساعت‌ها سخنرانی بر مخاطب اثر بگذارد. مردم باید در رفتار طلبه، احترام، تواضع، محبت و پایبندی به ارزش‌های دینی را مشاهده کنند؛ ازاین‌رو، حفظ اخلاق و ارتباط درست با خانواده و اطرافیان، بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت طلبگی است.
ضرورت خودباوری و حضور فعال بانوان طلبه در عرصه‌های اجتماعی
وی در ادامه با اشاره به تجربه حضور در میان گروه‌هایی از جوانان و افرادی که ارتباط کمتری با فضای دینی داشتند، اظهار داشت: در یکی از برنامه‌های فرهنگی، فرصتی برای گفت‌وگو با جمعی از دختران فراهم شد که پیش از آن، ارتباط مناسبی با محیط مسجد و فعالیت‌های دینی نداشتند. در ابتدا، فضای جلسه با نوعی مقاومت و بی‌اعتمادی همراه بود، اما تلاش شد با ایجاد ارتباط صمیمانه، استفاده از زبان قابل فهم و پرهیز از برخوردهای دفعی، زمینه گفت‌وگو فراهم شود.
این مُبلّغ حوزه علمیه خراسان افزود: در چنین موقعیت‌هایی، پیش از بیان مباحث اعتقادی باید راه ارتباط با مخاطب را پیدا کرد. گاهی استفاده از زبان طنز، گفت‌وگوی دوستانه و توجه به دغدغه‌های افراد می‌تواند فضای اولیه ارتباط را تغییر دهد و زمینه طرح مباحث جدی‌تر را فراهم کند.
وی با بیان اینکه نتیجه چنین ارتباط‌هایی می‌تواند بسیار فراتر از یک جلسه تبلیغی باشد، خاطرنشان کرد: در تجربه‌ای که با جمعی از دختران دانش‌آموز داشتم، پس از چند جلسه گفت‌وگو، زمینه برگزاری نشست‌های بعدی فراهم شد و در نهایت تعدادی از آنان به تحصیل در حوزه علمیه علاقه‌مند شدند و برای ورود به این مسیر معرفی شدند.
حجت‌الاسلام کشاورز با اشاره به اینکه تاکنون به‌صورت مستقیم زمینه ورود حدود ۳۰۰ نفر به حوزه علمیه را فراهم کرده است، تأکید کرد: طلبه نباید تنها به رشد و پیشرفت فردی خود فکر کند؛ بلکه باید برای هدایت دیگران نیز برنامه داشته باشد. اگر خداوند توفیق آشنایی با مسیر طلبگی را به انسان داده است، این فرصت باید زمینه‌ای برای دستگیری از دیگران و معرفی آنان به مسیر علم و معنویت باشد.
وی خطاب به بانوان طلبه گفت: به توانمندی‌های خود اعتماد داشته باشید و اجازه ندهید برخی نگاه‌ها و قضاوت‌های نادرست، انگیزه و اراده شما را تضعیف کند. جامعه امروز به طلبه آگاه، باسواد، خوش‌اخلاق و توانمند نیاز دارد و بانوان طلبه می‌توانند با تقویت دانش و مهارت‌های خود، در عرصه‌های مختلف اجتماعی و فرهنگی نقش‌آفرینی کنند.
این مُبلّغ حوزه علمیه خراسان با تأکید بر اهمیت خودباوری در مسیر طلبگی، افزود: بانوان طلبه باید ظرفیت‌ها و سرمایه‌های معنوی و علمی خود را بشناسند و به جای تمرکز بر نقاط ضعف، توانایی‌های خود را تقویت کنند. اعتمادبه‌نفس با حضور در موقعیت‌های مختلف اجتماعی، تمرین سخن گفتن و پذیرفتن مسئولیت‌های کوچک و بزرگ شکل می‌گیرد و استمرار این تجربه‌ها، توانمندی افراد را افزایش می‌دهد.
مهارت‌افزایی و اخلاق‌مداری؛ دو ضرورت اثرگذاری تبلیغی
حجت‌الاسلام کشاورز با اشاره به ضرورت توجه طلاب به مهارت‌های ارتباطی و هنری، بیان کرد: تحصیل علوم حوزوی و افزایش دانش دینی، اساس فعالیت طلبگی است، اما برای اثرگذاری در جامعه باید در کنار آن، مهارت‌های مورد نیاز مخاطب‌شناسی و ارتباط‌گیری را نیز فرا گرفت.
وی با بیان اینکه طلبه باید بتواند از ظرفیت‌های مختلف برای ایجاد ارتباط با مخاطبان استفاده کند، ادامه داد: آشنایی با هنرهای مختلف، ادبیات، شعر، فعالیت‌های فرهنگی و شیوه‌های خلاقانه انتقال مفاهیم، می‌تواند زمینه ارتباط مؤثر با گروه‌های مختلف جامعه را فراهم کند. گاهی یک مهارت ساده هنری، زمینه‌ای برای شکل‌گیری ارتباطی عمیق با مخاطب ایجاد می‌کند و فرصت مناسبی برای انتقال مفاهیم دینی به وجود می‌آورد.
این مُبلّغ حوزه علمیه خراسان با تأکید بر اینکه نباید فعالیت‌های طلبگی به حضور در کلاس‌های درس محدود شود، تصریح کرد: طلاب باید با هماهنگی مدارس و استادان، از همان سال‌های نخست تحصیل، برنامه مطالعاتی مشخصی داشته باشند و در کنار دروس اصلی، مطالعه کتاب‌های مکمل و یادگیری مهارت‌های مورد نیاز فعالیت تبلیغی را نیز دنبال کنند.
وی همچنین خوش‌اخلاقی را از مهم‌ترین عوامل موفقیت در ارتباط با مردم دانست و گفت: برخورد مناسب و اخلاق نیکو، در کنار دانش و آگاهی، نقش تعیین‌کننده‌ای در اثرگذاری بر مخاطب دارد. طلبه‌ای که از نظر علمی توانمند است، اما در رفتار و ارتباط با مردم دچار ضعف باشد، نمی‌تواند به اندازه ظرفیت علمی خود اثرگذار باشد.
حجت‌الاسلام کشاورز با اشاره به ضرورت توجه به شیوه بیان تذکرات اخلاقی و اصلاح رفتار دیگران، اظهار داشت: در روایات، بر جایگاه هدیه دادن عیب‌ها به برادران دینی تأکید شده است؛ به این معنا که اگر قرار است فردی را متوجه اشتباهش کنیم، باید این کار را با محبت، احترام و شیوه‌ای مناسب انجام دهیم. بیان صحیح یک تذکر می‌تواند زمینه پذیرش آن را فراهم کند، درحالی‌که سرزنش و برخورد نامناسب، گاهی نتیجه معکوس به دنبال دارد.
وی خاطرنشان کرد: بانوان طلبه باید در کنار تقویت بنیه علمی، برای افزایش توانایی‌های فردی و اجتماعی خود نیز برنامه‌ریزی کنند تا بتوانند متناسب با شرایط و نیازهای مخاطبان، شیوه‌های گوناگون ارتباط و تبلیغ را به کار بگیرند.
آغاز فعالیت تبلیغی از نخستین سال تحصیل و حضور در متن جامعه
این فعال رسانه‌ای و فضای مجازی با اشاره به تجربه حضور داوطلبانه خود در مناطق عملیاتی و همراهی با رزمندگان اسلام، اظهار داشت: در مقطعی حدود ۱۲۰ روز در منطقه تنگه هرمز و در کنار رزمندگان نیروی دریایی حضور داشتم و در این مدت تلاش کردم از ظرفیت‌های فردی و ارتباطات اجتماعی برای خدمت‌رسانی و پشتیبانی از آنان استفاده کنم.
وی با اشاره به یکی از تجربه‌های خود در زمینه حمایت از رزمندگان افزود: در این مدت، با شناسایی ظرفیت‌های بومی منطقه و گفت‌وگو با مردم، زمینه استفاده از توان تولیدی بانوان و فعالان محلی برای تهیه اقلام مورد نیاز رزمندگان فراهم شد. در یکی از این اقدامات، با شناسایی بانوانی که توانایی تولید شیرینی و کلوچه محلی داشتند، مقدمات تهیه و ارسال این محصولات برای رزمندگان فراهم شد.
حجن‌الاسلام کشاورز با بیان اینکه چنین اقداماتی از یک ایده ساده و شناخت ظرفیت‌های موجود آغاز می‌شود، تصریح کرد: طلبه باید در مواجهه با مسائل اجتماعی، صرفاً به بیان مشکلات اکتفا نکند، بلکه با شناسایی توانمندی‌های مردم و ایجاد ارتباط میان ظرفیت‌ها، برای حل مسائل و خدمت‌رسانی به جامعه تلاش کند.
وی در ادامه با تأکید بر ضرورت آغاز تبلیغ از نخستین سال‌های ورود به حوزه علمیه، خطاب به بانوان طلبه گفت: فعالیت تبلیغی را به پایان تحصیلات و دریافت مدرک موکول نکنید. هر طلبه می‌تواند متناسب با سطح دانش و توانایی خود، از همان سال نخست تحصیل، در محیط خانواده، مسجد محل و میان اطرافیان فعالیت‌های فرهنگی و تبلیغی را آغاز کند.
این مُبلّغ حوزه علمیه خراسان با اشاره به نمونه‌هایی از فعالیت موفق بانوان طلبه در سطح محلات، خاطرنشان کرد: گاهی یک طلبه در پایه‌های ابتدایی تحصیل، با برنامه‌ریزی و پیگیری مستمر، زمینه برگزاری یک اجتماع فرهنگی و مذهبی بزرگ را در محله خود فراهم می‌کند و بخش‌های مختلف آن را مدیریت می‌کند. چنین تجربه‌هایی نشان می‌دهد که اثرگذاری اجتماعی، صرفاً به سال تحصیلی یا میزان سابقه علمی وابسته نیست، بلکه به انگیزه، مسئولیت‌پذیری، مهارت و حضور فعال در جامعه نیز بستگی دارد.
وی افزود: بانوان طلبه باید از همان ابتدا ارتباط خود را با مردم حفظ کنند، نیازهای فرهنگی و اجتماعی محله را بشناسند و برای فعالیت‌های متناسب با آن برنامه داشته باشند. صرف مطالعه و فراگیری علوم، بدون حضور در میدان عمل، نمی‌تواند همه ظرفیت‌های یک طلبه را به فعلیت برساند.
حجت‌الاسلام کشاورز با تأکید بر ضرورت حفظ انگیزه و استمرار در مسیر طلبگی، بیان کرد: مسیر طلبگی نیازمند تلاش مداوم، صبر و برنامه‌ریزی است و نباید در مواجهه با دشواری‌های تحصیل و تبلیغ، دچار ناامیدی شد. طلبه باید در کنار تحصیل، برای رشد علمی، اخلاقی، مهارتی و اجتماعی خود نیز تلاش کند.
وی در پایان با اشاره به اهمیت جایگاه تبلیغ دین در مسئولیت‌های حوزوی، خاطرنشان کرد: بانوان طلبه باید از فرصت حضور در حوزه علمیه برای خدمت به دین و جامعه استفاده کنند، ارتباط خود را با امام زمان(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) تقویت کنند و با افزایش دانش، خودباوری و مهارت‌های اجتماعی، از ظرفیت‌های خود برای هدایت و تربیت نسل جوان بهره بگیرند.