قم- ایرنا- معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی قم گفت: ۲ واحد سلامت روانی و اجتماعی «سراج» در استان فعال است و خدمات روان‌پزشکی، روان‌شناسی و مددکاری اجتماعی را در چارچوب نظام ارجاع و به‌صورت رایگان به شهروندان ارائه می‌کند.
سیامک محبی روز پنجشنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، با اشاره به اهمیت شناسایی به‌موقع مشکلات روان‌شناختی و اجتماعی، افزود: الگوی سراج با رویکردی جامع، فرایند غربالگری، ارزیابی تخصصی، درمان و حمایت اجتماعی را پوشش می‌دهد و تلاش می‌کند خدمات متناسب با نیاز افراد را از طریق ارتباط میان مراکز خدمات جامع سلامت و واحدهای تخصصی در دسترس آنان قرار دهد.
وی اضافه کرد: این الگو در سه بخش شامل خدمات اولیه سلامت روان در مراکز خدمات جامع سلامت، مراقبت‌های تخصصی در واحدهای سراج و اقدامات جامعه‌محور با مشارکت مردم و نهادهای اجتماعی اجرا می‌شود تا ضمن تقویت نظام ارجاع، امکان ارائه خدمات یکپارچه و پیگیری مستمر وضعیت مراجعه‌کنندگان فراهم گردد.
غربالگری سلامت روان در مراکز جامع سلامت
وی با تشریح روند شناسایی افراد نیازمند خدمات سلامت روان، گفت: در مراکز خدمات جامع سلامت، افراد از نظر مشکلات روانی، مسائل اجتماعی و اعتیاد غربالگری می‌شوند و در صورت شناسایی نیاز، برای ارزیابی بیشتر به پزشک و کارشناس سلامت روان ارجاع داده خواهند شد.
رییس مرکز بهداشت قم ادامه داد: در این مرحله، مراقب سلامت و پزشک وضعیت فرد را بررسی می‌کنند و در صورت نیاز، اقدامات اولیه درمانی و مداخلات روان‌شناختی متناسب با شرایط مراجعه‌کننده انجام می‌شود. افرادی که به خدمات تخصصی‌تر نیاز داشته باشند نیز از طریق نظام ارجاع به واحدهای سراج معرفی می‌گردند.
محبی آموزش مهارت‌های زندگی، فرزندپروری و خودمراقبتی، اجرای برنامه‌های خانواده‌محور و ارائه مداخلات روان‌شناختی در زمینه اضطراب و افسردگی را از دیگر اقدامات این بخش برشمرد و افزود: این خدمات با هدف افزایش آگاهی عمومی، شناسایی زودهنگام مشکلات و پیشگیری از تشدید اختلالات روانی و پیامدهای اجتماعی آن‌ها ارائه می‌شود.
خدمات رایگان با حضور تیم تخصصی
وی با اشاره به فعالیت تیم تخصصی سراج، بیان کرد: افرادی که بر اساس ارزیابی‌های اولیه به خدمات تخصصی نیاز دارند، به این واحدها ارجاع می‌شوند تا متناسب با وضعیت خود از خدمات روان‌پزشکی، روان‌شناسی و مددکاری اجتماعی بهره‌مند شوند.
وی افزود: روان‌پزشک با بررسی وضعیت بالینی و سوابق درمانی مراجعه‌کننده، ارزیابی تخصصی را انجام می‌دهد و در صورت نیاز، درمان دارویی را آغاز یا پیگیری می‌کند؛ همچنین افراد نیازمند روان‌درمانی به روان‌شناس ارجاع داده می‌گردند.
محبی ادامه داد: مددکار اجتماعی نیز با بررسی شرایط خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی مراجعه‌کنندگان، نیازهای حمایتی آنان را شناسایی می‌کند و در صورت لزوم، برای ارتباط با سازمان‌ها و نهادهای حمایتی و تسهیل دسترسی به خدمات مورد نیاز اقدام خواهد کرد.
وی افراد مبتلا به اختلالات روان‌پزشکی، کودکان و نوجوانان نیازمند مراقبت تخصصی، زنان باردار و شیرده و افرادی را که احتمال آسیب‌رساندن به خود یا دیگران در آنان وجود دارد، از جمله گروه‌های نیازمند ارزیابی و خدمات تخصصی عنوان کرد.
وی همچنین بر رعایت محرمانگی اطلاعات مراجعه‌کنندگان تاکید کرد و گفت: اطلاعات ثبت‌شده در فرآیند غربالگری و درمان، با رعایت اصول محرمانگی و صرفا در چارچوب ارائه و پیگیری خدمات درمانی و حمایتی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
مشارکت مردم و خیرین در حمایت اجتماعی
معاون دانشگاه علوم پزشکی قم با اشاره به سومین بخش الگوی سراج، توجه به عوامل اجتماعی موثر بر سلامت روان را ضروری دانست و گفت: مشکلات سلامت روان تنها به عوامل فردی محدود نمی‌شوند و شرایط خانوادگی، اقتصادی و اجتماعی نیز بر وضعیت روانی افراد تاثیرگذار هستند؛ ازاین‌رو، ارائه خدمات موثر مستلزم توجه هم‌زمان به نیازهای درمانی و موانع اجتماعی است.
وی افزود: مشارکت مردم، خیرین و گروه‌های اجتماعی در شناسایی نیازهای مناطق و کمک به رفع مشکلات اجتماعی مورد توجه قرار دارد؛ راه‌اندازی خانه مشارکت مردم در سلامت و بهره‌گیری از ظرفیت گروه‌های مردمی، دانشجویان، بازنشستگان و هنرمندان می‌تواند به شناسایی دقیق‌تر نیازهای جامعه و تقویت حمایت‌های اجتماعی کمک کند.
وی همکاری با دستگاه‌های اجرایی و نهادهای حمایتی از جمله شهرداری، سازمان بهزیستی، کمیته امداد امام خمینی(ره)، جمعیت هلال‌احمر و آموزش‌وپرورش را نیز در تسهیل دسترسی افراد نیازمند به حمایت‌های اجتماعی موثر دانست.
وی خاطرنشان کرد: در این رویکرد، علاوه بر ارائه خدمات درمانی، موانع اجتماعی موثر بر سلامت افراد شناسایی می‌شود تا با استفاده از ظرفیت نهادهای مرتبط، زمینه حمایت و پیگیری نیازهای آنان فراهم شود.
مراجعه به مراکز جامع سلامت برای دریافت خدمات
محبی با اشاره به فعالیت ۲ واحد سراج در استان قم، گفت: شهروندان برای ارزیابی اولیه سلامت روان می‌توانند به نزدیک‌ترین مرکز خدمات جامع سلامت محل سکونت خود مراجعه کنند و در صورت نیاز به خدمات تخصصی، از طریق نظام ارجاع به واحدهای سراج معرفی گردند.
وی در پایان تاکید کرد: شناسایی به‌موقع مشکلات، ارجاع هدفمند، ارائه خدمات متناسب با نیاز افراد و پیگیری مستمر وضعیت مراجعه‌کنندگان، از مولفه‌های اصلی الگوی سراج برای ارتقای سلامت روانی و اجتماعی جامعه است.
به گفته وی، بر اساس این الگو، خدمات تخصصی سلامت روان و مددکاری اجتماعی برای افراد ارجاع‌شده به واحدهای سراج به‌صورت رایگان ارائه می‌شود.