ملایر- ایرنا- در همهمه بی‌وقفه شهر و میان بلندمرتبه‌هایی که آسمان را می‌بلعند، هنوز هم می‌توان به کوچه‌ای رسید که زمان در آن آهسته‌تر می‌گذرد، عمارت لطفعلیان در ملایر نه تنها یک بنای قدیمی، که یک متن خوانا از حافظه تاریخی این شهر است که آجر به آجر، طاق به طاق و نقش به نقش آن را می‌توان ورق زد.
به گزارش ایرنا؛ بنای دو طبقه موزه لطفعلیان ملایر در زمینی به مساحت یک‌هزار و ۲۰۰ متری گسترده شده و دو حیاط اندرونی و بیرونی را در خود جای داده است، نمای بیرونی، کاهگلی و بی‌پیرایه است؛ گویی معمار، فروتنی را پیش از شکوه انتخاب کرده، اما به محض عبور از سردر صحنه دگرگون می‌شود.
آجرکاری‌های ظریف، نقش‌بندی‌های چشم‌نواز و ورودی هشت‌ضلعی، نگاه را اسیر می‌کنند، طبقه همکف با طاق‌های آجری خود، ریتمی آرام و موقر دارد و طبقه بالا با تزئینات لمه‌کوبی و در و پنجره‌های اُرسی، قاب‌هایی زنده برای عکاسی و تاملی زیبایی‌شناسانه می‌سازد.
قلب تپنده این عمارت «حوض‌خانه» است؛ فضایی که در آن معماری به کمک اقلیم می‌آید، طاق‌نماهای آجری و دو حوض سنگی در کف، چنان هوایی خنک و فرح‌بخش می‌سازند که حتی در اوج تابستان، گرمای بیرون در آستانه در متوقف می‌شود، اینجا معماری نه نمایش که راه‌حل است.
از خانه مصدق‌الممالک تا موزه شهر
سرگذشت این بنا به عصر فتحعلی‌شاه قاجار بازمی‌گردد؛ زمانی که «محسن مصدقی» معروف به مصدق‌الممالک به پشتوانه پیوند خویشاوندی با دربار، معماران چیره‌دست روزگار را برای ساختن خانه رویایی‌اش گرد آورد و خانه لطفعلیان و عمارت مصدقی را بنا کرد.
مجموعه در ابتدا سه بخش اندرونی، حسینیه و اصطبل داشت، پس از آن که مرتضی‌خان لطفعلیان خانه را خرید، حسینیه به فضایی زیبا بدل شد و خاندانش سال‌ها در آن زیستند؛ از همین رو نام «لطفعلیان» بر پیشانی بنا ماند و سرانجام در سال ۱۳۸۳ اداره میراث‌فرهنگی خانه لطفعلیان را خریداری کرد و پس از مرمت، کاربری آن را به موزه تغییر داد.
در بخشی از سالن‌ها آثار حفاری‌شده از تپه‌هایی چون دستکند و نوشیجان به چشم می‌خورد؛ در بخشی دیگر عتیقه‌ها و اشیای دوران قاجار از چراغ تزئینی و لوازم آشپزی تا اسناد اداری و ترازوی قدیمی؛ گرد هم آمده‌اند.
بخش «هنر و فرهنگ» با مجسمه‌هایی روایتگر، مراحل شیره‌پزی محلی ملایر را که سنتی دیرینه دارد، مرحله به مرحله بازمی‌گوید، یکی از دالان‌ها نیز به افتخار «مسعود جعفری جوزانی» هنرمند و کارگردان مطرح کشوری، نام او را گرفته و پوسترهایی از آثارش را در خود جای داده است.
خانه مصدقی نیز در جوار خانه لطفعلیان متعلق به «محسن صدقی» معروف به عبدالصمد منصوری است که در سال ۱۳۸۰به شماره ۴۶۹۱ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید و طی سال‌های گذشته به مجموعه خانه لطفلیان به عنوان خانه و موزه صنایع دستی ملایر اضافه شد.