حوزه / بر اساس سوره مبارکه قدر، نزول فرشتگان برای تقدیر امور، رخدادی مستمر تا قیامت است و این فرود همه‌ساله، برای دریافت مقدرات عالم، نیازمند وجودِ قطعیِ امامی زنده و معصوم در هر عصر است.
به گزارش خبرگزاری حوزه، در منظومه اعتقادی شیعه، اثباتِ «حیات بالفعلِ امام عصر (عج)» نه یک بحث حاشیه‌ای، بلکه ستون خیمه باور به مهدویت است. درکِ این حقیقت که چرا زمین هرگز از حجتِ حیّ خالی نمی‌ماند، نیازمند تأمل در سوره مبارکه قدر است؛ برای واکاوی این استدلال قرآنی، پای صحبت‌های حجت‌الاسلام والمسلمین سیدرضا مؤدب، از پژوهشگران حوزه معارف قرآن و حدیث نشستیم. آنچه در ادامه می‌خوانید، تلاشی برای تبیینِ این پیوندِ ناگسستنی است که تقدیم نگاهِ شما می‌شود.
سوال:
چرا برای اثبات زنده بودن امام زمان عج استناد به سوره قدر کردند؟
بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
سوره قدر سوره ای است که میتواند دلالت به وجود امام زمان(عج) داشته باشد ؛ زیرا یکی از آیه های آن این است:
تَنَزَّلُ اَلْمَلائِکَةُ وَ اَلرُّوحُ فِیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ
در شب قدر فرشتگان با جبرئیل به فرمان پروردگارشان برای کارهای مقرره فرود می آیند.
در روایات هم توضیح داده شده که کار آنها، فرود امدن و آوردن و نازل کردن مقدرات امور انسان ها و حیوانات و نباتات، بر قلب امام هر عصری است.
به همین جهت آیه با فعل مضارع که دلالت بر آینده دارد بیان شده است. از این نکته به دست می آید که نزول فقط در گذشته نبوده و در هر سال تکرار می گردد.
از مضمون روایاتی که درباره سوره قدر وارد شده‌اند، استفاده می شود که فرود فرشتگان در شب قدر تنها مربوط به زمان پیامبر نیست بلکه هر سال تکرار می شود.
7- وَ عَنْ أَبِی جَعْفَرٍ ع قَالَ: لَقَدْ خَلَقَ اللَّهُ جَلَّ ذِکْرُهُ- لَیْلَةَ الْقَدْرِ أَوَّلَ مَا خَلَقَ الدُّنْیَا وَ لَقَدْ خَلَقَ فِیهَا أَوَّلَ نَبِیٍّ یَکُونُ وَ أَوَّلَ وَصِیٍّ یَکُونُ وَ لَقَدْ قَضَی أَنْ یَکُونَ فِی کُلِّ سَنَةٍ لَیْلَةٌ یَهْبِطُ فِیهَا بِتَفْسِیرِ الْأُمُورِ إِلَی مِثْلِهَا مِنَ السَّنَةِ الْمُقْبِلَةِ مَنْ جَحَدَ ذَلِکَ فَقَدْ رَدَّ عَلَی اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِلْمَهُ لِأَنَّهُ لَا یَقُومُ الْأَنْبِیَاءُ وَ الرُّسُلُ وَ الْمُحَدَّثُونَ إِلَّا أَنْ تَکُونَ عَلَیْهِمْ حُجَّةٌ بِمَا یَأْتِیهِمْ فِی تِلْکَ اللَّیْلَةِ مَعَ الْحُجَّةِ الَّتِی یَأْتِیهِمْ بِهَا جَبْرَئِیلُ ع قُلْتُ وَ الْمُحَدَّثُونَ أَیْضاً یَأْتِیهِمْ جَبْرَئِیلُ أَوْ غَیْرُهُ مِنَ الْمَلَائِکَةِ ع قَالَ أَمَّا الْأَنْبِیَاءُ وَ الرُّسُلُ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِمْ فَلَا شَکَّ وَ لَا بُدَّ لِمَنْ سِوَاهُمْ مِنْ أَوَّلِ یَوْمٍ خُلِقَتْ فِیهِ الْأَرْضُ إِلَی آخِرِ فَنَاءِ الدُّنْیَا أَنْ تَکُونَ عَلَی أَهْلِ الْأَرْضِ حُجَّةٌ یَنْزِلُ ذَلِکَ فِی تِلْکَ اللَّیْلَةِ إِلَی مَنْ أَحَبَّ مِنْ عِبَادِهِ وَ ایْمُ اللَّهِ لَقَدْ نَزَلَ الرُّوحُ وَ الْمَلَائِکَةُ بِالْأَمْرِ فِی لَیْلَةِ الْقَدْرِ عَلَی آدَمَ وَ ایْمُ اللَّهِ مَا مَاتَ آدَمُ إِلَّا وَ لَهُ وَصِیٌّ وَ کُلُّ مَنْ بَعْدَ آدَمَ مِنَ الْأَنْبِیَاءِ قَدْ أَتَاهُ الْأَمْرُ فِیهَا وَ وَضَعَ لِوَصِیِّهِ مِنْ بَعْدِهِ وَ ایْمُ اللَّهِ إِنْ کَانَ النَّبِیُّ لَیُؤْمَرُ فِیمَا یَأْتِیهِ مِنَ الْأَمْرِ فِی تِلْکَ اللَّیْلَةِ مِنْ آدَمَ إِلَی مُحَمَّدٍ ص أَنْ أَوْصِ إِلَی فُلَانٍ- وَ لَقَدْ قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ فِی کِتَابِهِ لِوُلَاةِ الْأَمْرِ مِنْ بَعْدِ مُحَمَّدٍ ص خَاصَّةً- وَعَدَ اللَّهُ الَّذِینَ آمَنُوا مِنْکُمْ وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ لَیَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْأَرْضِ ...
الکافی(اسلامیه)، ج1، ص: 251
امام محمد تقی علیه السلام فرمود: خدای جل ذکره- شب قدر را در ابتدای خلقت دنیا آفرید و در آن شب نخستین پیغمبر و نخستین وصیی که باید باشد (آدم و شیث را) آفرید [وجود آنها را مقدر ساخت] و حکم فرمود که در هر سالی شبی باشد که در آن شب تفسیر و بیان امور تا چنان شبی در سال آینده فرود آید، هر که آن شب را انکار کند، علم خدای عز و جل را رد کرده، زیرا پیغمبران و رسولان و محدثان جز بوسیله حجتی که درآنشب بآنها میرسد با حجتی که جبرئیل علیه السلام (در غیر آن شب) برای آنها میآورد، قائم نشوند و بپا نایستند (زیرا برنامه رهبری خلق و علم بدون اختلاف را در آن شب بدست میآورند) راوی گوید: عرضکردم: جبرئیل یا ملائکه دیگر نزد محدثان هم میآیند؟ فرمود:
اما نسبت به پیغمبران و رسولان صلّی اللَّه علیهم که شکی نیست و نسبت بغیر ایشان، ناچار باید از نخستین روز آفرینش زمین، تا پایان جهان حجتی برای اهل زمین بوده باشد که خدای تعالی تفسیر امور را درآن شب بر محبوبترین بندگانش نازل فرماید.
بخدا سوگند که جبرئیل و ملائکه در شب قدر آن امر را برای آدم آوردند و بخدا سوگند که آدم نمرد، جز اینکه برای او وصیی بود و برای همه پیغمبران پس از آدم امر خدا در شب قدر میآمد، و برای وصی پس از او هم مقرر شد. بخدا سوگند که هر پیغمبری از آدم تا محمد صلّی اللَّه علیه و آله در آن شب مأمور می گشت که بفلان کس وصیت کند (شخصی را وصی خود کند).
از جناب ابوذر روایت شده است به رسول خدا عرض کردم: از لیله القدر برایم بگویید آیا فقط در زمان پیامبران بوده که وحی بر آنها نازل می شده است و وقتی از دنیا رفته‌اند دیگر شب قدری نیست یا اینکه تا روز قیامت این شب در هر سالی خواهد بود؟ رسول اکرم فرمود شب قدر تا روز قیامت خواهد بود.
در نتیجه در هر زمانی نیازی هست که امام حیّ و زنده ای وجود داشته باشد.